Στοιχείο-κλειδί από καταναλωτή, ηλικιακό εύρος από 0 έως 84 ετών και 16 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 7 διαφορετικές περιφέρειες της Σουηδίας σύνθεσαν το σκηνικό της επιδημιολογικής έρευνας για τη μολυσμένη ρόκα ιταλικής προέλευσης. Αποκλειστικά στοιχεία του Cibum από τη Σουηδική Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας (Folkhälsomyndigheten).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατάκια: Ανακλήθηκαν 684.248 σακούλες – Στην υψηλότερη κατηγορία κινδύνου (φωτογραφία)
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διακρατική επιδημιολογική διερεύνηση για το ξέσπασμα Salmonella Napoli που αναστάτωσε τις υγειονομικές αρχές της Σουηδίας στα τέλη του καλοκαιριού. Σε αποκλειστικές δηλώσεις και στοιχεία που παραχώρησε στο Cibum ο Δρ. Rikard Dryselius, διακεκριμένος μικροβιολόγος της Σουηδικής Υπηρεσίας Δημόσιας Υγείας (Folkhälsomyndigheten), φωτίζονται οι αθέατες πτυχές μιας υπόθεσης που συνδέεται άμεσα με την αλυσίδα εφοδιασμού φρέσκων λαχανικών στην Ευρώπη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έφαγα χαλασμένη ντομάτα: Τι μπορεί να πάθω και πότε υπάρχει κίνδυνος
Η «ακτινογραφία» των 16 κρουσμάτων
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που διαβιβάστηκαν στο Cibum:
- Δημογραφικά στοιχεία: Συνολικά καταγράφηκαν 16 επιβεβαιωμένα κρούσματα με απόλυτη φυλετική ισορροπία (8 άνδρες και 8 γυναίκες), κατανεμημένα σε 7 διαφορετικές περιφέρειες της Σουηδίας.
- Ηλικιακό εύρος: Τα θύματα της μόλυνσης κυμαίνονται από βρέφη (0 ετών) έως ηλικιωμένους 84 ετών, με διάμεση ηλικία τα 57 έτη.
- Χρονικό κορύφωσης: Η έναρξη των συμπτωμάτων τοποθετείται μεταξύ 17 Αυγούστου και 6 Σεπτεμβρίου 2026. Ωστόσο, η μαζική διασπορά σημειώθηκε σε ένα στενό παράθυρο 10 ημερών, καθώς 14 από τα 16 κρούσματα ασθένησαν μεταξύ 17 και 27 Αυγούστου.
- Ειδικές περιπτώσεις: Ένας από τους ασθενείς δεν εμφάνισε κλασικά γαστρεντερολογικά συμπτώματα, ενώ ένα άλλο κρούσμα αποδίδεται σε δευτερογενή μετάδοση (από άνθρωπο σε άνθρωπο).
Το «Smoking Gun»: Η άδεια σακούλα στη σωστή κάδο
Το πλέον εντυπωσιακό εύρημα της επιδημιολογικής διερεύνησης, που επέτρεψε στις αρχές να εντοπίσουν την εστία της μόλυνσης, προήλθε από την παρατηρητικότητα και την οικολογική συνείδηση ενός καταναλωτή. Από τους 12 ασθενείς που υπέβαλαν λεπτομερή ερωτηματολόγια κατανάλωσης τροφίμων, οι 11 είχαν αγοράσει συσκευασμένη ρόκα από την ίδια αλυσίδα λιανικής πώλησης στη Σουηδία στα μέσα Αυγούστου, ενώ ο 12ος είχε καταναλώσει έτοιμη σαλάτα (salad mix) που περιείχε ρόκα από την ίδια αλυσίδα.
Όπως αποκαλύπτει ο Δρ. Dryselius στο Cibum, ένας από τους προσβληθέντες καταναλωτές είχε κρατήσει στο σπίτι του την άδεια πλαστική συσκευασία της ρόκας με σκοπό να την παstatτήσει στην ανακύκλωση. Η παράδοση της συσκευασίας στις υγειονομικές αρχές προσέφερε στους ερευνητές τα ακριβή στοιχεία παρτίδας, τον γραμμοκώδικα (barcode) και τα στοιχεία συσκευασίας, κλειδώνοντας την ιχνηλασιμότητα προς τον Ιταλό παραγωγό.
