Η λύσσα επιστρέφει στην Ευρώπη – Τι σημαίνει για ανθρώπους και ζώα
Η λύσσα παραμένει μια από τις πιο θανατηφόρες ιογενείς ασθένειες για τον άνθρωπο. Χωρίς άμεση ιατρική παρέμβαση μετά από δάγκωμα ή γρατζουνιά από μολυσμένο ζώο, η νόσος σχεδόν πάντα καταλήγει μοιραία. Παρά τα εκτεταμένα προγράμματα εμβολιασμού στην Ευρώπη, τα πρόσφατα γεγονότα δείχνουν ότι ο κίνδυνος δεν έχει εκλείψει: στη Ρουμανία το 2025 καταγράφηκε το πρώτο εγχώριο ανθρώπινο περιστατικό από το 2012, που κατέληξε θανατηφόρο. Ο ασθενής, μετά από δάγκωμα από αδέσποτο σκύλο, δεν έλαβε προφύλαξη μετά την έκθεση και εμφάνισε νευρολογικά συμπτώματα στα μέσα Ιουνίου· κατέληξε στα μέσα Ιουλίου. Τα δείγματα σάλιου και ΕΝΥ ήταν θετικά για τον ιό, ενώ μεταθανάτιες εξετάσεις επιβεβαίωσαν την παρουσία του στο ΚΝΣ.
Στην Ολλανδία μια οικόσιτη γάτα μολύνθηκε από τον ευρωπαϊκό λυσοϊό των νυχτερίδων (EBLV-1). Αντίστοιχα, στην Ταϊλάνδη εκδόθηκε φέτος προειδοποίηση μετά τον εντοπισμό άρρωστων ζώων στη Μπανγκόκ, με οκτώ ανθρώπινους θανάτους να έχουν δηλωθεί το τελευταίο έτος. Αυτά τα περιστατικά υπενθυμίζουν πόσο κρίσιμη είναι η πρόληψη, είτε με τον εμβολιασμό ζώων είτε με την άμεση μετεκθεσιακή αγωγή στους ανθρώπους.
Το ECDC εκτιμά ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός και η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο δεν έχει τεκμηριωθεί στην πράξη, αλλά υπογραμμίζει την ανάγκη άμεσης μετεκθεσιακής προφύλαξης μετά από δάγκωμα ή γρατζουνιά.
Στην Ελλάδα, η λύσσα είχε επανεμφανιστεί το 2012, οδηγώντας σε μια μικρή επιζωοτία έως το 2014. Από τότε, με συστηματικά μέτρα επιτήρησης και εμβολιασμούς της άγριας πανίδας, η χώρα πέτυχε ξανά καθεστώς απαλλαγής, το οποίο αναγνωρίστηκε το 2021 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το 2024 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων (WOAH). Για να διατηρηθεί αυτό το καθεστώς, οι εμβολιαστικές εκστρατείες συνεχίζονται αδιάλειπτα.
Στις αρχές Οκτωβρίου 2025 ξεκινά η 21η φθινοπωρινή εκστρατεία εμβολιασμού των κόκκινων αλεπούδων. Η δράση υλοποιείται με ρίψεις από αέρος εμβολίων–δολωμάτων σε δεκαεπτά περιφερειακές ενότητες της χώρας, από τον Έβρο έως την Ήπειρο. Τα δολώματα περιέχουν ζωντανό εξασθενημένο ιό και είναι αυστηρά απαγορευμένη οποιαδήποτε επαφή με αυτά· σε περίπτωση τυχαίας επαφής απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια. Η ολοκλήρωση της εκστρατείας αναμένεται μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου, με πιθανή παράταση έως τον Νοέμβριο.
Παράλληλα, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υπενθυμίζει ότι ο εμβολιασμός όλων των σκύλων και γατών –δεσποζόμενων και αδέσποτων– είναι υποχρεωτικός πανελλαδικά. Οι πολίτες καλούνται να ενημερώνουν τις αρχές για νεκρά ζώα ή για ζώα με ύποπτη συμπεριφορά, ενώ καθοριστική είναι η συμβολή θηροφυλάκων και κυνηγών στην υλοποίηση του προγράμματος.
Η λύσσα είναι νόσος που δεν συγχωρεί αμέλεια. Με τον εμβολιασμό της άγριας πανίδας, την υπευθυνότητα απέναντι στα κατοικίδια και την άμεση ιατρική αντίδραση σε κάθε πιθανή έκθεση, μπορούμε να κρατήσουμε τον ιό μακριά από τη χώρα και να προστατεύσουμε ανθρώπους και ζώα.
