Ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται τα προϊόντα στα ράφια μπορεί να ενισχύσει ή να αποθαρρύνει πιο υγιεινές επιλογές
Η θέση των φρούτων και των λαχανικών μέσα στο σούπερ μάρκετ δεν είναι μια ουδέτερη επιλογή διάταξης, αλλά ένας κρίσιμος παράγοντας που επηρεάζει άμεσα τις αγοραστικές αποφάσεις των καταναλωτών. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται τα προϊόντα στα ράφια μπορεί να ενισχύσει ή να αποθαρρύνει πιο υγιεινές επιλογές, ακόμη και χωρίς οι ίδιοι οι καταναλωτές να το αντιλαμβάνονται.
Είναι γνωστό ότι προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, λιπαρά και θερμίδες τοποθετούνται συχνά κοντά στα ταμεία, εκμεταλλευόμενα τον χρόνο αναμονής για να προκαλέσουν παρορμητικές αγορές. Αντίστροφα, όταν τέτοιες πρακτικές περιορίζονται, οι πωλήσεις αυτών των προϊόντων μειώνονται. Το ίδιο φαινόμενο ισχύει και για τα φρέσκα προϊόντα: όταν τα φρούτα και τα λαχανικά βρίσκονται κοντά στην είσοδο, οι καταναλωτές είναι πιο πιθανό να τα επιλέξουν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Νέα καταγγελία κατά γνωστής μάρκας για διαφήμιση με ψευδείς ισχυρισμούς για την υγεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 7 διαφορετικά έτοιμα γεύματα από μεγάλο σούπερ μάρκετ λόγω επικίνδυνου βακτηρίου
Η σημασία αυτής της στρατηγικής επιβεβαιώθηκε από τη μακροχρόνια μελέτη WRAPPED, που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο την περίοδο 2018–2022. Ερευνητές από το Centre for Food Policy του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και το Medical Research Council Lifecourse Epidemiology Centre του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον μελέτησαν 36 καταστήματα discount, εφαρμόζοντας αλλαγές στα μισά από αυτά. Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν τη μεταφορά των φρούτων και λαχανικών κοντά στην είσοδο και την αύξηση της ποικιλίας τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ιταλία: Οργανωμένες συμμορίες κλέβουν λαχανικά από θερμοκήπια (βίντεο)
Παράλληλα, παρακολουθήθηκαν οι αγοραστικές συνήθειες 580 γυναικών ηλικίας 18 έως 60 ετών. Η συγκεκριμένη ομάδα επιλέχθηκε επειδή, σε πολλές περιπτώσεις, οι γυναίκες διαμορφώνουν τις διατροφικές επιλογές ολόκληρης της οικογένειας. Οι συμμετέχουσες κατέγραφαν τις αγορές τους για έξι μήνες, ενώ συμπλήρωναν και ερωτηματολόγια σχετικά με τη διατροφή και την οικονομική τους κατάσταση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κάδμιο στα τρόφιμα: Είναι τελικά τα βιολογικά πιο ασφαλής επιλογή;
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Σε κάθε κατάστημα όπου εφαρμόστηκαν οι αλλαγές, καταγράφηκε αύξηση πωλήσεων φρούτων και λαχανικών κατά περίπου 2.525 επιπλέον συσκευασίες την εβδομάδα. Σε ατομικό επίπεδο, το ποσοστό των αγορών που αφορούσε φρέσκα προϊόντα αυξήθηκε κατά 0,6% μετά από τρεις μήνες και κατά 3,3% μετά από έξι μήνες σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Η αύξηση ήταν ακόμη μεγαλύτερη σε καταναλώτριες με χαμηλότερο εισόδημα, οι οποίες βασίζονταν περισσότερο στα discount καταστήματα.
Η μελέτη κατέγραψε επίσης την επίδραση της πανδημίας COVID-19. Σε εθνικό επίπεδο, οι πωλήσεις φρούτων μειώθηκαν κατά 7,2% και των λαχανικών κατά 5,3%, ενώ η μέση οικογένεια κατανάλωνε λιγότερες από τέσσερις μερίδες ημερησίως. Αντίθετα, στα καταστήματα όπου είχε αλλάξει η διάταξη, η αύξηση στις αγορές φρέσκων προϊόντων διατηρήθηκε, υποδηλώνοντας ότι η παρέμβαση είχε ανθεκτικότητα ακόμη και σε περιόδους κρίσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και μικρές αυξήσεις στην κατανάλωση έχουν σημαντική επίδραση στην υγεία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, επιπλέον 50 γραμμάρια φρούτων και λαχανικών ημερησίως μπορούν να μειώσουν τη θνησιμότητα έως και κατά 20%. Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκε ως τυπική μερίδα τα 80 γραμμάρια, ενώ στην Ιταλία, για παράδειγμα, οι διατροφικές οδηγίες προτείνουν περίπου 150 γραμμάρια για τα φρούτα και έως 200 γραμμάρια για τα λαχανικά, με εξαίρεση τις σαλάτες.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι μια απλή αλλαγή στη διάταξη των προϊόντων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της διατροφής του πληθυσμού. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να σπάσουν τον λεγόμενο «κύκλο του πρόχειρου φαγητού», όπου τα ανθυγιεινά προϊόντα είναι φθηνά, εύκολα διαθέσιμα και ελκυστικά, ενισχύοντας την κατανάλωσή τους.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι σήμερα λιγότερο από το 1% των προωθητικών ενεργειών που βασίζονται στη θέση των προϊόντων αφορά φρούτα και λαχανικά, ιδιαίτερα σε μικρά καταστήματα και discount. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης μέσω στοχευμένων πολιτικών και πρακτικών λιανικής.
Συνολικά, τα δεδομένα δείχνουν ότι η αρχιτεκτονική των επιλογών μέσα στα σούπερ μάρκετ μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό εργαλείο δημόσιας υγείας. Η τοποθέτηση των φρέσκων προϊόντων στην είσοδο δεν είναι απλώς μια αισθητική επιλογή, αλλά μια στρατηγική που μπορεί να επηρεάσει θετικά τις διατροφικές συνήθειες εκατομμυρίων ανθρώπων.
Διαβάστε περισσότερα για τα αποτελέσματα της μελέτης ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