Σε αναμονή της έκθεσης ιχνηλασιμότητας
Ενώ η Folkhälsomyndigheten ολοκληρώνει τη χαρτογράφηση των κρουσμάτων, η Σουηδική Υπηρεσία Τροφίμων (Livsmedelsverket) ετοιμάζει την τελική έκθεση ιχνηλασιμότητας (food traceback report) για τις διασυνοριακές ενέργειες και τις ανακλήσεις παρτίδων, την οποία επίσης αναμένει το Cibum στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής έρευνας.
Επιστημονικές Μελέτες & Μηχανισμοί Επιμόλυνσης
Η παρουσία της Salmonella σε συσκευασμένα φυλλώδη λαχανικά και ειδικότερα στη ρόκα αποτελεί αντικείμενο εκτεταμένων επιστημονικών μελετών, καθώς οι φυσικές ιδιότητες του φυτού και οι βιομηχανικές συνθήκες επεξεργασίας διευκολύνουν την επιβίωση και την ανάπτυξη του βακτηρίου. Έρευνα του Πανεπιστημίου του Leicester, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Applied and Environmental Microbiology, έδειξε ότι οι μικροτραυματισμοί που προκαλούνται στα φύλλα της ρόκας κατά την κοπή απελευθερώνουν κυτταρικούς χυμούς, οι οποίοι πολλαπλασιάζουν την ανάπτυξη της Salmonella έως και 2.400 φορές μέσα στη σφραγισμένη συσκευασία. Οι ίδιοι χυμοί ενισχύουν τη δημιουργία ανθεκτικού βιοϋμενίου (biofilm) στην επιφάνεια των φύλλων, με αποτέλεσμα το βακτήριο να προσκολλάται ισχυρά και να μην απομακρύνεται με το απλό πλύσιμο στο σπίτι.
Κατά το χρονικό διάστημα Ιουλίου–Σεπτεμβρίου 2024 καταγράφηκε πολυκρατική επιδημία σαλμονέλωσης στην Ευρώπη, η οποία συνδέθηκε με την κατανάλωση μολυσμένης ρόκας (Eruca sativa) ιταλικής προέλευσης. Η επιδημία προκλήθηκε από τον ορότυπο Salmonella enterica serovar Umbilo και αφορούσε περίπου 200 περιστατικά σε τουλάχιστον εννέα ευρωπαϊκές χώρες, με σημαντικό αριθμό κρουσμάτων στη Γερμανία, την Αυστρία και τη Δανία. Σύμφωνα με την επιδημιολογική διερεύνηση, από τα 129 περιστατικά για τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία νοσηλείας, τα 36 (28%) χρειάστηκαν νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ καταγράφηκε και ένας θάνατος. Οι μικροβιολογικές αναλύσεις επιβεβαίωσαν την παρουσία του παθογόνου σε δείγματα ρόκας και νεαρού σπανακιού (baby spinach) που προέρχονταν από την ίδια ιταλική επιχείρηση.
Στην εφοδιαστική αλυσίδα, η επιμόλυνση ξεκινά από την πρωτογενή παραγωγή μέσω της χρήσης μολυσμένου νερού άρδευσης, της γειτνίασης των καλλιεργειών με κτηνοτροφικές μονάδες ή της επαφής με την άγρια πανίδα. Στο συσκευαστήριο, η χρήση νερού πλύσης χωρίς τη σωστή συγκέντρωση απολυμαντικών μέσων λειτουργεί ως μέσο διασταυρούμενης επιμόλυνσης, μεταφέροντας το παθογόνο από μολυσμένες παρτίδες σε υγιείς. Παράλληλα, η υψηλή υγρασία και η τροποποιημένη ατμόσφαιρα εντός των πλαστικών συσκευασιών δημιουργούν μικροκλίμα που ευνοεί τη μακροχρόνια επιβίωση του μικροοργανισμού κατά τη μεταφορά και τη συντήρηση στα ψυγεία.
