Οι αγρότες περιγράφουν ηχηρά υποκωφά βουητά και ξαφνικές καταρρεύσεις εδάφους
Στην καρδιά της Κεντρικής Τουρκίας, στην πεδιάδα της Κόνια και ιδιαίτερα στην επαρχία Καραπινάρ, εμφανίζονται με ανησυχητικούς ρυθμούς τεράστιες τρύπες στο έδαφος, γνωστές στη γεωλογία ως δολίνες. Πρόκειται για βαθιές καταβόθρες που μπορούν να φτάσουν σε διάμετρο αρκετών μέτρων και να καταπιούν ολόκληρα χωράφια ή αγροτικές εγκαταστάσεις, και οι οποίες τα τελευταία χρόνια αυξάνονται λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας, της κλιματικής αλλαγής και της ανεξέλεγκτης άντλησης υπόγειων υδάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Ανακαλούνται πάνω από 650.000 πλαστικά μπουκάλια εξαιτίας εμφιάλωσης υπό «ανθυγιεινές συνθήκες»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκαν θραύσματα γυαλιού σε μπαχαρικά – Ανακαλούνται 4 διαφορετικά είδη
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Διεύθυνσης Διαχείρισης Καταστροφών και Έκτακτων Αναγκών (AFAD) στην Τουρκία, στην Κλειστή Λεκάνη του Ικονίου (Konya) έχουν καταγραφεί συνολικά 684 δολίνες, εκ των οποίων οι 534 εντοπίζονται στο Καραπινάρ. Οι υπόλοιπες κατανεμήθηκαν στις περιοχές Cihanbeyli, Cumra, Karatay, Akoren, Selcuklu, Celtik, Sarayonu, Kadinhani, Altinekin, Ilgin και Eregli, ενώ στην ευρύτερη περιοχή των επαρχιών Καραμάν και Ακσαράι καταγράφηκαν 20 και 9 δολίνες αντίστοιχα. Το φαινόμενο δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένο, με μερικές δολίνες να χαρακτηρίζονται ως «κατάρρευση κάλυψης» (cover collapse), δηλαδή βαθιές και ξαφνικές καταρρεύσεις του εδάφους, ενώ άλλες χαρακτηρίζονται ως «καθίζηση κάλυψης» (cover subsidence), όπου η υποχώρηση γίνεται βαθμιαία. Μικρότερο αριθμό δολινών συνδέουν οι ειδικοί με αστοχίες στον υποκείμενο βραχώδη πυθμένα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ιατρική Σχολή Χάρβαρντ: Μην αγνοείτε αυτά τα 7 πιθανά σημάδια καρκίνου του παχέος εντέρου, ανεξάρτητα από την ηλικία σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παιδικά γιαούρτια: Κάποια δεν θα έπρεπε καν να υπάρχουν στα ράφια – Σοκαριστικά ευρήματα έρευνας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αχρείαστο να είναι! Το σακίδιο 72 ωρών που μπορεί να σου σώσει τη ζωή
Η κατάσταση στην περιοχή Ακσαράι είναι παρόμοια. Εκεί έχουν καταγραφεί συνολικά 86 δολίνες, με 8 έως 9 από αυτές να έχουν πολύ μεγάλο μέγεθος. Η πλειονότητα των κατοίκων της επαρχίας ζει από τη γεωργία και την κτηνοτροφία, και η παρατεταμένη έλλειψη βροχοπτώσεων αυξάνει την ανάγκη άντλησης υπόγειων υδάτων. Στην περιοχή λειτουργούν περίπου 20.000 γεωτρήσεις, εκ των οποίων μόνο 5.000 είναι νόμιμες, ενώ οι υπόλοιπες 15.000 είναι παράνομες. Το αποτέλεσμα είναι η συνεχιζόμενη πτώση του υδροφόρου ορίζοντα και η σταδιακή εμφάνιση νέων δολινών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μικροβιακή μόλυνση σε στοματικό διάλυμα – Αποσύρεται άμεσα από τα ράφια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί κάποιες πατάτες μαυρίζουν στο βράσιμο και πώς μπορούμε να το αποφύγουμε αυτό;
Οι ειδικοί, όπως ο Ταγιφούν Αϊντίν, εκπρόσωπος της Ένωσης Μηχανικών Γεωλογίας στο Ακσαράι, επισημαίνουν ότι η πλήρης εξάπλωση του φαινομένου δεν μπορεί να αποτραπεί χωρίς αυστηρά μέτρα προστασίας και διαχείρισης των υπόγειων υδάτων. Η έγκαιρη παρακολούθηση και η χαρτογράφηση της ευαισθησίας των περιοχών έχουν ήδη ξεκινήσει από την AFAD, με τη δημιουργία ψηφιακών χαρτών που καταγράφουν τις θέσεις των δολινών σε πραγματικό χρόνο και ενημερώνουν τους αρμόδιους για τις πιο επικίνδυνες ζώνες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεγάλο σκάνδαλο ασφάλειας τροφίμων σε πασίγνωστη αλυσίδα fast food – Έκλεισαν τουλάχιστον 11 καταστήματα που πουλούσαν ληγμένα
Μέχρι στιγμής, οι δολίνες δεν έχουν προκαλέσει τραυματισμούς ή απώλειες ανθρώπινων ζωών, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν η άντληση των υπόγειων υδάτων συνεχιστεί χωρίς έλεγχο, οι δολίνες θα αρχίσουν να πλησιάζουν σε οικισμούς, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τις κοινότητες της περιοχής. Οι αγρότες περιγράφουν ηχηρά υποκωφά βουητά και ξαφνικές καταρρεύσεις εδάφους όταν ανοίγουν νέες δολίνες, μια ζοφερή υπενθύμιση της πίεσης που ασκεί η κλιματική κρίση στη φύση και στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκίνος του μαστού: Οι 6 παράγοντες στον τρόπο ζωής μας που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο θανάτου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η κατάλληλη στιγμή για να καταψύξετε το ψωμί
Το φαινόμενο των δολινών στην Τουρκία αποτελεί πλέον ζήτημα δημόσιας ασφάλειας και περιβαλλοντικής διαχείρισης, ενώ οι επιστήμονες τονίζουν ότι μόνο με αυστηρούς ελέγχους στη χρήση νερού και ολοκληρωμένα σχέδια πρόληψης μπορούν να περιοριστούν οι συνέπειες και να προστατευτούν οι αγροτικές περιοχές και οι κατοικημένες ζώνες από τις απόκοσμες, τεράστιες τρύπες που εμφανίζονται ξαφνικά στο έδαφος.
