Νέα ανάλυση δείχνει ότι η κατανομή των κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής συνεχίζει να στηρίζει δυσανάλογα την κτηνοτροφία
Η συζήτηση γύρω από το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας και τη βιωσιμότητα του διατροφικού συστήματος επανέρχεται δυναμικά, καθώς νέα στοιχεία δείχνουν ότι οι επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να κατευθύνονται σε μεγάλο βαθμό προς την παραγωγή κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο τις φυτικές καλλιέργειες που συνδέονται με πιο βιώσιμα διατροφικά πρότυπα.
Σύμφωνα με ανάλυση που εξετάζει την κατανομή των πόρων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, το μεγαλύτερο μέρος των άμεσων και έμμεσων ενισχύσεων ωφελεί την κτηνοτροφία, είτε μέσω επιδοτήσεων για ζωοτροφές είτε μέσω στήριξης σε εκμεταλλεύσεις που βασίζονται στην εκτροφή ζώων. Το αποτέλεσμα είναι ότι, παρά τις δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ενίσχυση των βιώσιμων καλλιεργειών, το οικονομικό βάρος παραμένει υπέρ ενός τομέα που έχει σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καμένο τοστ: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο; Τι απαντούν οι επιστήμονες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Είναι το γιαούρτι με γεύση κακό για την υγεία;
Η κτηνοτροφία στην Ευρώπη συνδέεται με υψηλές εκπομπές μεθανίου και διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και με εκτεταμένη χρήση γης για την παραγωγή ζωοτροφών. Παρ’ όλα αυτά, η δομή των επιδοτήσεων ευνοεί συχνά τις μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής, οι οποίες διαθέτουν μεγαλύτερη έκταση γης και άρα δικαιούνται περισσότερες άμεσες ενισχύσεις. Έτσι, δημιουργείται ένας κύκλος όπου η στήριξη βασίζεται κυρίως στην ιδιοκτησία και την παραγωγική κλίμακα και όχι απαραίτητα στη διατροφική αξία ή στη βιωσιμότητα της παραγωγής.
Αντίθετα, οι καλλιέργειες φυτικών πρωτεϊνών, όπως τα όσπρια, καθώς και άλλες κατηγορίες φυτικών προϊόντων που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μετάβαση προς πιο φυτοκεντρικά διατροφικά μοντέλα, λαμβάνουν συγκριτικά μικρότερο μερίδιο ενίσχυσης. Αυτό συμβαίνει παρότι οι ευρωπαϊκές στρατηγικές για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημόσια υγεία ενθαρρύνουν τη μείωση της κατανάλωσης κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος και την αύξηση της κατανάλωσης φυτικών τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαύρα ή κόκκινα φασόλια: Ποια είναι πιο υγιεινά; Του Νίκου Ζορζοβίλη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε για να χάσουμε βάρος
Οι επικριτές του σημερινού συστήματος επισημαίνουν ότι υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ των περιβαλλοντικών και διατροφικών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του τρόπου με τον οποίο κατανέμονται οι επιδοτήσεις. Ενώ η Ένωση έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για την κλιματική ουδετερότητα και τη μείωση των εκπομπών έως το 2050, η στήριξη προς την κτηνοτροφία ενδέχεται να δυσκολεύει την επίτευξή τους.
Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα δημόσιας υγείας. Οι διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες προωθούν πιο ισορροπημένη κατανάλωση ζωικών και φυτικών τροφίμων, με έμφαση στα όσπρια, τα λαχανικά, τα φρούτα και τα δημητριακά ολικής άλεσης. Ωστόσο, όταν οι επιδοτήσεις ενισχύουν κυρίως την παραγωγή κρέατος και γαλακτοκομικών, διαμορφώνεται και ένα οικονομικό περιβάλλον που επηρεάζει τις τιμές και, τελικά, τις διατροφικές επιλογές των καταναλωτών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρί cottage: Μία από τις 10 μεγαλύτερες γαλακτοβιομηχανίες παγκοσμίως ανακαλεί 6 κωδικούς λόγω “σημαντικού κινδύνου”
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μύδια μολυσμένα με δύο επικίνδυνα βακτήρια πωλήθηκαν σε μεγάλο σούπερ μάρκετ
Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωποι του αγροτικού τομέα υπογραμμίζουν ότι η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής αγροτικής οικονομίας, στηρίζοντας χιλιάδες θέσεις εργασίας σε αγροτικές περιοχές και διασφαλίζοντας την επισιτιστική επάρκεια. Επιπλέον, σημειώνουν ότι τα τελευταία χρόνια έχουν υιοθετηθεί μέτρα για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής απόδοσης των εκμεταλλεύσεων, όπως επενδύσεις σε βιώσιμες πρακτικές και καλύτερη διαχείριση αποβλήτων.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο την απόλυτη κατανομή των πόρων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτοί συνδέονται με κριτήρια βιωσιμότητας. Ορισμένοι ειδικοί προτείνουν τη σταδιακή ανακατεύθυνση μέρους των επιδοτήσεων προς καλλιέργειες φυτικών πρωτεϊνών, αγροοικολογικές πρακτικές και παραγωγικά μοντέλα με χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ώστε να υπάρξει μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ γεωργικής πολιτικής, κλιματικών δεσμεύσεων και στρατηγικών δημόσιας υγείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θραύσματα γυαλιού σε πράσινα φασολάκια ιδιωτικής ετικέτας – Άμεση ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρακεράκια με αυξημένο ακρυλαμίδιο και υπολείμματα φυτοφαρμάκων – Τι έδειξε εργαστηριακή ανάλυση σε 19 προϊόντα
Η επόμενη αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο σημείο για το πώς θα διαμορφωθεί το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας. Το βασικό ερώτημα είναι αν η χρηματοδότηση θα συνεχίσει να αντικατοπτρίζει το υφιστάμενο παραγωγικό μοντέλο ή αν θα μετακινηθεί σταδιακά προς ένα σύστημα που δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις φυτικές καλλιέργειες, τη βιοποικιλότητα και τη μείωση των εκπομπών.
