Οι επαναλαμβανόμενες απορρίψεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω απαγορευμένων και υπερβολικών υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων προκαλούν ανησυχία αλλά τα μολυσμένα φορτία εξακολουθούν να διατίθεται στην αγορά
Οι επαναλαμβανόμενες απορρίψεις φορτίων τουρκικής προέλευσης ντομάτας από τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναδεικνύουν ένα διαχρονικό πρόβλημα που αφορά την ασφάλεια των τροφίμων και την τήρηση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Τα στοιχεία του ευρωπαϊκού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές (RASFF), αλλά και οι επίσημοι συνοριακοί έλεγχοι των τελευταίων ετών, καταγράφουν μια αυξανόμενη τάση απορρίψεων εξαιτίας της ανίχνευσης φυτοφαρμάκων σε συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν τα νόμιμα όρια ή ακόμη και ουσιών που δεν επιτρέπονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μία από τις πιο πρόσφατες περιπτώσεις καταγράφηκε στις 16 Ιουνίου 2026, όταν σε ντομάτες που προορίζονταν για εξαγωγή από την Τουρκία προς κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντοπίστηκε η δραστική ουσία Indoxacarb, ένα εντομοκτόνο που δεν επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η συγκεκριμένη ουσία είναι γνωστό ότι μπορεί βραχυπρόθεσμα να επηρεάσει την ικανότητα του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο, ενώ έχουν επίσης καταγραφεί επιδράσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα σε περιπτώσεις σημαντικής έκθεσης.
Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Τα στοιχεία του RASFF δείχνουν ότι από το τρίτο τρίμηνο του 2023 έως και το δεύτερο τρίμηνο του 2026 η Τουρκία έλαβε συνολικά 24 κοινοποιήσεις απόρριψης στα ευρωπαϊκά σύνορα για προϊόντα της κατηγορίας «Άλλα λαχανικά», στην οποία περιλαμβάνονται και οι ντομάτες. Η εικόνα παρουσιάζει έντονη επιδείνωση, καθώς το δεύτερο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν πέντε απορρίψεις, αριθμός που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τριετίας. Οι συχνότερες αιτίες των απορρίψεων ήταν τα υπολείμματα των φυτοφαρμάκων Indoxacarb, Acetamiprid και Formetanate.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση που σημειώθηκε στα σύνορα της Βουλγαρίας τον Μάρτιο του 2026. Κατά τους επίσημους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν στις 20 Μαρτίου διαπιστώθηκε ότι φορτίο ντομάτας από την Τουρκία περιείχε υπολείμματα δύο διαφορετικών εντομοκτόνων σε συγκεντρώσεις υψηλότερες από τα επιτρεπόμενα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως αποτέλεσμα, το φορτίο απορρίφθηκε και δεν επετράπη η είσοδός του στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι εργαστηριακές αναλύσεις έδειξαν ότι η συγκέντρωση του Indoxacarb ανερχόταν σε 0,041 mg/kg, όταν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 0,01 mg/kg, δηλαδή περίπου τετραπλάσια από το επιτρεπόμενο επίπεδο. Παράλληλα, το Acetamiprid ανιχνεύθηκε σε συγκέντρωση 0,132 mg/kg, υπερβαίνοντας σημαντικά το ευρωπαϊκό όριο των 0,06 mg/kg.
Οι δύο αυτές δραστικές ουσίες χρησιμοποιούνται ως εντομοκτόνα, ωστόσο η υπέρβαση των ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων υπολειμμάτων αποτελεί λόγο άμεσης απόρριψης των προϊόντων σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Το Indoxacarb δρα ως αναστολέας των διαύλων νατρίου στο νευρικό σύστημα των εντόμων. Παρότι η τοξικότητά του στους ανθρώπους θεωρείται περιορισμένη σε χαμηλές δόσεις, επιστημονικές αξιολογήσεις αναφέρουν ότι υψηλή έκθεση μπορεί να προκαλέσει νευροτοξικές επιδράσεις και να επηρεάσει την ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου του αίματος. Αντίστοιχα, το Acetamiprid ανήκει στην ομάδα των νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων και δρα επίσης στο νευρικό σύστημα. Επιστημονικές μελέτες έχουν εξετάσει πιθανές επιδράσεις του στη νευρολογική ανάπτυξη και στο ορμονικό σύστημα, με ιδιαίτερη προσοχή να δίνεται στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, όπως τα παιδιά.