Υπάρχουν δολίνες στην Ελλάδα;
Η Ελλάδα φιλοξενεί επίσης το σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο των δολινών, ιδιαίτερα στην Αργολίδα. Εκεί, κοντά στο χωριό Δίδυμα, συναντά κανείς δύο εντυπωσιακούς κρατήρες, γνωστούς στους ντόπιους ως «Δολίνες των Διδύμων». Πρόκειται για γιγάντιες τρύπες στο έδαφος που δεν έχουν σχέση με ηφαίστεια ή μετεωρίτες, αλλά σχηματίστηκαν από την καθίζηση του εδάφους λόγω υπόγειων υδάτων.
Ο μεγαλύτερος κρατήρας βρίσκεται στους πρόποδες του Διδύμου όρους και έχει χαρακτηριστεί ως «Μεγάλη Σπηλιά», ενώ ο μικρότερος, στην πεδιάδα, ονομάζεται «Μικρή Σπηλιά». Στη Μικρή Σπηλιά έχουν βρεθεί λίθινα εργαλεία της Ύστερης Νεολιθικής Εποχής, μαρτυρώντας τη χρήση της ως καταφύγιο από τα προϊστορικά χρόνια. Το βάθος της μικρής δολίνης φτάνει τα 80 μέτρα και η διάμετρος τα 150 μέτρα, ενώ η φυσική διαμόρφωση και η άγρια βλάστηση δημιουργούν ένα εντυπωσιακό τοπίο.
videoQ Tasos Fotakis | DroneWorks (Χειριστής Drone: Tasos Fotakis, Lisensed Drone Operator | Cinematographer Κάτοχος άδειας χειριστή Drone (Α1/Α2/Α3).
Οι διαφορά των δολίνων της Τουρκίας με αυτές της Ελλάδας
Οι δολίνες μπορούν να σχηματιστούν με περισσότερους από έναν τρόπους, καθώς η βασική τους αρχή είναι η κατάρρευση του εδάφους όταν χάνει τη στήριξή του. Η «απώλεια στήριξης» μπορεί να συμβεί είτε με φυσικούς παράγοντες είτε λόγω ανθρώπινης δραστηριότητας και ξηρασίας.
Στην Ελλάδα, οι δολίνες έχουν δημιουργηθεί κυρίως μέσω φυσικών διαδικασιών υπόγειων νερών. Το νερό που διαπερνά το έδαφος διαβρώνει ασβεστόλιθο, γύψο ή άλλα εύθραυστα στρώματα, δημιουργώντας σταδιακά κενά. Όταν αυτά τα κενά δεν μπορούν πλέον να στηρίξουν το βάρος του εδάφους, το έδαφος καταρρέει και σχηματίζεται μια δολίνη. Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί οι ελληνικές δολίνες, όπως στην Αργολίδα, είναι αρχαίες και σταθερές και υπάρχουν για χιλιάδες χρόνια.
Στην Τουρκία, το φαινόμενο συνδέεται περισσότερο με ξηρασία και ανθρώπινη παρέμβαση. Η παρατεταμένη έλλειψη βροχοπτώσεων μειώνει τα υπόγεια νερά που υποστηρίζουν το έδαφος, ενώ η υπεράντληση νερού από γεωτρήσεις επιτείνει την πτώση του υδροφόρου ορίζοντα. Το έδαφος χάνει ξαφνικά τη στήριξή του και υποχωρεί, δημιουργώντας γρήγορα νέες δολίνες. Γι’ αυτό και στην περιοχή Καραπινάρ ο αριθμός των δολινών αυξάνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς και πολλές εμφανίζονται σε λίγα μόλις χρόνια.
Κεντρική φωτογραφία άρθρου: Αεροφωτογραφία των καταβόθρων, που βρίσκονται 300 μέτρα δυτικά του οροπεδίου Buyuk Cirali, στο Ικόνιο, Τουρκία, 5 Δεκεμβρίου 2025. (Φωτογραφία AA)
