Η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνει τον κίνδυνο πολυετών ξηρασιών που μπορούν να οδηγήσουν σε ακραία λειψυδρία παγκοσμίως από τις επόμενες δεκαετίες
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications από ερευνητές του Κέντρου Φυσικής του Κλίματος IBS (ICCP) στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Pusan της Νότιας Κορέας, αποκαλύπτει πως η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνει τον κίνδυνο πολυετών ξηρασιών ικανών να οδηγήσουν σε ακραία λειψυδρία. Το φαινόμενο αυτό απειλεί τη ζήτηση νερού για πόλεις, γεωργία και μέσα διαβίωσης σε παγκόσμιο επίπεδο, ήδη από τις επόμενες δεκαετίες. Υπενθυμίζεται ότι με βάση τα στοιχεία, η χώρα μας κατατάσσεται στην 19η θέση παγκοσμίως ως προς τον κίνδυνο λειψυδρίας. Η στάθμη των φραγμάτων είναι σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ ενδεικτικό είναι πως τα αποθέματα στην Αττική έχουν μειωθεί πάνω από 50% σε σχέση με το 2022.
Η έρευνα βασίστηκε στην τελευταία γενιά κλιματικών προσομοιώσεων προκειμένου να εκτιμηθεί το πότε οι τοπικές ανάγκες σε νερό θα ξεπεράσουν την παροχή που προέρχεται από βροχοπτώσεις, ποτάμια και ταμιευτήρες. Η στιγμή αυτή είναι γνωστή ως «Ημέρα Μηδενικής Ξηρασίας» (Day Zero Drought – DZD). Περιπτώσεις κοντά σε τέτοιες συνθήκες έχουν ήδη καταγραφεί στο Κέιπ Τάουν το 2018 και στην Τσενάι το 2019, αποδεικνύοντας την ευαλωτότητα των αστικών συστημάτων ύδρευσης. Η κατανόηση του πότε και πού θα προκύψουν τα επόμενα περιστατικά είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών διαχείρισης υδάτων.
Τα σενάρια εκπομπών SSP3-7.0 και SSP2-4.5, που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη, προβλέπουν πως οι συνθήκες DZD θα αυξηθούν δραματικά πολύ νωρίτερα από τις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις. Στην ανάλυση ενσωματώθηκαν παρατεταμένες ελλείψεις βροχοπτώσεων, μείωση ροής ποταμών και αυξημένη κατανάλωση νερού, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται τα υπόγεια αποθέματα. Σημεία υψηλού κινδύνου καταγράφηκαν στη Μεσόγειο, τη Νότια Αφρική και τμήματα της Βόρειας Αμερικής, με τις αστικές περιοχές να εμφανίζουν ιδιαίτερη τρωτότητα.
Σύμφωνα με τα μοντέλα, το 35% των ευάλωτων περιοχών θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν φαινόμενα DZD μέσα στα επόμενα 15 χρόνια. Ως το τέλος του αιώνα, έως και 750 εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να εκτεθούν σε σοβαρές ελλείψεις νερού, εκ των οποίων 470 εκατομμύρια σε πόλεις και 290 εκατομμύρια σε αγροτικές περιοχές. Η Μεσόγειος θα γνωρίσει την υψηλότερη αστική έκθεση, ενώ Αφρική και Ασία προβλέπεται να πληγούν περισσότερο σε αγροτικό επίπεδο.
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, κα Ravinandrasana, τόνισε πως «η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί και επιταχύνει την εμφάνιση συνθηκών Ημέρας Μηδέν. Ακόμα κι αν συγκρατηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας στον στόχο του 1,5°C, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι θα συνεχίσουν να βιώνουν πρωτοφανείς ελλείψεις νερού». Ο καθηγητής Christian Franzke, αντίστοιχα, υπογράμμισε ότι «το 14% των μεγάλων ταμιευτήρων θα μπορούσαν να στεγνώσουν ήδη από τα πρώτα περιστατικά DZD, με σοβαρές συνέπειες για τα μέσα διαβίωσης».
Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι οι «ξηρασίες Ημέρας Μηδέν» δεν είναι πλέον θεωρητικό σενάριο αλλά πραγματικότητα που ήδη εκδηλώνεται. Χωρίς άμεση προσαρμογή και βιώσιμη διαχείριση των υδάτων, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι θα βρεθούν αντιμέτωποι με ελλείψεις νερού σε κλίμακα που δεν έχει καταγραφεί ποτέ μέχρι σήμερα.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.nature.com/articles/s41467-025-63784-6
