Η Greenpeace ζητά νόμο κατά των εντατικών κτηνοτροφικών μονάδων
Τα νιτρικά άλατα αποτελούν έναν από τους πιο επίμονους και διάχυτους ρύπους των υδάτινων πόρων παγκοσμίως, και η Ιταλία αντιμετωπίζει ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσίευσε το ISPRA, η ιταλική περιβαλλοντική αρχή, στα τέλη του 2025, από 4.581 σταθμούς παρακολούθησης υπόγειων υδάτων το 11,7% εμφανίζει συγκεντρώσεις νιτρικών αλάτων που υπερβαίνουν τα 50 mg ανά λίτρο, που είναι το ισχύον ευρωπαϊκό όριο ασφαλείας. Ένα επιπλέον 4,9% βρίσκεται στη ζώνη αυξημένης επαγρύπνησης, μεταξύ 40 και 49,99 mg/L. Συνολικά δηλαδή, το 16,6% των ιταλικών υδάτινων αποθεμάτων παρουσιάζει είτε παραβίαση είτε ανησυχητική προσέγγιση των ορίων.
Τα υπόγεια ύδατα αποτελούν την κυριότερη πηγή πόσιμου νερού στην Ιταλία, που σημαίνει ότι αυτή η μόλυνση δεν είναι αφηρημένο περιβαλλοντικό πρόβλημα αλλά ζήτημα που αφορά άμεσα αυτό που πίνουν εκατομμύρια άνθρωποι κάθε μέρα.
Η προέλευση του προβλήματος
Τα νιτρικά άλατα προέρχονται κυρίως από δύο πηγές. Η πρώτη και σημαντικότερη είναι τα περιττώματα των ζώων από τις εντατικές κτηνοτροφικές μονάδες. Στην Ιταλία φιλοξενούνται πάνω από 660 εκατομμύρια ζώα σε εντατικές μονάδες, με τεράστιες ποσότητες υγρών αποβλήτων που συσσωρεύονται. Όταν η διαχείριση αυτών των αποβλήτων είναι ανεπαρκής, τα νιτρικά διεισδύουν στα υπόγεια ύδατα και μολύνουν το νερό που καταλήγει στις βρύσες. Η δεύτερη πηγή είναι τα συνθετικά λιπάσματα της εντατικής γεωργίας, που περιέχουν άζωτο το οποίο οξειδούμενο μετατρέπεται σε νιτρικά. Εκτιμάται ότι το 80% του αζώτου που καταλήγει στα ύδατα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προέρχεται από την εντατική γεωργία και κτηνοτροφία.
Οι περιοχές με τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις εντατικής κτηνοτροφίας και τα υψηλότερα επίπεδα νιτρικής ρύπανσης είναι η Λομβαρδία, το Βένετο, η Εμίλια-Ρομάνια και το Πεδεμόντιο. Η Ιταλία βρίσκεται υπό διαδικασία παράβασης της Οδηγίας Νιτρικών από το 2018, χωρίς να έχουν ληφθεί ακόμα αποτελεσματικά μέτρα.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της κατάστασης είναι ότι το ισχύον ευρωπαϊκό όριο των 50 mg/L ενδέχεται να μην είναι επαρκώς προστατευτικό. Μελέτη του 2018, που παρακολούθησε 2,7 εκατομμύρια ανθρώπους για 30 χρόνια, διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου ήδη από συγκεντρώσεις 3,87 mg/L, δηλαδή λιγότερο από το ένα δέκατο του νόμιμου ορίου. Στη Δανία, το 2024, τα νιτρικά στο νερό συνδέθηκαν με αύξηση κρουσμάτων καρκίνου του παχέος εντέρου με εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 272 εκατομμυρίων ευρώ. Μελέτη του 2025 επιβεβαίωσε ότι όσοι πίνουν νερό με συγκεντρώσεις άνω των 9 mg/L παρουσιάζουν υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.
Η Greenpeace Ιταλία έχει ξεκινήσει διαδικτυακή συλλογή υπογραφών για να ωθήσει το ιταλικό κοινοβούλιο να συζητήσει τον νόμο «Πέρα από τις εντατικές κτηνοτροφικές μονάδες», που κατατέθηκε τον Μάρτιο του 2024 και παραμένει εκκρεμής. Η οργάνωση ζητά περιορισμό των εντατικών κτηνοτροφικών μονάδων, σωστή διαχείριση των υγρών αποβλήτων, μείωση της χρήσης χημικών λιπασμάτων και προώθηση διατροφής με περισσότερα φυτικά τρόφιμα ως αναγκαία προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της ρύπανσης στα υπόγεια ύδατα.
