Η Salmonella εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες τροφιμογενών λοιμώξεων παγκοσμίως, με τα προϊόντα πουλερικών να συγκαταλέγονται στις βασικές πηγές μετάδοσης. Για τον λόγο αυτό, κάθε στάδιο της αλυσίδας παραγωγής, από την εκτροφή έως τη σφαγή, έχει καθοριστική σημασία για την ασφάλεια των τροφίμων. Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι μια σχετικά απλή αλλαγή στη διαδικασία καθαρισμού των κλωβών μεταφοράς των πουλερικών μπορεί να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο επιμόλυνσης με Salmonella, συμβάλλοντας στην καλύτερη προστασία της δημόσιας υγείας. Οι κλωβοί μεταφοράς χρησιμοποιούνται καθημερινά για τη μεταφορά ζωντανών πουλερικών από τις εκτροφές στα σφαγεία. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας έρχονται σε επαφή με περιττώματα, οργανικά υπολείμματα και μικροοργανισμούς. Εάν ο καθαρισμός και η απολύμανσή τους δεν είναι επαρκείς, οι κλωβοί μπορούν να λειτουργήσουν ως δεξαμενές παθογόνων μικροοργανισμών, μεταφέροντας τη Salmonella από μία παρτίδα ζώων στην επόμενη και αυξάνοντας τον κίνδυνο επιμόλυνσης κατά τη σφαγή.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Hygiene και είχε στόχο να προσδιορίσει ποιες συνθήκες πλυσίματος προσφέρουν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην απομάκρυνση του παθογόνου, ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη από τη βιομηχανία πουλερικών.
Ο ιδανικός συνδυασμός θερμοκρασίας και απορρυπαντικού
Οι ερευνητές αξιολόγησαν διαφορετικούς συνδυασμούς θερμοκρασίας νερού και συγκέντρωσης απορρυπαντικού, εξετάζοντας ποιοι εξασφαλίζουν τον αποτελεσματικότερο καθαρισμό των πλαστικών κλωβών μεταφοράς.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο βέλτιστος συνδυασμός ήταν πλύσιμο στους 60 βαθμούς Κελσίου με απορρυπαντικό αγωγιμότητας 2 mS/cm. Υπό αυτές τις συνθήκες επιτεύχθηκε πλήρης εξάλειψη της Salmonella, ενώ καταγράφηκε ταυτόχρονα σημαντική μείωση και άλλων μικροοργανισμών που χρησιμοποιούνται ως δείκτες υγιεινής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας ή της συγκέντρωσης του απορρυπαντικού δεν οδήγησε σε καλύτερα αποτελέσματα. Αντίθετα, θα μπορούσε να αυξήσει το ενεργειακό κόστος και την κατανάλωση χημικών ουσιών χωρίς ουσιαστικό πρόσθετο όφελος για την ασφάλεια των τροφίμων. Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να αποτελέσει μια πρακτική και οικονομικά αποδοτική λύση για τις μονάδες επεξεργασίας πουλερικών, καθώς επιτυγχάνει υψηλό επίπεδο απολύμανσης χωρίς περιττή επιβάρυνση σε πόρους.
Η μεταφορά των πουλερικών θεωρείται ένα από τα πιο ευαίσθητα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας. Κατά τη φόρτωση, τη μεταφορά και την παραμονή στα σφαγεία, οι κλωβοί καλύπτονται από οργανικά υπολείμματα και περιττώματα, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την επιβίωση και τη μεταφορά παθογόνων μικροοργανισμών. Εάν ο εξοπλισμός δεν καθαρίζεται αποτελεσματικά, η Salmonella μπορεί να παραμείνει στις επιφάνειες και να μεταφερθεί στην επόμενη παρτίδα ζώων. Έτσι δημιουργείται ένας συνεχής κύκλος επιμόλυνσης, ο οποίος δυσκολεύει σημαντικά τον έλεγχο του βακτηρίου ακόμη και όταν εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας στις εκτροφές. Η σημασία αυτής της διαδικασίας γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι η Salmonella εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικότερες αιτίες ανακλήσεων τροφίμων διεθνώς. Τα αυγά και τα προϊόντα πουλερικών βρίσκονται σταθερά ανάμεσα στις κατηγορίες τροφίμων που συνδέονται συχνότερα με περιστατικά επιμόλυνσης, γεγονός που αποδεικνύει ότι ο αποτελεσματικός έλεγχος του βακτηρίου απαιτεί παρεμβάσεις σε όλα τα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας και όχι μόνο στους τελικούς ελέγχους των προϊόντων.
Όπως είχε αναδείξει και πρόσφατη ανάλυση του Cibum με αφορμή τις συνεχείς ανακλήσεις αυγών λόγω Salmonella, το βακτήριο μπορεί να υπάρχει ακόμη και όταν το κέλυφος ενός αυγού φαίνεται απολύτως καθαρό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατό να βρίσκεται και στο εσωτερικό του αυγού. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει ότι η προστασία του καταναλωτή ξεκινά πολύ πριν το προϊόν φτάσει στο ράφι και εξαρτάται από τη σωστή εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας σε κάθε στάδιο της παραγωγής. Η νέα μελέτη ενισχύει αυτή την προσέγγιση, δείχνοντας ότι ακόμη και ο σωστός καθαρισμός του εξοπλισμού μεταφοράς μπορεί να περιορίσει σημαντικά έναν κρίσιμο μηχανισμό διασποράς της Salmonella μέσα στην παραγωγική διαδικασία.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα από τα σφαγεία και τις επιχειρήσεις επεξεργασίας πουλερικών, καθώς προσφέρουν συγκεκριμένες παραμέτρους για τη βελτιστοποίηση των προγραμμάτων καθαρισμού. Η εφαρμογή των κατάλληλων συνθηκών πλυσίματος μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο διασταυρούμενης επιμόλυνσης, να βελτιώσει τη μικροβιολογική ασφάλεια των εγκαταστάσεων και παράλληλα να περιορίσει την κατανάλωση νερού, ενέργειας και απορρυπαντικών, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος χωρίς συμβιβασμούς στην ασφάλεια. Οι συγγραφείς τονίζουν ότι ο αποτελεσματικός καθαρισμός των κλωβών μεταφοράς πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος κάθε ολοκληρωμένου προγράμματος ελέγχου της Salmonella, σε συνδυασμό με τη βιοασφάλεια στις εκτροφές, τους συστηματικούς μικροβιολογικούς ελέγχους και τις ορθές πρακτικές υγιεινής κατά τη σφαγή και την επεξεργασία των πουλερικών.
