Η EFSA δεν μπορεί να καταλήξει σε οριστικό συμπέρασμα για το εάν το μυκητοκτόνο cyazofamid μπορεί να επηρεάζει ορισμένες ορμονικές λειτουργίες, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά στα διαθέσιμα δεδομένα.
Το cyazofamid είναι δραστική ουσία φυτοπροστατευτικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, κατά του περονόσπορου στην πατάτα και την ντομάτα, καθώς και κατά του περονόσπορου σε κολοκυνθοειδή. Η EFSA επανεξέτασε τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από την εταιρεία μετά την ανανέωση της έγκρισης της ουσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα τις συμπληρωματικές πληροφορίες που ζητήθηκαν για την πιθανή ενδοκρινική διαταραχή.
Τι διαπίστωσε η EFSA
Η ευρωπαϊκή αρχή καταλήγει ότι το cyazofamid δεν πληροί τα κριτήρια για να χαρακτηριστεί ενδοκρινικός διαταράκτης μέσω της θυρεοειδικής οδού στους ανθρώπους και στους μη στοχευόμενους οργανισμούς. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν έδειξαν επαρκές μοτίβο ανεπιθύμητων επιδράσεων που να συνδέεται με τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-θυρεοειδούς. Το ίδιο συμπέρασμα ισχύει και για τα θηλαστικά που δεν αποτελούν στόχο της φυτοπροστατευτικής χρήσης. Το πρόβλημα εντοπίζεται σε άλλες πιθανές οδούς ενδοκρινικής δράσης, που αφορούν κυρίως τα οιστρογόνα και τα ανδρογόνα, καθώς και τη στεροειδογένεση. Η EFSA επισημαίνει ότι ορισμένες από τις διαθέσιμες δοκιμές δεν θεωρήθηκαν αρκετά αξιόπιστες ή ολοκληρωμένες ώστε να επιτρέψουν ασφαλές συμπέρασμα. Για παράδειγμα, σε δοκιμή Hershberger καταγράφηκε στατιστικά σημαντική αύξηση του βάρους του προστάτη στην υψηλότερη δόση, όμως συνολικά η δοκιμή αξιολογήθηκε ως αρνητική για αντιανδρογονική δράση σύμφωνα με τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Έτσι, η EFSA δεν λέει ότι το cyazofamid είναι ενδοκρινικός διαταράκτης. Αντίθετα, επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά αξιόπιστα στοιχεία για να κλείσει οριστικά το ζήτημα σε συγκεκριμένες ορμονικές οδούς. Πρόκειται για σημαντική διαφορά, καθώς η απουσία οριστικού συμπεράσματος δεν ισοδυναμεί με διαπίστωση κινδύνου.
Ποια δεδομένα λείπουν
Για την αξιολόγηση στους ανθρώπους και στα άγρια θηλαστικά απαιτούνται πρόσθετες δοκιμές που αφορούν την ενεργοποίηση των υποδοχέων οιστρογόνων και ανδρογόνων και τη στεροειδογένεση. Η EFSA ζητά, μεταξύ άλλων, αξιόπιστες δοκιμές σύμφωνα με τα πρωτόκολλα OECD 455, 456 και 458, ενώ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να χρειαστούν και πιο εκτεταμένες μελέτες αναπαραγωγικής τοξικότητας. Ανάλογο κενό παραμένει για τους μη στοχευόμενους οργανισμούς εκτός των θηλαστικών. Σε δοκιμή αναπαραγωγής ψαριών παρατηρήθηκαν επιδράσεις στην υψηλότερη συγκέντρωση, μεταξύ άλλων μείωση της γονιμότητας και μεταβολές στην ιστοπαθολογία των θηλυκών γονάδων. Ωστόσο, επειδή στις δοκιμές καταγράφηκε υψηλή θνησιμότητα, τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια για την αξιολόγηση της ενδοκρινικής διαταραχής. Η EFSA θεωρεί επομένως ότι χρειάζεται έγκυρη και αξιόπιστη δοκιμή βραχυπρόθεσμης αναπαραγωγής ψαριών για να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση.
Παρά τα συγκεκριμένα κενά, η EFSA διευκρινίζει ότι δεν εντοπίστηκαν κρίσιμες περιοχές ανησυχίας στο πλαίσιο της συγκεκριμένης αξιολόγησης των συμπληρωματικών δεδομένων. Η έγκριση του cyazofamid είχε ανανεωθεί από τις 26 Μαΐου 2021, με την υποχρέωση να υποβληθούν πρόσθετα στοιχεία για την ενδοκρινική του δράση. Η νέα αξιολόγηση αποτελεί το αποτέλεσμα της διαδικασίας επανεξέτασης αυτών των στοιχείων και δεν αποτελεί νέα έγκριση της δραστικής ουσίας.
Η γνωμοδότηση της EFSA δημοσιεύθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Το «τέλος» του ολόκληρου κοτόπουλου: Γιατί οι καταναλωτές προτιμούν τα παρασκευάσματα αγνοώντας τους κινδύνους
- Ανακαλούνται χύμα καρότα με μη εγκεκριμένο φυτοφάρμακο – Έχει ταξινομηθεί ως τοξικό για την αναπαραγωγή και ύποπτο για καρκινογόνο δράση
- Πανετόνε: Ακόμη δεν μπήκαν στα ράφια και αποσύρονται – Το πρόβλημα ανάπτυξης μούχλας στα αρτοσκευάσματα ακόμη και πριν την ημερομηνία λήξης
- Τέλος τα μετρητά στις πληρωμές των courier – Τι προβλέπει το νομοσχέδιο και ποιο πρόστιμο προβλέπεται για όσους δέχονται μετρητά