Αξιοσημείωτο είναι ότι μόλις έναν μήνα πριν από την απόρριψη του Μαρτίου είχε σημειωθεί ακόμη ένα παρόμοιο περιστατικό. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αναλύσεων της 3ης Φεβρουαρίου 2026, σε νέα αποστολή τουρκικής ντομάτας είχε εντοπιστεί Indoxacarb σε συγκέντρωση 0,117 mg/kg, δηλαδή περίπου έντεκα φορές υψηλότερη από το επιτρεπόμενο ευρωπαϊκό όριο των 0,01 mg/kg. Και σε αυτή την περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε την είσοδο του φορτίου.
Γιατί, παρά τις συνεχείς απορρίψεις, το πρόβλημα επανεμφανίζεται σε νέες αποστολές;
Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί, παρά τις επανειλημμένες απορρίψεις στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξακολουθούν να εντοπίζονται φορτία τουρκικής ντομάτας με υπερβάσεις φυτοφαρμάκων. Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο λειτουργίας του ευρωπαϊκού συστήματος ελέγχων. Οι συνοριακοί έλεγχοι είναι δειγματοληπτικοί και βασίζονται σε αξιολόγηση κινδύνου, γεγονός που σημαίνει ότι δεν είναι πρακτικά εφικτό να ελέγχεται εργαστηριακά κάθε φορτίο που εισέρχεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όταν ένα φορτίο εντοπίζεται να μην συμμορφώνεται με τη νομοθεσία, απορρίπτεται ή καταστρέφεται και καταγράφεται στο σύστημα RASFF, ώστε οι αρμόδιες αρχές όλων των κρατών-μελών να ενημερωθούν άμεσα και να ενισχύσουν τους ελέγχους σε επόμενες αποστολές.
Ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες κοινοποιήσεις για τις ίδιες δραστικές ουσίες και για το ίδιο προϊόν υποδηλώνουν ότι το πρόβλημα δεν έχει εξαλειφθεί στην πηγή. Η συνεχής εμφάνιση φορτίων που υπερβαίνουν τα ευρωπαϊκά όρια υπολειμμάτων δείχνει ότι, παρά την αποτελεσματικότητα των συνοριακών ελέγχων στον εντοπισμό μη ασφαλών παρτίδων, εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις παραγωγής ή εξαγωγής προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Θάνατος τετραμελούς οικογένειας στην Κωνσταντινούπολη: «Καταιγίδα» ποινών για το φονικό σφάλμα της απεντόμωσης
- Καρπούζι: Γιατί κάποιες φορές έχει γεύση… κολοκύθας;
- Η στιγμή που αρουραίος απολαμβάνει φρούτα και λαχανικά στα τελάρα μεγάλου σούπερ μάρκετ – Σοκαριστικό βίντεο
- «Φέτα» made in Turkey: Χτύπημα κάτω από τη μέση για το ελληνικό ΠΟΠ προϊόν στα ράφια της Τουρκίας
- Καρπούζια σε λαϊκές, μανάβικα και σουπερμάρκετ: Ευρήματα 3 επιστημονικών μελετών για το εάν μας κάνουν τελικά καλό
- Πόσες γαρίδες μπορούμε να φάμε; Οι ειδικοί εξηγούν ποια ποσότητα θεωρείται ασφαλής και ποιοι πρέπει να προσέχουν
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
