Πιέζουν οι αλυσίδες τους παραγωγούς και μετακυλίουν το κόστος στους καταναλωτές; Γιατί οι τιμές τροφίμων αυξάνονται συνέχεια;
Η ιταλική αρχή ανταγωνισμού (AGCM) ξεκίνησε έρευνα για την αγοραστική δύναμη των μεγάλων λιανεμπόρων, με στόχο να εξεταστεί κατά πόσο οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ επιβάλλουν δυσανάλογη πίεση στους προμηθευτές, ιδιαίτερα στους αγρότες, και πώς αυτό αντανακλάται στις τιμές των τροφίμων.
Στην ανακοίνωσή της, η AGCM ανέφερε ότι η έρευνα ξεκινά “ενόψει του διευρυνόμενου χάσματος μεταξύ της συνολικής πληθωριστικής αύξησης και της αύξησης των τιμών των τροφίμων που καταγράφηκε τα τελευταία χρόνια”. Η αρχή επικαλέστηκε στοιχεία της Ιταλικής Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, σύμφωνα με τα οποία οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 24,9% μεταξύ Οκτωβρίου 2021 και Οκτωβρίου 2025, ποσοστό σχεδόν οκτώ μονάδων υψηλότερο από την αύξηση 17,3% που σημείωσε ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή στην ίδια περίοδο.
Η AGCM σημείωσε επίσης ότι οι παραγωγοί αγροτικών προϊόντων αναφέρουν τακτικά “συμπιεσμένα περιθώρια” ή “ανεπαρκή αύξηση περιθωρίων”, κάτι που μπορεί να οφείλεται εν μέρει στη “δυναμική ανισορροπία στη διαπραγματευτική ισχύ” μεταξύ των αγροτών και των μεγάλων αλυσίδων λιανικής. Η ρυθμιστική αρχή υπογράμμισε ότι στο αγροδιατροφικό σύστημα, το στάδιο της εμπορικής διαπραγμάτευσης μεταξύ τελικών διανομέων και προμηθευτών έχει κεντρικό ρόλο, καθώς επηρεάζει τόσο το επίπεδο αποζημίωσης των προμηθευτών και, κατά συνέπεια, την κερδοφορία των παραγωγών, όσο και τις τάσεις των τιμών προς τον καταναλωτή.
Η έρευνα θα αξιολογήσει πώς οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής ασκούν την αγοραστική τους δύναμη, συμπεριλαμβανομένων μη εταιρικών μορφών συγκέντρωσης αγορών, όπως ομάδες αγορών, “super-buying groups” και συνεταιρισμοί. Επιπλέον, θα εξεταστεί αν οι μεγάλες αλυσίδες χρησιμοποιούν την αγοραστική τους δύναμη μέσω χρεώσεων προς τους προμηθευτές για υπηρεσίες όπως η καταχώριση προϊόντων, οι λανσαρίσματα νέων προϊόντων και οι προωθητικές ενέργειες. Η AGCM προτίθεται επίσης να αναλύσει την “αυξανόμενη σημασία” των ιδιωτικών ετικετών (private-label).
Μεταξύ των μεγάλων αλυσίδων λιανικής στην Ιταλία περιλαμβάνονται η Esselunga, η Coop, η Carrefour και η Lidl, αλλά η AGCM δεν αποκάλυψε ποιες συγκεκριμένες εταιρείες θα περιληφθούν στην έρευνα. Οι ενδιαφερόμενοι έχουν κληθεί να υποβάλουν σχόλια στην αρχή μέχρι το τέλος του μήνα.
Ο πρόεδρος του εμπορικού συνδέσμου Federdistribuzione, Carlo Alberto Buttarelli, δήλωσε σε ιταλικό πρακτορείο ότι οι λιανέμποροι λειτούργησαν ως “φράγμα στον πληθωρισμό” σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές εκτοξεύτηκαν. Όπως είπε, οι αλυσίδες ήταν συχνά μόνες τους στην προσπάθεια να περιορίσουν τη μετακύλιση των αυξήσεων στις τιμές προς τον καταναλωτή και ότι θα επαναλάβουν αυτή τη θέση στην αρχή, υποβάλλοντας στοιχεία και αποδεικτικά στοιχεία στο πλαίσιο της έρευνας.
Η προσοχή στις ομάδες αγορών δεν είναι αποκλειστικά ιταλική. Την προηγούμενη εβδομάδα, η γαλλική αρχή ανταγωνισμού ανακοίνωσε έλεγχο στις συμμαχίες αγορών Aura και Concordis, προκειμένου να διαπιστώσει εάν προκαλούν ζημία στον ανταγωνισμό, τόσο στο upstream όσο και στο downstream, και από την οπτική γωνία των καταναλωτών. Η Aura, που δημιουργήθηκε το 2024, περιλαμβάνει τις γαλλικές αλυσίδες Intermarché, Auchan και Casino και έχει ενταχθεί σε ευρωπαϊκές ομάδες αγοράς όπως οι Everest και Epic Partners, στις οποίες συμμετέχουν μεταξύ άλλων η Esselunga και η Migros.
Η έρευνα της AGCM αναμένεται να φωτίσει τη δυναμική μεταξύ προμηθευτών και λιανεμπόρων στην Ιταλία, σε μια περίοδο που η αύξηση των τιμών των τροφίμων έχει ξεπεράσει τον γενικό πληθωρισμό, δημιουργώντας έντονη πίεση στο εισόδημα των νοικοκυριών και στο εισόδημα των παραγωγών.