Επιδημιολογική μελέτη για παλαιότερο ξέσπασμα Salmonella Typhimurium στη Σουηδία, κατέγραψε ότι τα άτομα που κατανάλωσαν συσκευασμένη και προπλυμένη ρόκα είχαν σχεδόν πενταπλάσιες πιθανότητες να νοσήσουν σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωσαν το προϊόν, επιβεβαιώνοντας ότι το βιομηχανικό πλύσιμο πριν τη συσκευασία δεν εξαλείφει το μικροβιακό φορτίο όταν υπάρχει αρχική επιμόλυνση. Συμπληρωματική δημοσίευση στο περιοδικό PubMed, σχετικά με ξέσπασμα Salmonella Thompson από εισαγόμενη ρόκα Eruca sativa, κατέδειξε την ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου λαχανικού λόγω της τραχιάς υφής των φύλλων του που προστατεύει τα βακτήρια.
Για τη βιομηχανία τροφίμων, η πρόληψη απαιτεί αυστηρό έλεγχο της ποιότητας του νερού άρδευσης στο χωράφι, εφαρμογή συστημάτων συνεχούς απολύμανσης στις δεξαμενές πλύσης των συσκευαστηρίων και διατήρηση της αλυσίδας ψύχους σε θερμοκρασίες κάτω των 4 βαθμών Κελσίου για την επιβράδυνση της πολλαπλασιαστικής ικανότητας του βακτηρίου.
Για τους καταναλωτές, η κατανάλωση μολυσμένης ρόκας προκαλεί σαλμονέλλωση, η οποία εκδηλώνεται με διάρροια, πυρετό και κοιλιακό άλγος από 12 έως 72 ώρες μετά τη λήψη του τροφίμου, ενώ σε ευάλωτες ομάδες όπως βρέφη, ηλικιωμένους και ανοσοκατασταλμένους μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές και νοσηλεία. Η προστασία των καταναλωτών βασίζεται στη διατήρηση της συσκευασίας στο ψυγείο αμέσως μετά την αγορά, στην αποφυγή κατανάλωσης προϊόντων που εμφανίζουν υγροποίηση ή αλλοίωση εντός της σακούλας, στη σχολαστική υγιεινή των χεριών και των επιφανειών της κουζίνας κατά την προετοιμασία, καθώς και στην πλήρη αποφυγή διασταυρούμενης επιμόλυνσης με άλλα τρόφιμα που καταναλώνονται ωμά.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων τη βιομηχανία και την εστίαση. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μαγιονέζα: Ανακαλούνται 646.500 συσκευασίες Heinz – Τι πήγε στραβά με το εμβληματικό προϊόν του γίγαντα τροφίμων
- Εντοπίστηκε αλκοόλ σε βρεφικό ρόφημα για τους κολικούς! Περιείχε αιθανόλη, μεθανόλη και ισοπροπανόλη που μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και κώμα
- Η «υγειονομική βόμβα» των ιχθυοκαλλιεργειών: Οι θερμαινόμενες θάλασσες αυξάνουν τον κίνδυνο ασθενειών
- Πανετόνε: Ακόμη δεν μπήκαν στα ράφια και αποσύρονται – Το πρόβλημα ανάπτυξης μούχλας στα αρτοσκευάσματα ακόμη και πριν την ημερομηνία λήξης
- Τέλος τα μετρητά στις πληρωμές των courier – Τι προβλέπει το νομοσχέδιο και ποιο πρόστιμο προβλέπεται για όσους δέχονται μετρητά
- Σούπερ μάρκετ: Γιατί τα Χριστούγεννα στα ράφια ξεκινούν από τον Οκτώβριο;
- Οι 6 τροφές που μπορούν να μειώσουν την καούρα και την παλινδρόμηση
