Πως αντιδρούν οι περιβαλλοντικές και αγροτικές αρχές της Βραζιλίας.
Ο νέος νόμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της αποψίλωσης των δασών, ο οποίος απαγορεύει την εισαγωγή προϊόντων που συνδέονται με πρόσφατα αποψιλωμένες εκτάσεις, έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τις περιβαλλοντικές και αγροτικές αρχές της Βραζιλίας.
Το Υπουργείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας της χώρας επέκρινε τον νόμο, γνωστό ως EUDR, και ήταν μεταξύ των ομάδων που άσκησαν με επιτυχία πιέσεις στην ΕΕ να αναβάλει την εφαρμογή του κατά ένα έτος. Αντίθετα, η ομοσπονδιακή περιβαλλοντική υπηρεσία της Βραζιλίας, IBAMA, χαιρέτισε τον EUDR ως ένα σημαντικό μέσο κατά της αποψίλωσης των δασών και ως μια ευκαιρία για τη στροφή της αγροτικής βιομηχανίας της χώρας προς μεγαλύτερη ιχνηλασιμότητα, διαφάνεια και βιωσιμότητα.
Μόλις τεθεί σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2025, η EUDR θα απαιτεί από τους προμηθευτές να αποδεικνύουν ότι τα προϊόντα τους που εισέρχονται στην αγορά της ΕΕ δεν προέρχονται από περιοχές που αποψιλώθηκαν μετά τον Δεκέμβριο του 2020.
Ο κανονισμός θεσπίστηκε ως απάντηση στις αυξανόμενες καταγγελίες για προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ και συνδέονται με παράνομη αποψίλωση των δασών, μεταξύ άλλων στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου. Στοχεύει στα προϊόντα που περιέχουν ένα από τα επτά προϊόντα που ιστορικά παράγονται σε αποψιλωμένες εκτάσεις: Σόγια, βοοειδή, καουτσούκ, φοινικέλαιο, καφές, κακάο και ξυλεία.
Παρά τις επικρίσεις που έχει δεχθεί για τη διαχείριση της αποψίλωσης των δασών, η Βραζιλία καταβάλλει προσπάθειες για τη βελτίωση των βιώσιμων πρακτικών της, προκειμένου να παραμείνει ανταγωνιστική στην ευρωπαϊκή αγορά.
Μαζί με την Ινδονησία και τη Μαλαισία, η Βραζιλία είχε ζητήσει την αναβολή της εφαρμογής του EUDR, υποστηρίζοντας ότι οι χώρες παραγωγής χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις. Οι τρεις χώρες συγκαταλέγονταν μεταξύ εκείνων που πίεσαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να καθυστερήσει την έναρξη ισχύος του κανονισμού, που αρχικά είχε προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2024.
Παρά τη μικρή αυτή ανάσα, η βιομηχανία καφέ της Βραζιλίας προετοιμάζεται για τις επιπτώσεις της νέας νομοθεσίας, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στο τέλος του έτους. Οι προσπάθειες της χώρας για την αποσύνδεση της καλλιέργειας καφέ από την αποψίλωση των δασών συμπίπτουν με τη μείωση των εξαγωγών της.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μηνιαίας στατιστικής έκθεσης του Βραζιλιάνικου Συμβουλίου Εξαγωγέων Καφέ (Cecafé), τον Δεκέμβριο του 2024 εξήχθησαν 3,808 εκατομμύρια σάκοι των 60 κιλών, αποφέροντας έσοδα 1,145 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση 8,1% στον όγκο των εξαγωγών σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2023, αλλά σε αύξηση 42,2% των συναλλαγματικών εσόδων, γεγονός που αποδίδεται στην αύξηση των διεθνών τιμών του καφέ.
Η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει καθοριστική για τη βραζιλιάνικη βιομηχανία καφέ, καθώς το 2024 η Βραζιλία εξήγαγε 23,6 εκατομμύρια σακούλες καφέ στην ΕΕ, σημειώνοντας αύξηση 42,8% στις πωλήσεις προς το ευρωπαϊκό μπλοκ. Ως αποτέλεσμα, σχεδόν το 47% των συνολικών εξαγωγών καφέ της Βραζιλίας κατευθύνεται πλέον στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με την Cecafé, το 2025 η προτεραιότητα της βιομηχανίας καφέ θα είναι η ενίσχυση της κατανόησης του νέου ρυθμιστικού πλαισίου και η προσαρμογή στις νέες συνθήκες εξαγωγών, εφαρμόζοντας διαδικασίες δέουσας επιμέλειας για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών κινδύνων σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου, βραζιλιάνικες οργανώσεις καφέ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας (MAPA) και άλλους φορείς, έχουν αναπτύξει ένα έργο υψηλής τεχνολογίας που χρησιμοποιεί δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης για τη χαρτογράφηση των φυτειών καφέ. Στόχος είναι η δημιουργία ενός σαφούς διαχωρισμού μεταξύ περιοχών καλλιέργειας και προστατευόμενων δασικών εκτάσεων, προκειμένου να διευκολυνθεί η ταξινόμηση των περιοχών χαμηλού κινδύνου.
Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, το συνολικό μέγεθος των καλλιεργούμενων εκτάσεων παραμένει σταθερό, με κάποιες τοπικές επεκτάσεις να λαμβάνουν χώρα σε βοσκοτόπια χαμηλής παραγωγικότητας, κάτι που θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της Βραζιλίας ως συμμορφούμενης χώρας στο πλαίσιο του κανονισμού της ΕΕ.
