Διεθνείς ανακλήσεις βρεφικών γαλάτων λόγω ανίχνευσης σερεουλίδης, έρευνες των αρχών σε όλο τον κόσμο και διαβεβαιώσεις ότι δεν έχει τεκμηριωθεί αιτιώδης σύνδεση με περιστατικά θανάτων
Οι γαλλικές αρχές έχουν θέσει σε εξέλιξη δικαστική έρευνα για τις ανακλήσεις βρεφικών γαλάτων που αφορούν τον όμιλο Nestlé, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί αποδεδειγμένοι θάνατοι που να συνδέονται αιτιωδώς με την κατανάλωση των συγκεκριμένων προϊόντων. Η υπόθεση, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο, έχει λάβει διεθνείς διαστάσεις και έχει οδηγήσει σε αλληλουχία ανακλήσεων από μεγάλους παραγωγούς βρεφικής διατροφής σε πολλές χώρες.
Οι πρώτες ανακλήσεις αφορούσαν συγκεκριμένες παρτίδες βρεφικού γάλακτος σε σκόνη Nan 1ης ηλικίας, μετά τον εντοπισμό της τοξίνης σερεουλίδης σε προϊόν που δεν είχε διατεθεί στην αγορά και παραγόταν σε εργοστάσιο της Nestlé στην Ολλανδία. Οι εσωτερικοί έλεγχοι της εταιρείας οδήγησαν αρχικά σε απόσυρση παρτίδων που θεωρήθηκαν δυνητικά επηρεασμένες. Στις αρχές Ιανουαρίου, η Nestlé επέκτεινε το μέτρο, προχωρώντας σε παγκόσμια ανάκληση βρεφικών γαλάτων, -όπως έχει αναφερθεί σε πολλά άρθρα του Cibum που αποκάλυψε το θέμα από τις 10 Δεκεμβρίου πολύ πριν γίνει η πρώτη ενημέρωση από την ΕΕ- αφού οι έρευνες κατέληξαν ότι η πηγή της επιμόλυνσης εντοπιζόταν σε συστατικό προερχόμενο από Κινέζο προμηθευτή, συγκεκριμένα σε έλαιο πλούσιο σε αραχιδονικό οξύ, γνωστό ως ARA συστατικό με διατροφικό όφελος για τα βρέφη, καθώς συμβάλλει στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η σερεουλίδη είναι τοξίνη που παράγεται από το βακτήριο Bacillus cereus και συνδέεται κυρίως με συμπτώματα από το γαστρεντερικό σύστημα, όπως έντονο έμετο, κοιλιακές κράμπες και διάρροια. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι η υψηλή ανθεκτικότητά της στη θερμότητα, γεγονός που σημαίνει ότι η προετοιμασία του γάλακτος στο σπίτι ή η ανασύσταση της σκόνης με ζεστό νερό δεν εξαλείφει τον κίνδυνο.
Μετά τη διεύρυνση της ανάκλησης από τη Nestlé, οι γαλλικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι έχει ξεκινήσει δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης. Παράλληλα, διέψευσαν αναφορές που κυκλοφόρησαν σε μέσα ενημέρωσης περί θανάτων βρεφών ως άμεση συνέπεια της κατανάλωσης των ανακληθέντων προϊόντων. Σε επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Υγείας, αναφέρεται ότι δύο περιπτώσεις θανάτων βρεφών έχουν τεθεί υπόψη των υγειονομικών αρχών, στις οποίες είχε αναφερθεί κατανάλωση βρεφικού γάλακτος που περιλαμβανόταν στις ανακλήσεις. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει προκύψει επιστημονικά τεκμηριωμένη σχέση αιτιότητας μεταξύ της κατανάλωσης των προϊόντων και της εμφάνισης συμπτωμάτων ή της απώλειας ζωής.
