Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκλήρωσε επιθεώρηση στη Γερμανία με αντικείμενο την αξιολόγηση των επίσημων ελέγχων που εφαρμόζονται στην παραγωγή και διάθεση στην αγορά παρασκευασμάτων κρέατος και προϊόντων κρέατος. Ο έλεγχος πραγματοποιήθηκε, από τη Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων (DG SANTE) και εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στα εγκεκριμένα κέντρα παραγωγής.
Η έκθεση καταλήγει ότι το γερμανικό σύστημα επίσημων ελέγχων βασίζεται στην αξιολόγηση κινδύνου, υποστηρίζεται από τεκμηριωμένες διαδικασίες και λειτουργεί συνολικά με ικανοποιητικό τρόπο. Οι αρμόδιες αρχές εντοπίζουν αποτελεσματικά παραβάσεις που σχετίζονται με τη συντήρηση και την υγιεινή των εγκαταστάσεων, ενώ εφαρμόζεται και πρόγραμμα επίσημων μικροβιολογικών δειγματοληψιών για την επαλήθευση της ασφάλειας των προϊόντων κρέατος και των παρασκευασμάτων κρέατος. Παράλληλα όμως ενοπίστηκαν ορισμένες συστημικές αδυναμίες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα της επίσημης εποπτείας της παραγωγής προϊόντων κρέατος.
Κεντρικό εύρημα της επιθεώρησης αφορά την εφαρμογή των διαδικασιών HACCP στις επιχειρήσεις μικρής δυναμικότητας. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν πρόσβαση σε γενικά πρότυπα σχεδίων HACCP που περιλαμβάνονται στους εθνικούς οδηγούς ορθής πρακτικής για τα παραδοσιακά κρεοπωλεία και μπορούν να τα προσαρμόζουν στις δραστηριότητές τους. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι τα σχέδια αυτά δεν προσαρμόζονται πάντοτε επαρκώς στις ιδιαιτερότητες κάθε εγκατάστασης, γεγονός που περιορίζει την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τους ειδικούς κινδύνους κάθε παραγωγικής διαδικασίας και δυσχεραίνει την αξιολόγηση της συμμόρφωσης από τις αρμόδιες αρχές.
Αδυναμίες εντοπίστηκαν επίσης στην αξιολόγηση των σχεδίων HACCP και των προγραμμάτων ιδιωτικών μικροβιολογικών ελέγχων που εφαρμόζουν επιχειρήσεις μεσαίας και μεγάλης δυναμικότητας. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι ελλείψεις αυτές επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα του συνολικού συστήματος επίσημων ελέγχων.
Στο πλαίσιο της επιθεώρησης εξετάστηκε και το εθνικό κανονιστικό πλαίσιο που εφαρμόζει η Γερμανία για τους επίσημους ελέγχους. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο ισχύουν διοικητικές διατάξεις που καθορίζουν τις αρχές των ελέγχων βάσει επικινδυνότητας, τις επίσημες δειγματοληψίες, τα πολυετή εθνικά προγράμματα ελέγχου, τις διαδικασίες επιβολής μέτρων και τη λειτουργία του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF).
Η έκθεση αναφέρει ότι έχουν αναπτυχθεί εθνικοί οδηγοί ορθής υγιεινής πρακτικής για τον τομέα του κρέατος, μεταξύ των οποίων οδηγός πρόληψης της Listeria monocytogenes, οδηγός ορθής υγιεινής πρακτικής για τα παραδοσιακά κρεοπωλεία και ειδικό έγγραφο καθοδήγησης για μικροβιολογικούς ελέγχους σε ορισμένες εγκαταστάσεις παραγωγής. Οι οδηγοί αυτοί παρέχουν κατευθύνσεις για την κατηγοριοποίηση προϊόντων, την ανάλυση κινδύνων, την εκπόνηση διαγραμμάτων ροής, τα προγράμματα αυτοελέγχου και την αξιολόγηση του κινδύνου ανάπτυξης της Listeria monocytogenes στα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα.
