Νέα δεδομένα της NielsenIQ δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον καταναλωτή, αλλά ανασχηματίζει ριζικά τον τρόπο που παίρνει αποφάσεις
Λίγο πριν από ένα χρόνο, τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για αγορές αποτελούσαν ακόμα πειραματισμό για μια μικρή μειονότητα τεχνολογικά προηγμένων καταναλωτών. Σήμερα, σύμφωνα με νέα έρευνα της NielsenIQ (NIQ) που δημοσιεύτηκε στις 5 Μαΐου 2026, 42% των καταναλωτών έχει χρησιμοποιήσει τουλάχιστον ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης για αγορές μέσα στον τελευταίο μήνα. Τα δεδομένα βασίζονται σε μηνιαία δείγματα περίπου 500 καταναλωτών στις ΗΠΑ στις αρχές του 2026 και αποτελούν μέρος του ευρύτερου πλαισίου παρακολούθησης της αγοραστικής συμπεριφοράς που η εταιρεία ονομάζει agentic commerce tracker. Τον Φεβρουάριο 2026, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 36%, υποδηλώνοντας ότι η υιοθέτηση επιταχύνεται με ταχύτητα που ξεπερνά τις αρχικές εκτιμήσεις. Η Liz Buchanan, πρόεδρος της NIQ Βόρειας Αμερικής, περιγράφει αυτή τη μετατόπιση ως «τα πρώτα στάδια μιας θεμελιώδους αλλαγής σε όλη τη βιομηχανία, από την αναζήτηση στην απόφαση». Η διάκριση είναι κρίσιμη: η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται κυρίως για να βρίσκει προϊόντα, αλλά για να συμπιέζει τον χρόνο απόφασης, βοηθώντας τον καταναλωτή να κινηθεί γρηγορότερα από τη σκέψη στην επιλογή, συγκρίνοντας επιλογές, αξιολογώντας τιμές και φιλτράροντας αποτελέσματα.
Το 17% των καταναλωτών χρησιμοποιεί ήδη τεχνητή νοημοσύνη για προσωποποιημένες προτάσεις προϊόντων, ένα ποσοστό που η NIQ θεωρεί ότι θα αυξηθεί σημαντικά καθώς τα εργαλεία ενσωματώνονται βαθύτερα στις πλατφόρμες λιανικής. Άλλοι τομείς χρήσης περιλαμβάνουν σύγκριση τιμών, εύρεση εκπτώσεων και στένεμα επιλογών πριν την τελική αγορά. Σε παλαιότερη έρευνα της ίδιας εταιρείας, το 74% των αγοραστών δήλωνε ότι χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για κάποια μορφή ανακάλυψης προϊόντων, ενώ στη Γερμανία το 29% δηλώνει πιθανό να εμπιστευτεί προτάσεις από ψηφιακούς βοηθούς. Ταυτόχρονα, η NIQ επισημαίνει ότι η αναξιοπιστία και η έλλειψη διαφάνειας αποτελούν τα κύρια εμπόδια υιοθέτησης για τους καταναλωτές που παραμένουν διστακτικοί.
Η μετατόπιση αυτή έχει άμεσες επιπτώσεις στον τρόπο που τα προϊόντα γίνονται ορατά και επιλέγονται. Η Buchanan προειδοποιεί ότι «το ράφι εξελίσσεται. Δεν είναι πλέον μόνο φυσικό ή ψηφιακό, είναι αλγοριθμικό. Αυτό αλλάζει τον τρόπο που τα προϊόντα ανταγωνίζονται». Σε αυτό το νέο περιβάλλον, δομημένα χαρακτηριστικά προϊόντος, κριτικές, εμπιστευτικά σήματα και συνάφεια με τις ανάγκες του καταναλωτή γίνονται εξίσου σημαντικά με την κατανομή στο φυσικό ράφι, καθώς καθορίζουν την ορατότητα στα αλγοριθμικά συστήματα σύστασης. Η NIQ σημειώνει επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την ισορροπία δυνάμεων στην αγορά. Μεγάλες εθνικές μάρκες που στηρίζονταν στην κλίμακα και στις παραδοσιακές διαφημιστικές επενδύσεις βλέπουν το μερίδιο αγοράς τους να συρρικνώνεται, ενώ μικρότερες εξειδικευμένες μάρκες που αξιοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για ταχύτερη καινοτομία και στοχευμένη παρουσία κερδίζουν έδαφος σε κατηγορίες όπως φροντίδα κατοικιδίων, προσωπική φροντίδα και υγεία.