Η Nestlé, από την πλευρά της, έχει δηλώσει ότι δεν έχει γνώση για επιβεβαιωμένους θανάτους που να συνδέονται με την ανάκληση και ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν έχουν καταγραφεί ασθένειες που να αποδίδονται στα συγκεκριμένα προϊόντα. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι τα μέτρα που ελήφθησαν είναι προληπτικά και ότι κάθε αναφορά από καταναλωτές εξετάζεται ξεχωριστά.
Η αποκάλυψη ότι η πρώτη ύλη που συνδέεται με την παρουσία της σερεουλίδης προέρχεται από προμηθευτή στην Κίνα οδήγησε σε ευρύτερο συναγερμό. Εκτός από τη Nestle και η Lactalis Nutrition Santé ανακοίνωσε εθελοντική ανάκληση έξι παρτίδων βρεφικού γάλακτος της μάρκας Picot, οι οποίες διατίθεντο μέσω φαρμακείων και μεγάλων αλυσίδων διανομής σε 18 χώρες. Η ανάκληση αφορά προϊόντα 1ης και 2ης ηλικίας σε διάφορες συσκευασίες, καθώς και ειδικά γάλατα τύπου AR. Η εταιρεία διευκρίνισε ότι οι αρχικές αναλύσεις τόσο στο συστατικό ARA όσο και στο τελικό προϊόν είχαν δώσει αποτελέσματα εντός προδιαγραφών, ωστόσο μεταγενέστερες αναλύσεις στο ανασυσταθέν προϊόν, δηλαδή στο έτοιμο μπιμπερό, αποκάλυψαν την παρουσία σερεουλίδης. Παρά το γεγονός ότι δεν είχαν καταγραφεί καταγγελίες ή αναφορές ασθενειών, αποφασίστηκε η ανάκληση των συγκεκριμένων παρτίδων για λόγους προφύλαξης.
Οι γαλλικές αρχές ενημέρωσαν ότι τόσο το Υπουργείο Γεωργίας και Διατροφικής Κυριαρχίας όσο και το Υπουργείο Υγείας είχαν λάβει γνώση των εθελοντικών ανακλήσεων της Nestlé και της Lactalis, οι οποίες έγιναν με πρωτοβουλία των ίδιων των επιχειρήσεων. Οι κρατικές υπηρεσίες, σε συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές και ευρωπαϊκές αρχές, διαβεβαίωσαν ότι παρακολουθούν στενά την εφαρμογή των μέτρων διαχείρισης και ότι η κατάσταση παραμένει υπό συνεχή αξιολόγηση.
Η υπόθεση δεν περιορίστηκε στη Γαλλία. H Danone ανακοίνωσε σήμερα (23 Ιανουαρίου) ανάκληση βρεφικού γάλακτος από την Ευρωπαϊκή Ένωση επίσης λόγω της πιθανής παρουσίας της τοξίνης σερεουλίδη. Πρόκειται για πΠροϊόντα που παρασκευάζονται σε εγκαταστάσεις της Danone στην Ιρλανδία και αποστέλλονται σε αγορές της Ευρώπης. «Αυτή η ανάκληση σχετίζεται με ένα μολυσμένο ακατέργαστο συστατικό, το οποίο εμπλέκεται επίσης στην πρόσφατη ανάκληση ορισμένων παρτίδων βρεφικού γάλακτος και γάλακτος δεύτερης βρεφικής ηλικίας από τη Nestlé», ανέφερε η FSAI. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο γαλλικός γίγαντας απέσυρε ένα προϊόν (Dumex Dulac), λόγω πιθανής παρουσίας της ίδιας τοξίνης από τα ράφια και στη Σιγκαπούρη κατόπιν αιτήματος της τοπικής ρυθμιστικής αρχής ως προληπτικό μέτρο. Παράλληλα, στην Ελβετία, η εταιρεία Hochdorf προχώρησε σε προληπτική ανάκληση παρτίδων κατσικίσιου βρεφικού γάλακτος, αφού εντοπίστηκε σερεουλίδη στο έλαιο ARA που χρησιμοποιήθηκε στην παραγωγή. Στην Ιταλία, το ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές κατέγραψε ειδοποίηση για βρεφικό γάλα προοδευτικής διατροφής, οδηγώντας σε ανάκληση προϊόντος από την αγορά και επιστροφή του από τους καταναλωτές.
