Η αγορά νωπού κρέατος που βρίσκεται μία ή δύο ημέρες πριν από την αναγραφόμενη ημερομηνία λήξης αποτελεί μια καταναλωτική επιλογή που συνδέεται με οικονομικούς, ψυχολογικούς και τεχνολογικούς παράγοντες. Η συμπεριφορά αυτή αποτέλεσε αντικείμενο πρόσφατης επιστημονικής μελέτης ερευνητών από το Chaoyang University of Technology, το National Chung Hsing University και το Chung Shan Medical University της Ταϊβάν, η οποία δημοσιεύθηκε το 2026 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Foods της MDPI. Η έρευνα εξέτασε τους παράγοντες που επηρεάζουν την πρόθεση αγοράς νωπού κρέατος που πλησιάζει στην ημερομηνία λήξης μέσω εφαρμογής μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ, αξιοποιώντας συνδυασμό του Technology Acceptance Model (TAM) και της Theory of Planned Behavior (TPB).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένα αυγά: Ανακλήσεις σε 8 μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ για προϊόντα από την ίδια μονάδα παραγωγής
Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία από 418 καταναλωτές της μεγαλύτερης αλυσίδας σούπερ μάρκετ της Ταϊβάν, οι οποίοι συμμετείχαν σε δομημένη έρευνα πεδίου. Οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα με τη μέθοδο Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM), προκειμένου να αξιολογήσουν τις σχέσεις μεταξύ της αντιλαμβανόμενης χρησιμότητας της εφαρμογής, της ευκολίας χρήσης, των περιβαλλοντικών ανησυχιών, των ανησυχιών για την ασφάλεια των τροφίμων, των εκπτώσεων στην τιμή και της πρόθεσης αγοράς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο στη LIDL για παραβάσεις των κανόνων διάθεσης προϊόντων μετά την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας
Ως «κρέας κοντά στη λήξη» ορίστηκε το νωπό, μη επεξεργασμένο βοδινό, χοιρινό και πουλερικό που απέχει μία έως δύο ημέρες από την ημερομηνία λήξης. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα προϊόντα αυτά ανήκουν στα τρόφιμα υψηλού κινδύνου, επειδή απαιτούν αυστηρό έλεγχο θερμοκρασίας και διαθέτουν περιορισμένη διάρκεια ζωής. Στα σούπερ μάρκετ της Ταϊβάν διατίθενται συνήθως με χρονικά κλιμακούμενες εκπτώσεις, οι οποίες μπορεί να φθάνουν έως και το 40% κατά τις τελευταίες ώρες πριν από τη λήξη τους.
Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης ήταν ότι η οικονομική ωφέλεια αποτελεί τον κυρίαρχο παράγοντα που επηρεάζει την πρόθεση αγοράς. Οι εκπτώσεις είχαν τη μεγαλύτερη θετική επίδραση μεταξύ όλων των μεταβλητών που εξετάστηκαν, γεγονός που δείχνει ότι η μείωση της τιμής αποτελεί το ισχυρότερο κίνητρο επιλογής κρέατος που πλησιάζει στη λήξη του. Η ανάλυση των διαδρομών του στατιστικού μοντέλου κατέδειξε ότι η επίδραση της έκπτωσης ήταν σημαντικά ισχυρότερη από κάθε άλλο παράγοντα που συμπεριλήφθηκε στην έρευνα.
Η πρόθεση χρήσης της ψηφιακής εφαρμογής επηρέασε επίσης σημαντικά την πρόθεση αγοράς. Οι καταναλωτές που δήλωσαν ότι είναι περισσότερο πρόθυμοι να χρησιμοποιούν την εφαρμογή του σούπερ μάρκετ είχαν αυξημένη πιθανότητα να αγοράσουν προϊόντα κρέατος κοντά στη λήξη. Η εφαρμογή παρέχει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τη διαθεσιμότητα, την τοποθεσία των προϊόντων και τις εκπτώσεις, διευκολύνοντας τον εντοπισμό τους μέσα στο κατάστημα.
