Η γρίπη των πτηνών H5N1 έχει απασχολήσει έντονα την επιστημονική κοινότητα τα τελευταία χρόνια λόγω της εξάπλωσής της στα βοοειδή γαλακτοπαραγωγής των ΗΠΑ. Τώρα, μια νέα ανακάλυψη μεταφέρει το ζήτημα σε έναν χώρο που δεν αφορά την καθημερινή κατανάλωση τροφίμων, αλλά τα εργαστήρια όπου καλλιεργούνται κύτταρα και αναπτύσσονται βιολογικά προϊόντα. Ερευνητές του Cornell University εντόπισαν ζωντανό και μολυσματικό H5N1 σε εμπορική παρτίδα εμβρυϊκού ορού βοοειδών, ενός υλικού που χρησιμοποιείται ευρέως ως συμπλήρωμα σε καλλιέργειες κυττάρων. Η ανακάλυψη έγινε τον Φεβρουάριο του 2025, όταν η συγκεκριμένη παρτίδα έφτασε στο εργαστήριο του Cornell για τυπικό έλεγχο παρουσίας ανεπιθύμητων λοιμογόνων παραγόντων. Ο ορός αποτελούσε μείγμα δειγμάτων που είχαν συλλεχθεί από ζώα σε πέντε πολιτείες των ΗΠΑ. Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι ο ιός ανήκε στον υψηλής παθογονικότητας τύπο H5N1, κλάδο 2.3.4.4b και γονότυπο B3.13, δηλαδή στη γενετική γραμμή που έχει εξαπλωθεί στα αμερικανικά κοπάδια γαλακτοπαραγωγών αγελάδων.
Πώς βρέθηκε ο ιός
Ο εμβρυϊκός ορός βοοειδών, γνωστός ως FBS, προέρχεται από έμβρυα βοοειδών και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρησιμοποιούμενα συμπληρώματα για την καλλιέργεια κυττάρων. Χρησιμοποιείται σε ερευνητικά εργαστήρια, στη φαρμακευτική ανάπτυξη, στη βιοτεχνολογία και στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων. Επειδή οι εμπορικές παρτίδες μπορούν να αποτελούνται από υλικό που προέρχεται από μεγάλο αριθμό ζώων, η παρουσία ενός μολυσμένου ζώου έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει μια ολόκληρη παρτίδα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι ερευνητές παρατήρησαν αλλαγές σε κύτταρα που είχαν εκτεθεί στον ορό και προχώρησαν σε γενετική ανάλυση. Περισσότερες από 13.000 αλληλουχίες εντοπίστηκαν ως ιός γρίπης H5N1, επιβεβαιώνοντας την παρουσία του παθογόνου στην αρχική παρτίδα. Οι πρόσθετοι έλεγχοι έδειξαν ότι το ιικό φορτίο ήταν χαμηλό και ότι η παρουσία του ιού δεν ήταν ομοιόμορφη στα επιμέρους δείγματα.
Οι επιστήμονες εξέτασαν στη συνέχεια 768 μεμονωμένα δείγματα ορού από σφαγεία στην Καλιφόρνια και το Τέξας. Μόνο ένα από αυτά ήταν θετικό σε μοριακό έλεγχο, γεγονός που δεν επιτρέπει να υπολογιστεί πόσο συχνή είναι η συγκεκριμένη μόλυνση. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν σχεδιάστηκε για να εκτιμήσει τη συχνότητα παρουσίας του H5N1 στον εμβρυϊκό ορό. Το εύρημα συνδέεται με τη βιολογία της λοίμωξης στις αγελάδες. Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι σποραδικές περιπτώσεις ιαιμίας στα μολυσμένα ζώα μπορεί να επιτρέψουν στον ιό να φτάσει σε ιστούς πέρα από τον μαστό, ακόμη και στο έμβρυο σε σπάνιες περιπτώσεις. Προηγούμενες αναφορές από γαλακτοπαραγωγές μονάδες έχουν επίσης περιγράψει αναπαραγωγικές επιπλοκές σε ζώα που είχαν μολυνθεί με H5N1.
Τι σημαίνει για την ασφάλεια των εργαστηρίων
Το σημαντικότερο στοιχείο της έρευνας είναι ότι δεν αφορά τρόφιμα που καταλήγουν στο ράφι ή στο πιάτο του καταναλωτή. Ο εμβρυϊκός ορός βοοειδών είναι εργαστηριακό υλικό και χρησιμοποιείται κυρίως για την ανάπτυξη κυττάρων. Το εύρημα αφορά επομένως εργαστήρια, διαγνωστικές εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις βιοτεχνολογίας που χρησιμοποιούν υλικά ζωικής προέλευσης. Δεν αναφέρεται λοίμωξη εργαζομένου από τη συγκεκριμένη παρτίδα. Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν έναν πρακτικό τρόπο εξουδετέρωσης του ιού. Όταν δείγματα του ορού υποβλήθηκαν σε θερμική επεξεργασία στους 56 βαθμούς Κελσίου για 30 λεπτά, ο H5N1 αδρανοποιήθηκε πλήρως στις δοκιμές. Η συγκεκριμένη θερμική επεξεργασία χρησιμοποιείται ήδη σε προϊόντα εμβρυϊκού ορού που διατίθενται ως heat inactivated, αν και δεν εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις, επειδή η θερμότητα μπορεί να επηρεάσει ορισμένους ευαίσθητους αυξητικούς παράγοντες που χρειάζονται συγκεκριμένες κυτταρικές καλλιέργειες. Η μελέτη επομένως δεν δείχνει ότι τα εργαστήρια βρίσκονται αντιμέτωπα με μια νέα γενικευμένη απειλή. Δείχνει όμως ότι η εξάπλωση του H5N1 στα βοοειδή δημιουργεί νέες οδούς με τις οποίες ο ιός μπορεί να εμφανιστεί σε προϊόντα ζωικής προέλευσης που μέχρι σήμερα θεωρούνταν κυρίως υλικά εργαστηριακής χρήσης. Για αυτό οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η προσεκτική επιλογή προμηθευτών, ο έλεγχος των παρτίδων και η αξιολόγηση της θερμικής επεξεργασίας μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά μέτρα βιοασφάλειας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Συνελήφθη γνωστός TikToker για υπόθεση διακίνησης ναρκωτικών μέσω γλυκών
- Η συχνή χρήση αυτού του φαρμάκου μπορεί να συνδέεται με αναιμία και οστεοπόρωση
- Frozen yogurt ή παγωτό; Ποιο επηρεάζει λιγότερο το σάκχαρο
- Φιστίκι: Γιατί οι εταιρείες τροφίμων το βάζουν πλέον παντού
- Το «θαυματουργό» έλαιο που μείωσε την αρτηριακή πίεση μέσα σε μόλις 20 ημέρες