Οι εξελίξεις αυτές ενίσχυσαν την εκτίμηση ότι το πρόβλημα δεν αφορά μεμονωμένο παραγωγό αλλά μια κοινή εφοδιαστική αλυσίδα πρώτων υλών. Οι ευρωπαϊκές αρχές κάλεσαν όλους τους κατασκευαστές βρεφικών γαλάτων παγκοσμίως, που χρησιμοποίησαν ARA από τον συγκεκριμένο προμηθευτή, να πραγματοποιήσουν αναλύσεις κινδύνου για κάθε παρτίδα που έχει διατεθεί στην αγορά. Ταυτόχρονα, τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στις ανακλήσεις αναρτήθηκαν στις επίσημες πλατφόρμες ενημέρωσης καταναλωτών, με σαφείς οδηγίες να μην καταναλωθούν και να επιστραφούν.
Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις περί απουσίας αποδεδειγμένων περιστατικών, σε ορισμένες χώρες καταγράφηκαν αναφορές που περιπλέκουν την εικόνα. Στη Σιγκαπούρη, οι αρχές έκαναν λόγο για βρέφος με ήπια συμπτώματα μετά την κατανάλωση γάλακτος, επισημαίνοντας όμως ότι η εργαστηριακή επιβεβαίωση δηλητηρίασης από σερεουλίδη είναι τεχνικά δύσκολη. Στο Χονγκ Κονγκ, αναφέρθηκαν δεκατέσσερις περιπτώσεις αδιαθεσίας βρεφών, χωρίς οι περισσότερες να επιβεβαιωθούν εργαστηριακά. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μητέρα παιδιού που διαγνώστηκε με μηνιγγίτιδα ανέφερε κατανάλωση ανακληθέντος γάλακτος, με τις υγειονομικές αρχές και τη Nestlé να απορρίπτουν οποιαδήποτε σύνδεση, διευκρινίζοντας ότι η σερεουλίδη δεν σχετίζεται με τη συγκεκριμένη νόσο.
Παράλληλα, η οργάνωση προστασίας καταναλωτών Foodwatch ανακοίνωσε την πρόθεσή της να καταθέσει μήνυση κατ’ αγνώστων, στρεφόμενη κατά της Nestlé και της Lactalis, με στόχο τη διερεύνηση των συνθηκών υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκαν οι ανακλήσεις. Η οργάνωση καταγγέλλει έλλειψη διαφάνειας και υποστηρίζει ότι οι ανακλήσεις έγιναν σταδιακά, ενώ σε ορισμένες χώρες υπήρξαν αποσύρσεις προϊόντων χωρίς σαφή ενημέρωση των καταναλωτών. Σύμφωνα με την Foodwatch, ο περιορισμένος αριθμός προμηθευτών αραχιδονικού οξέος παγκοσμίως και το αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρώπης καθιστούν επιτακτική την πλήρη ιχνηλασιμότητα και την έγκαιρη ενημέρωση των αρχών και του κοινού.
Η υπόθεση των ανακλήσεων βρεφικών γαλάτων παραμένει σε εξέλιξη, με τις ειδοποιήσεις στο ευρωπαϊκό σύστημα να επικαιροποιούνται διαρκώς καθώς προστίθενται νέα στοιχεία για παρτίδες, χώρες και μέτρα διαχείρισης. Οι έλεγχοι συνεχίζονται σε διεθνές επίπεδο, σε ένα πεδίο που παραμένει ανοιχτό και δυναμικό, ενώ οι δικαστικές και διοικητικές διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.