Η αντιλαμβανόμενη χρησιμότητα της εφαρμογής αποδείχθηκε καθοριστικός παράγοντας για τη διαμόρφωση θετικής στάσης απέναντι στη χρήση της. Οι συμμετέχοντες που θεωρούσαν ότι η εφαρμογή εξοικονομεί χρόνο, παρέχει χρήσιμες πληροφορίες και διευκολύνει τις αγορές τους εμφάνιζαν μεγαλύτερη πρόθεση να τη χρησιμοποιήσουν. Αντίθετα, η ευκολία χρήσης από μόνη της δεν είχε σημαντική άμεση επίδραση στη στάση των χρηστών, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι καταναλωτές αξιολογούν περισσότερο τη λειτουργικότητα ενός ψηφιακού εργαλείου παρά την απλότητα του χειρισμού του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα που αφορά τις ανησυχίες για την ασφάλεια των τροφίμων. Η διεθνής βιβλιογραφία έχει δείξει ότι οι φόβοι για πιθανή αλλοίωση ή μικροβιολογική επιβάρυνση οδηγούν συνήθως σε αποφυγή τροφίμων υψηλού κινδύνου. Στην παρούσα έρευνα, όμως, οι καταναλωτές που δήλωναν μεγαλύτερη ανησυχία για την ασφάλεια του κρέατος εμφάνιζαν ελαφρώς αυξημένη πρόθεση αγοράς των προϊόντων που πλησίαζαν στη λήξη, όταν αυτά προέρχονταν από μια καθιερωμένη και αξιόπιστη αλυσίδα λιανικής. Οι συγγραφείς αποδίδουν το αποτέλεσμα στην εμπιστοσύνη που δημιουργεί η φήμη του λιανοπωλητή, η οποία μειώνει την αντίληψη κινδύνου για τα συγκεκριμένα προϊόντα.
Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ακόμη ότι οι περιβαλλοντικές ανησυχίες δεν επηρέασαν ουσιαστικά τη στάση απέναντι στη χρήση της εφαρμογής ούτε την πρόθεση αγοράς. Παρότι οι συμμετέχοντες δήλωσαν υψηλό επίπεδο περιβαλλοντικής ευαισθησίας, η συγκεκριμένη στάση δεν μεταφράστηκε σε μεγαλύτερη διάθεση αγοράς κρέατος που πλησιάζει στη λήξη του. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το εύρημα ως παράδειγμα του χάσματος μεταξύ περιβαλλοντικών αξιών και πραγματικής καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Παράλληλα, η μελέτη διαπίστωσε ότι οι κοινωνικές επιρροές και ο αντιλαμβανόμενος έλεγχος της συμπεριφοράς επηρεάζουν θετικά την πρόθεση χρήσης της εφαρμογής. Οι συμμετέχοντες που θεωρούσαν ότι το οικογενειακό ή κοινωνικό τους περιβάλλον ενέκρινε τη χρήση της εφαρμογής, καθώς και όσοι πίστευαν ότι μπορούν εύκολα να τη χρησιμοποιήσουν, εμφάνιζαν μεγαλύτερη πρόθεση αξιοποίησης του ψηφιακού εργαλείου, γεγονός που συνδεόταν έμμεσα και με την πρόθεση αγοράς προϊόντων κοντά στη λήξη. Η συνολική αξιολόγηση του ερευνητικού μοντέλου έδειξε υψηλή ικανότητα πρόβλεψης της πρόθεσης αγοράς, επιβεβαιώνοντας ότι ο συνδυασμός οικονομικών κινήτρων, εμπιστοσύνης στον λιανοπωλητή και χρησιμότητας της ψηφιακής εφαρμογής μπορεί να εξηγήσει σε σημαντικό βαθμό τις αποφάσεις των καταναλωτών για αγορά νωπού κρέατος που βρίσκεται κοντά στην ημερομηνία λήξης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