Οι ελεγκτές της Επιτροπής διαπίστωσαν ότι οι οδηγοί χρησιμοποιούνται ευρέως από τις επιχειρήσεις και αποτελούν πρακτική υποστήριξη κυρίως για τις μικρές μονάδες παραγωγής. Σε ένα από τα ομόσπονδα κρατίδια που επισκέφθηκαν, περίπου το 95% των εγκεκριμένων εγκαταστάσεων παραγωγής προϊόντων κρέατος είναι βιοτεχνικές επιχειρήσεις και σημαντικό ποσοστό αξιοποιεί τις δυνατότητες ευελιξίας που προβλέπονται για την εφαρμογή του HACCP. Παρ’ όλα αυτά, οι αρμόδιες αρχές δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσουν με ακρίβεια τον αριθμό των εγκαταστάσεων που εφαρμόζουν τέτοιες ρυθμίσεις, καθώς τα σχετικά στοιχεία τηρούνται σε τοπικό επίπεδο.
Η επιθεώρηση κατέγραψε επίσης διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με την ταξινόμηση του προϊόντος “Kasseler”. Σε μία εγκατάσταση ο υπεύθυνος της επιχείρησης το αντιμετώπιζε ως παρασκεύασμα κρέατος, ενώ οι τοπικές αρχές το θεωρούσαν προϊόν κρέατος. Η έκθεση επισημαίνει ότι η σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη χρήση νιτρωδών σε ορισμένα παρασκευάσματα κρέατος, στα οποία περιλαμβάνεται και το συγκεκριμένο προϊόν.
Όσον αφορά τη δομή των αρμόδιων αρχών, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η οργάνωση του συστήματος παρέχει κατάλληλη βάση για την εφαρμογή των επίσημων ελέγχων. Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Γεωργίας, Τροφίμων και Περιφερειακής Ταυτότητας, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή και Ασφάλειας Τροφίμων (BVL), το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου (BfR) και οι αρχές των ομόσπονδων κρατιδίων συνεργάζονται στον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την εφαρμογή των ελέγχων.
Παρά την ύπαρξη συστήματος εκπαίδευσης για το προσωπικό των αρμόδιων αρχών, η Επιτροπή εντόπισε έλλειψη εξειδικευμένης κατάρτισης σε αντικείμενα όπως τα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα, τα μικροβιολογικά κριτήρια, οι μελέτες διάρκειας ζωής και η αξιολόγηση σχεδίων HACCP. Σε μία από τις εγκαταστάσεις που επισκέφθηκαν οι ελεγκτές διαπιστώθηκε ότι οι επίσημοι κτηνίατροι δεν ήταν επαρκώς εξοικειωμένοι με ορισμένες απαιτήσεις που αφορούν τα μικροβιολογικά κριτήρια για τη Listeria monocytogenes.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταλήγει ότι, παρά τη συνολικά ικανοποιητική λειτουργία του συστήματος επίσημων ελέγχων, απαιτούνται βελτιώσεις στην αξιολόγηση και προσαρμογή των διαδικασιών HACCP στις επιχειρήσεις, στην εποπτεία των προγραμμάτων αυτοελέγχου και στην εξειδικευμένη κατάρτιση του προσωπικού που διενεργεί τους επίσημους ελέγχους. Η έκθεση περιλαμβάνει συστάσεις προς τις γερμανικές αρμόδιες αρχές για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που καταγράφηκαν και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του συστήματος ελέγχων.
Οι γερμανικές αρμόδιες αρχές, απαντώντας στο σχέδιο της έκθεσης της DG SANTE, δεν αμφισβήτησαν τα βασικά ευρήματα του ελέγχου, αλλά ζήτησαν κυρίως διευκρινίσεις και ακριβέστερες διατυπώσεις. Επισήμαναν ότι οι μικρές επιχειρήσεις διαθέτουν γενικά σχέδια HACCP μέσω των εθνικών οδηγών ορθής υγιεινής και οφείλουν να τα προσαρμόζουν στις ιδιαιτερότητες κάθε εγκατάστασης, ενώ πρότειναν επίσης διορθώσεις σχετικά με τη δομή των αρμόδιων αρχών, τις διαδικασίες επίσημων ελέγχων και τις τεχνικές περιγραφές, αρκετές από τις οποίες ενσωματώθηκαν στην τελική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
