Οι «αιώνιες χημικές ουσίες» δηλητηριάζουν τις καλλιέργειες
Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη μόλυνση των αγροτικών εκτάσεων από τις υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλικές ουσίες (PFAS), γνωστές ως «αιώνιες χημικές ουσίες». Η μελέτη αποκαλύπτει ότι οι ουσίες αυτές, που συναντώνται σε πλήθος καθημερινών προϊόντων, εισέρχονται στα εδάφη μέσω της ανακύκλωσης αποβλήτων και της επαναχρησιμοποίησης λυμάτων. Η εξάπλωσή τους έχει ως αποτέλεσμα τη μόλυνση των καλλιεργειών, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια των τροφίμων και την ανθρώπινη υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παράσιτα από τρωκτικά σε δημοφιλές ζαχαροπλαστείο – Ανακαλούνται δεκάδες προϊόντα λόγω κινδύνου δηλητηριάσεων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για καλλυντικά στην Ευρώπη: Απανωτές ανακλήσεις λόγω χημικών και μικροβιακών κινδύνων
Οι PFAS είναι μια ομάδα συνθετικών χημικών που χρησιμοποιούνται ευρέως σε αντικολλητικά σκεύη, συσκευασίες τροφίμων και υφάσματα. Λόγω των εξαιρετικά ισχυρών χημικών δεσμών τους, οι ουσίες αυτές είναι ανθεκτικές στη διάσπαση και παραμένουν στο περιβάλλον για δεκαετίες. Η έκθεση σε PFAS έχει συνδεθεί με ενδοκρινικές διαταραχές, αναπαραγωγικά προβλήματα και άλλους μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό New Contaminants, συνέλεξε παγκόσμια δεδομένα και ανέλυσε 115 επιστημονικές εργασίες των τελευταίων είκοσι ετών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η κύρια πηγή μόλυνσης είναι τα βιοστερεά, δηλαδή τα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά υποπροϊόντα της επεξεργασίας λυμάτων που χρησιμοποιούνται ως λίπασμα. Οι περιοχές με τον υψηλότερο κίνδυνο μόλυνσης εντοπίζονται στη Δυτική Ευρώπη, την Αυστραλία και την Ανατολική Ασία.
Η συμπεριφορά των PFAS στις καλλιέργειες
Η μελέτη τονίζει ότι οι διάφοροι τύποι PFAS συμπεριφέρονται διαφορετικά στο έδαφος και στα φυτά. Οι PFAS μακράς αλυσίδας τείνουν να παραμένουν προσκολλημένες στο έδαφος και να συσσωρεύονται στις ρίζες των φυτών. Αντίθετα, οι PFAS βραχείας αλυσίδας είναι πιο κινητές, ανεβαίνοντας με το νερό και συγκεντρώνονται στα φύλλα και τους σπόρους των φυτών.
Ανάμεσα στις κύριες καλλιέργειες, η σόγια παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα μόλυνσης λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς της σε πρωτεΐνες, σε σύγκριση με το ρύζι, το σιτάρι και τον αραβόσιτο. «Αυτό σημαίνει ότι καθημερινά τρόφιμα, ειδικά οι καλλιέργειες με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, όπως η σόγια, θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικές οδούς εισόδου των PFAS στην ανθρώπινη διατροφή», προειδοποιούν οι συγγραφείς.
Παρά τον σοβαρό κίνδυνο, τα ρυθμιστικά πλαίσια παραμένουν περιορισμένα. Μόνο λίγες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γερμανία και η Αυστραλία, έχουν θεσπίσει όρια για τις PFAS στα βιοστερεά που χρησιμοποιούνται στη γεωργία. Οι περισσότερες περιοχές παγκοσμίως δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει αντίστοιχα πρότυπα.
