2,1 παιδιά ανά γυναίκα μπορεί να μην είναι αρκετά για την επιβίωση του πληθυσμού διαπιστώνει νέα έρευνα
Οι ανθρώπινοι πληθυσμοί χρειάζονται τουλάχιστον 2,7 παιδιά ανά γυναίκα – ένα πολύ υψηλότερο ποσοστό γονιμότητας από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως – για να αποφύγουν αξιόπιστα τη μακροπρόθεσμη εξαφάνιση, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε χθες 30 Απριλίου 2025 στο περιοδικό ανοιχτής πρόσβασης PLOS One από τον Takuya Okabe του Πανεπιστημίου Shizuoka της Ιαπωνίας και τους συναδέλφους του.
Ενώ ένα ποσοστό γονιμότητας 2,1 παιδιών ανά γυναίκα θεωρείται συχνά το επίπεδο που απαιτείται για τη διατήρηση ενός πληθυσμού, αυτό το ποσοστό δεν λαμβάνει υπόψη τις τυχαίες διαφορές στον αριθμό των παιδιών που έχουν οι άνθρωποι – καθώς και τα ποσοστά θνησιμότητας, τις αναλογίες φύλων και την πιθανότητα ορισμένοι ενήλικες να μην αποκτήσουν ποτέ παιδιά. Σε μικρούς πληθυσμούς, αυτές οι τυχαίες διακυμάνσεις μπορούν να εξαλείψουν ολόκληρες οικογενειακές γενεαλογίες. Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μαθηματικά μοντέλα για να εξετάσουν πώς αυτή η δημογραφική μεταβλητότητα επηρεάζει την επιβίωση των πληθυσμών σε πολλές γενιές.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι, λόγω τυχαίων διακυμάνσεων στον αριθμό των γεννήσεων, απαιτείται ποσοστό γονιμότητας τουλάχιστον 2,7 παιδιών ανά γυναίκα για να αποφευχθεί η τελική εξαφάνιση – ειδικά σε μικρούς πληθυσμούς. Ωστόσο, η αναλογία γεννήσεων που βασίζεται στις γυναίκες, με περισσότερες γυναίκες από ό,τι άνδρες να γεννιούνται, μειώνει τον κίνδυνο εξαφάνισης, βοηθώντας περισσότερες γενεαλογικές γραμμές να επιβιώσουν με την πάροδο του χρόνου. Αυτή η διαπίστωση μπορεί να βοηθήσει στην εξήγηση ενός εξελικτικού φαινομένου που παρατηρείται εδώ και καιρό: υπό σοβαρές συνθήκες – όπως πόλεμος, λιμός ή περιβαλλοντική αναστάτωση – τείνουν να γεννιούνται περισσότερες γυναίκες από άνδρες. Υποδηλώνει επίσης ότι, ενώ η εξαφάνιση δεν είναι επικείμενη σε μεγάλους ανεπτυγμένους πληθυσμούς, οι περισσότερες οικογενειακές γενεαλογικές γραμμές τελικά θα εξαφανιστούν.
Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η πραγματική βιωσιμότητα του πληθυσμού – καθώς και η βιωσιμότητα των γλωσσών, των πολιτιστικών παραδόσεων και των ποικίλων οικογενειακών γενεαλογικών γραμμών – απαιτεί επανεξέταση των συμβατικών στόχων γονιμότητας. Τα ευρήματα έχουν επίσης επιπτώσεις στις προσπάθειες διατήρησης των απειλούμενων ειδών στα οποία έχουν καθοριστεί ποσοστά γονιμότητας-στόχοι, επισημαίνουν.
Η Diane Carmeliza N. Cuaresma προσθέτει: «Λαμβάνοντας υπόψη την στοχαστικότητα στα ποσοστά γονιμότητας και θνησιμότητας, καθώς και στις αναλογίες φύλων, ένα ποσοστό γονιμότητας υψηλότερο από το τυπικό επίπεδο αντικατάστασης είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του πληθυσμού μας».
Παραπομπή: Cuaresma DCN, Ito H, Arima H, Yoshimura J, Morita S, Okabe T (2025) Όριο γονιμότητας για την αποφυγή εξαφάνισης υπό κρίσιμες συνθήκες. PLoS ONE 20(4): e0322174. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0322174
Χρηματοδότηση: Ιαπωνική Εταιρεία για την Προώθηση της Επιστήμης (JSPS) Επιχορηγήσεις KAKENHI αριθ. 23KK0210 και 21H01575 (HI), 21K21115 (HA), 21K03387 (SM) και 21K12047 (TO). Οι χρηματοδότες δεν είχαν κανένα ρόλο στον σχεδιασμό της μελέτης, τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων, την απόφαση δημοσίευσης ή την προετοιμασία του χειρογράφου.
