Τεχνητή νοημοσύνη για ανίχνευση κινδύνων, ετήσιο πρόγραμμα επανεκτίμησης και άμεση επανεξέταση BHT και ADA
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ ανακοίνωσε στις 12 Μαΐου 2026 ένα οριστικοποιημένο συστηματικό πλαίσιο για την αξιολόγηση χημικών ουσιών που βρίσκονται ήδη στην αγορά τροφίμων. Το πλαίσιο αυτό στοχεύει να καλύψει ένα από τα πιο σοβαρά κενά του αμερικανικού ρυθμιστικού συστήματος. Ουσίες που εγκρίθηκαν πριν δεκαετίες με βάση επιστημονικά δεδομένα που από τότε έχουν υπερβαθεί ή αμφισβητηθεί εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται χωρίς επανεξέταση. Η νέα διαδικασία καλύπτει πρόσθετα τροφίμων, χρωστικές ουσίες, ουσίες γενικά αναγνωρισμένες ως ασφαλείς (GRAS), ουσίες από υλικά επαφής με τρόφιμα και χημικούς ρύπους.
Το σύστημα λειτουργεί σε δύο φάσεις. Στην πρώτη, μια πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης σε συνδυασμό με παραδοσιακά κανάλια παρακολουθεί συνεχώς την επιστημονική βιβλιογραφία και τα μέσα ενημέρωσης για σήματα που υποδηλώνουν πιθανή επικινδυνότητα χημικών ουσιών στα τρόφιμα. Μόλις εντοπιστεί ένα τέτοιο σήμα, ακολουθεί διαδικασία διαλογής για να κριθεί αν η ουσία πρέπει να υπαχθεί στο νέο πλαίσιο αξιολόγησης ή σε άλλες υπάρχουσες διαδικασίες. Ουσίες που παρουσιάζουν άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, καθώς και εκείνες με ενδείξεις καρκινογόνου δράσης ή που ρυθμίζονται ήδη από άλλες αρχές, κατευθύνονται σε διαφορετικά κανάλια. Στη δεύτερη φάση, ο FDA δημοσιεύει ετήσιο πρόγραμμα εργασίας με τις ουσίες που επιλέγονται για επιστημονική αξιολόγηση, με δυνατότητα υποβολής δεδομένων και σχολίων από το κοινό σε κάθε στάδιο. Αναλόγως του αποτελέσματος, ο FDA μπορεί να ανακαλέσει ή να τροποποιήσει εγκρίσεις, να επιβάλει ανάκληση ή να ορίσει νέα ανώτατα όρια.
Η επανεξέταση BHT και ADA
Παράλληλα με το νέο πλαίσιο, ο FDA ανακοίνωσε έναρξη επανεκτίμησης δύο πρόσθετων τροφίμων που χρησιμοποιούνται ευρέως. Το βουτυλιωμένο υδροξυτολουόλιο (BHT) είναι αντιοξειδωτικό που χρησιμοποιείται σε δημητριακά, μπισκότα και συσκευασίες τροφίμων για να αποτρέψει την τάγκιση. Το αζωδικαρβοναμίδιο (ADA) χρησιμοποιείται ως βελτιωτικό αλεύρου στο ψωμί, ενώ είναι απαγορευμένο στην ΕΕ και στον Καναδά. Και για τις δύο ουσίες εκδόθηκε αίτηση υποβολής δεδομένων σχετικά με τη χρήση και την ασφάλειά τους.
Η κριτική από περιβαλλοντικές οργανώσεις
Το νέο πλαίσιο δέχθηκε κριτική από το Environmental Defense Fund (EDF), το οποίο επισήμανε ότι πολλές από τις παρατηρήσεις που είχε υποβάλει στο προσχέδιο δεν ενσωματώθηκαν. Το EDF εκφράζει τρεις κεντρικές ανησυχίες: το νέο πρόγραμμα θα εξακολουθεί να επιτρέπει σε ήδη εγκεκριμένες καρκινογόνες ουσίες να θεωρούνται ασφαλείς παρά τους νόμους που ρητά απαγορεύουν καρκινογόνα στα τρόφιμα, ουσίες με ανεπαρκείς αποδείξεις βλάβης δεν θα αξιολογηθούν παρόλο που η έλλειψη αποδείξεων οφείλεται σε ανεπαρκή μελέτη και όχι σε χαμηλό κίνδυνο, και η προσέγγιση εξέτασης μεμονωμένων ουσιών δεν λαμβάνει υπόψη τη σωρευτική τοξικότητα από την ταυτόχρονη έκθεση σε πολλές παρόμοιες χημικές ουσίες. Το Food Packaging Forum είχε επίσης επισημάνει στο στάδιο της διαβούλευσης ότι το εργαλείο ιεράρχησης δεν λαμβάνει υπόψη ενδοκρινικούς διαταράκτες, παρατήρηση που επίσης δεν ενσωματώθηκε στο τελικό κείμενο.
