Νέα έρευνα της foodwatch καταγράφει τον ρόλο της βιομηχανίας τροφίμων στην επέκταση των υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων
Είχαμε δημοσιεύσει πρόσφατα στο cibum μια μελέτη της Σχολή Δημόσιας Υγείας Johns Hopkins Bloomberg που αποκάλυψε ότι πάνω από το 50% των θερμίδων που καταναλώνουν οι ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες στο σπίτι προέρχονται από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (UPF). Αυτά περιλαμβάνουν προϊόντα όπως τσιπς, χοτ ντογκ, μπισκότα και έτοιμα γεύματα. Περιέχουν συστατικά χωρίς θρεπτική αξία, όπως χρωστικές, τεχνητά αρώματα και γλυκαντικά, ενώ η υπερκατανάλωσή τους έχει συνδεθεί με καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία και καρκίνο του παχέος εντέρου. Η μελέτη αποκάλυψε μια σταθερή αύξηση στην κατανάλωση αυτών των τροφίμων, από 51% το 2003 σε 54% το 2018, χωρίς ιδιαίτερες διαφορές ανά φύλο, ηλικία ή κοινωνική τάξη.
Παράλληλα, καταγράφηκε σημαντική μείωση της κατανάλωσης ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων, όπως φρέσκα λαχανικά, ψάρια και μη βιομηχανοποιημένο κρέας. Το ποσοστό των θερμίδων από τέτοια προϊόντα μειώθηκε σχεδόν κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε 15 χρόνια, φτάνοντας το 28,5% το 2018. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι δυσκολίες στην προμήθεια και την παρασκευή μη επεξεργασμένων τροφίμων, σε συνδυασμό με την ευκολία, τη χαμηλότερη τιμή και τη μακρά διάρκεια ζωής των UPF, έχουν διαμορφώσει ένα διατροφικό περιβάλλον από το οποίο είναι δύσκολο να ξεφύγει κανείς.
Πλέον, μια συμπληρωματική μελέτη της οργάνωσης Foodwatch αναδεικνύει πώς η τεχνολογική εξέλιξη έχει μετατρέψει την παραδοσιακή επεξεργασία τροφίμων σε μια παγκόσμια βιομηχανία υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων. Από τα τέλη του 19ου αιώνα, εταιρείες όπως η Nestlé, η Kellogg’s και η Coca-Cola χρησιμοποίησαν την τεχνογνωσία και το marketing για να κυριαρχήσουν στη βιομηχανία, επενδύοντας δισεκατομμύρια σε έρευνα, παραγωγή και διαφήμιση. Παράλληλα, προσαρμόστηκαν στις κοινωνικές πιέσεις, προωθώντας «υγιεινά» ή «λειτουργικά» τρόφιμα, διατηρώντας έτσι την κυριαρχία τους.
Η παραγωγή UPF βασίζεται σε φθηνές πρώτες ύλες όπως ζάχαρη, άμυλο και φυτικά έλαια, που εμπλουτίζονται τεχνητά για να προσφέρουν έντονη γεύση και ευχάριστη υφή. Αυτό τα καθιστά εξαιρετικά προσοδοφόρα. Μελέτες δείχνουν ότι το κόστος ανά 100 θερμίδες από υπερεπεξεργασμένα προϊόντα είναι έως και 58% χαμηλότερο από τα ελάχιστα επεξεργασμένα, δίνοντάς τους σαφές πλεονέκτημα σε κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτες ομάδες.
Οι εταιρείες τροφίμων χρησιμοποιούν επιθετικές στρατηγικές πολιτικής επιρροής για να εμποδίσουν την ψήφιση ρυθμιστικών μέτρων, όπως φόρους σε αναψυκτικά, αυστηρότερη επισήμανση ή περιορισμούς στη διαφήμιση προς παιδιά. Ταυτόχρονα, εμφανίζονται ως «κοινωνικά υπεύθυνες», χρηματοδοτώντας αθλητικές διοργανώσεις, ερευνητικά ιδρύματα ή ακόμη και αναπτύσσοντας φαρμακευτικά προϊόντα για παθήσεις που συνδέονται άμεσα με την κατανάλωση των τροφίμων τους. Ωστόσο, οι ίδιες εταιρείες που παράγουν τρόφιμα συνδεδεμένα με χρόνιες ασθένειες επενδύουν στην ανάπτυξη θεραπειών για τις συνέπειες των προϊόντων τους. Σύμφωνα με έρευνες, εταιρείες όπως η Nestlé, η Danone και η Unilever δραστηριοποιούνται εδώ και δεκαετίες στην παραγωγή συμπληρωμάτων, ιατρικών τροφών και σκευασμάτων για τον έλεγχο του βάρους. Όλο και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι επιπτώσεις των UPF στην υγεία υπερβαίνουν την απλή προσθήκη ζάχαρης, λίπους και αλατιού. Η επεξεργασία τους φαίνεται να εμπλέκεται σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τη φλεγμονή, την εντερική μικροχλωρίδα και τον μεταβολισμό, κάτι που καθιστά τη μείωση της κατανάλωσής τους κρίσιμη για τη δημόσια υγεία.
