Η υπόθεση του ΕΟΦ αποκαλύπτει ότι μία παραποιημένη Δήλωση Συμμόρφωσης μπορεί να μοιάζει απολύτως γνήσια
Τα τελευταία χρόνια οι ανακλήσεις οικιακών σκευών και υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα έχουν αυξηθεί σημαντικά στην Ευρώπη. Στο Cibum έχουν καταγραφεί δεκάδες περιπτώσεις που αφορούν προϊόντα τα οποία κυκλοφόρησαν στην αγορά και στη συνέχεια αποσύρθηκαν λόγω χημικών κινδύνων, μετανάστευσης επικίνδυνων ουσιών ή μη συμμόρφωσης με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οικιακά σκεύη που αποσύρθηκαν και από την ελληνική αγορά λόγω υπέρβασης των ορίων ασφαλείας για χημικές εκπομπές, υλικά συσκευασίας τροφίμων που ανακλήθηκαν έπειτα από επίσημο έλεγχο στην Ελλάδα λόγω κινδύνου επιμόλυνσης, σουρωτήρια κουζίνας με περιεκτικότητα σε μόλυβδο έως και 1.200% πάνω από τα επιτρεπτά όρια, παιδικά μπουκάλια και θερμός λόγω απελευθέρωσης αλουμινίου, τρίφτες, ταψιά, κουτάλες, πιάτα μίας χρήσης και μαχαίρια που αποσύρθηκαν εξαιτίας μετανάστευσης επικίνδυνων χημικών ουσιών στα τρόφιμα.
Οι περισσότερες ανακλήσεις οικιακών σκευών και υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα ξεκινούν όταν ένας εργαστηριακός έλεγχος δείξει μετανάστευση ουσιών πάνω από τα επιτρεπτά όρια ή άλλη μη συμμόρφωση του προϊόντος. Υπάρχει όμως και μια πιο δύσκολη πλευρά για την αγορά: η περίπτωση όπου ο εισαγωγέας ή ο διανομέας έχει στα χέρια του Δήλωση Συμμόρφωσης που εμφανίζεται πλήρης, περιλαμβάνει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, αλλά είναι πλαστή.
Το πρόβλημα είναι ότι το έγγραφο υπάρχει, χρησιμοποιείται στην εφοδιαστική αλυσίδα και μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστο μέχρι τη στιγμή που μια αρμόδια αρχή ή ένας φορέας πιστοποίησης επιβεβαιώσει ότι είναι παραποιημένο. Για τον εισαγωγέα, αυτό δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο, επειδή η απλή κατοχή μιας Δήλωσης Συμμόρφωσης δεν αρκεί πάντα για να αποδείξει ότι η τεκμηρίωση είναι γνήσια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη απόφαση του ΕΟΦ για την ανάκληση των προϊόντων με την ονομασία «Non-sterile folded gauze» της κινεζικής εταιρείας Yancheng Zaichuang Medical Supplies Co. Ltd. Η ανάκληση δεν πραγματοποιήθηκε επειδή διαπιστώθηκε ότι οι γάζες ήταν επικίνδυνες, αλλά επειδή συνοδεύονταν από παραποιημένη Δήλωση Συμμόρφωσης του κατασκευαστή. Σύμφωνα με την απόφαση, η αρμόδια γερμανική αρχή ενημέρωσε τον ΕΟΦ ότι η συγκεκριμένη Δήλωση Συμμόρφωσης ήταν παραποιημένη, γεγονός που οδήγησε στην απόσυρση των προϊόντων από την αγορά.
Το ενδιαφέρον στην περίπτωση του ΕΟΦ είναι ότι η παραποιημένη Δήλωση Συμμόρφωσης δεν εμφανίζει προφανείς ενδείξεις που να την διαφοροποιούν από μία γνήσια (δείτε παρακάτω το έγγραφο). Περιλαμβάνει αριθμό εγγράφου, ημερομηνία, στοιχεία του κατασκευαστή, στοιχεία του εξουσιοδοτημένου αντιπροσώπου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφορές στον ευρωπαϊκό κανονισμό, στοιχεία κοινοποιημένου οργανισμού, αριθμό πιστοποιητικού και υπογραφή. Με μια απλή οπτική εξέταση δεν προκύπτει ότι πρόκειται για παραποιημένο έγγραφο. Η διαπίστωση έγινε από την αρμόδια αρχή που είχε τη δυνατότητα να επαληθεύσει τη γνησιότητα των στοιχείων.
Η συγκεκριμένη υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία και για τον κλάδο των υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Πολλές κατηγορίες οικιακών σκευών, πλαστικών αντικειμένων, δοχείων, υλικών συσκευασίας και άλλων προϊόντων που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα συνοδεύονται από τέτοια έγγραφα, τα οποία χρησιμοποιούνται για να αποδεικνύεται η συμμόρφωσή τους με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Η Δήλωση Συμμόρφωσης αποτελεί επίσημο έγγραφο του κατασκευαστή και περιλαμβάνει στοιχεία όπως η ταυτότητα του προϊόντος, τα στοιχεία του κατασκευαστή, οι σχετικοί κανονισμοί, τα εφαρμοζόμενα πρότυπα και, όπου απαιτείται, τα στοιχεία της πιστοποίησης. Πρόκειται για έγγραφο που χρησιμοποιείται σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, από τον εισαγωγέα και τον διανομέα έως τις αρμόδιες αρχές κατά τη διάρκεια των ελέγχων.
Για τις επιχειρήσεις που εισάγουν ή διαθέτουν στην αγορά υλικά και αντικείμενα που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, η συγκεκριμένη υπόθεση αποτελεί υπενθύμιση ότι ο έλεγχος της τεκμηρίωσης δεν πρέπει να περιορίζεται στη διαπίστωση ότι υπάρχει Δήλωση Συμμόρφωσης. Όταν αυτό είναι εφικτό, είναι σκόπιμο να επαληθεύονται η γνησιότητα των πιστοποιητικών, η εγκυρότητα των στοιχείων του κοινοποιημένου οργανισμού, η αντιστοίχιση των εγγράφων με το συγκεκριμένο προϊόν και η αξιοπιστία του προμηθευτή.
Οι επιχειρήσεις καλούνται επίσης να διατηρούν πλήρη τεχνικό φάκελο για τα προϊόντα που διαθέτουν στην αγορά, να ζητούν επικαιροποιημένες Δηλώσεις Συμμόρφωσης όταν αλλάζει η νομοθεσία ή οι προδιαγραφές του προϊόντος και να εφαρμόζουν διαδικασίες αξιολόγησης των προμηθευτών τους. Σε περίπτωση αμφιβολίας για την αυθεντικότητα ενός εγγράφου, η διασταύρωση των στοιχείων με τον κατασκευαστή, τον εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο ή τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης μπορεί να αποτρέψει την κυκλοφορία προϊόντων που συνοδεύονται από μη έγκυρη τεκμηρίωση.
