Οι νέες ευρωπαϊκές ανησυχίες και τα επιστημονικά δεδομένα αναζωπυρώνουν μια συζήτηση χωρίς εύκολα συμπεράσματα
Η πρόσφατη προειδοποίηση από τη Γαλλία σχετικά με την παρουσία καδμίου στα τρόφιμα έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία και συζήτηση σε ολόκληρη την Ευρώπη, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα ζήτημα δημόσιας υγείας που αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Το καδμίο είναι ένα τοξικό βαρύ μέταλλο που συσσωρεύεται στον ανθρώπινο οργανισμό και συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις, κυρίως στα νεφρά και στα οστά. Σύμφωνα με τη γαλλική εθνική υπηρεσία ασφάλειας τροφίμων, σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού εμφανίζει επίπεδα έκθεσης πάνω από τα όρια ασφαλείας, με την κύρια πηγή να είναι η διατροφή και ειδικά τα δημητριακά, το ψωμί και τα ζυμαρικά.
Η ανησυχία εστιάζεται κυρίως στη χρήση φωσφορικών λιπασμάτων, τα οποία αποτελούν βασικό μέσο μεταφοράς καδμίου στα γεωργικά εδάφη. Από εκεί, το μέταλλο περνά στα φυτά και τελικά στην τροφική αλυσίδα. Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο, καθώς το καδμίο μπορεί να παραμένει στο έδαφος για δεκαετίες, ιδιαίτερα σε όξινα και αμμώδη εδάφη, ενώ επιβαρύνεται και από ατμοσφαιρικές αποθέσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Νέα καταγγελία κατά γνωστής μάρκας για διαφήμιση με ψευδείς ισχυρισμούς για την υγεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 7 διαφορετικά έτοιμα γεύματα από μεγάλο σούπερ μάρκετ λόγω επικίνδυνου βακτηρίου
Η συζήτηση πήρε νέα διάσταση όταν τέθηκε το ερώτημα κατά πόσο η βιολογική γεωργία επηρεάζεται εξίσου με τη συμβατική. Θεωρητικά, και στη βιολογική καλλιέργεια επιτρέπεται η χρήση ορισμένων φυσικών φωσφορικών λιπασμάτων που ενδέχεται να περιέχουν καδμίο. Ωστόσο, εκπρόσωποι του κλάδου υποστηρίζουν ότι η χρήση τους είναι περιορισμένη και υπόκειται σε αυστηρότερους ελέγχους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς η θέση προϊόντων στο σούπερ μάρκετ επηρεάζει το τι θα βάλουμε στο καλάθι μας – Νέα έρευνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοκολατένια αυγά: 3 ενδείξεις ότι πρόκειται για χαμηλής ποιότητας σοκολάτα
Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα. Μελέτες έχουν καταγράψει ότι η απορρόφηση καδμίου ποικίλλει ανάλογα με το είδος του φυτού και τις καλλιεργητικές πρακτικές. Τα φυλλώδη λαχανικά εμφανίζουν μεγαλύτερη τάση συσσώρευσης, ενώ έχει παρατηρηθεί ότι τα εξωτερικά φύλλα μπορεί να περιέχουν σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις. Παράλληλα, έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δείξει ότι, κατά μέσο όρο, τα βιολογικά προϊόντα περιέχουν χαμηλότερα επίπεδα καδμίου σε σύγκριση με τα συμβατικά, αν και και στις δύο περιπτώσεις οι τιμές παραμένουν εντός των επιτρεπτών ορίων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει μια εκτεταμένη μετα-ανάλυση εκατοντάδων επιστημονικών δημοσιεύσεων, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα βιολογικά τρόφιμα εμφανίζουν κατά μέσο όρο περίπου 48% χαμηλότερες συγκεντρώσεις καδμίου. Η διαφορά αυτή αποδίδεται κυρίως στις πρακτικές της βιολογικής γεωργίας, όπως η αποφυγή συνθετικών λιπασμάτων και η προτίμηση οργανικών μεθόδων λίπανσης, όπως η χρήση κοπριάς και η εναλλαγή καλλιεργειών.
Παρά τα στοιχεία αυτά, το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται από τη γαλλική έκθεση δεν αφορά μόνο τη σύγκριση μεταξύ βιολογικής και συμβατικής γεωργίας, αλλά την ανάγκη αντιμετώπισης του προβλήματος στη ρίζα του. Η μείωση των επιτρεπόμενων ορίων καδμίου στα λιπάσματα και η αναθεώρηση των γεωργικών πρακτικών θεωρούνται κρίσιμα βήματα για τον περιορισμό της έκθεσης του πληθυσμού.
Η πρόκληση, ωστόσο, είναι μακροπρόθεσμη. Ακόμη και αν ληφθούν άμεσα μέτρα, η απορρύπανση των εδαφών απαιτεί χρόνο, καθώς το καδμίο παραμένει στο περιβάλλον για πολλά χρόνια. Το ζήτημα, επομένως, δεν περιορίζεται σε μια αντιπαράθεση μεταξύ διαφορετικών μοντέλων παραγωγής, αλλά αφορά μια συνολική επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο παράγονται τα τρόφιμα και προστατεύεται η δημόσια υγεία.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
