Ετικέτες γαλακτοκομικών εκτός ελέγχου στην ΕΕ: Αλλεργιογόνα που «χάνονται», παραπλανητική προέλευση, λανθασμένες πληροφορίες σύστασης και διάρκειας ζωής, δυσανάγνωστα στοιχεία και κανόνες που αγνοούνται
Η εκτεταμένη νοθεία σε γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα που καταγράφηκε στην ελληνική αγορά και αποκαλύφθηκε σε μελέτη τον περασμένο Ιανουάριο, δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο σε μη συμμορφώσεις στα γαλακτοκομικά. Στο ίδιο πεδίο, αλλά με έμφαση πλέον στην επισήμανση, έρχεται μια νέα ευρωπαϊκή μελέτη να καταγράψει αντίστοιχες δυσλειτουργίες σε ευρύτερη κλίμακα. Η επισήμανση των τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποτίθεται πως αποτελεί το βασικό εργαλείο προστασίας του καταναλωτή, διασφαλίζοντας σαφείς και ακριβείς πληροφορίες. Ωστόσο, νέα εκτενής επιστημονική ανάλυση, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Legestic, αποτυπώνει μια σημαντική απόσταση ανάμεσα στις νομικές απαιτήσεις και την πραγματική εικόνα της αγοράς. Οι έλεγχοι που εξετάζονται στη μελέτη καταγράφουν συστηματικές παραλείψεις και αστοχίες στην επισήμανση γαλακτοκομικών προϊόντων, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την ενημέρωση και την ασφάλεια των καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι εταιρείες κολοσσοί που μας κοροϊδεύουν με υποσχέσεις βιωσιμότητας – Δείτε τη λίστα που αποκαλύπτει η νέα μελέτη για το greenwashing
Το κεντρικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην έλλειψη κανόνων, αλλά στην αποτυχία εφαρμογής τους. Οι μη συμμορφώσεις, εμφανίζονται σε όλη την αγορά και αφορούν βασικές υποχρεώσεις που κάθε επιχείρηση τροφίμων οφείλει να τηρεί. Το πιο κρίσιμο παράδειγμα είναι η μη δήλωση αλλεργιογόνων. Σε αρκετές περιπτώσεις, προϊόντα που περιέχουν γάλα ή παράγωγά του κυκλοφόρησαν χωρίς σαφή αναφορά στην ετικέτα. Τέτοια περιστατικά έχουν καταγραφεί επανειλημμένα σε χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία, η Δανία και η Ιταλία, οδηγώντας ακόμη και σε ανακλήσεις προϊόντων. Πρόκειται για αστοχία που μπορεί να προκαλέσει άμεσο κίνδυνο για την υγεία καταναλωτών με αλλεργίες.
Οι ελλείψεις δεν περιορίζονται στα αλλεργιογόνα. Εντοπίζονται συστηματικά προβλήματα με τα βασικά στοιχεία της επισήμανσης. Προϊόντα κυκλοφορούν με ελλιπείς πληροφορίες για τη σύνθεση, χωρίς σαφείς οδηγίες αποθήκευσης ή χωρίς αναγραφή της ποσότητας βασικών συστατικών που προβάλλονται στη συσκευασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα στοιχεία υπάρχουν αλλά είναι δυσανάγνωστα ή κρυμμένα μέσα στη συνολική παρουσίαση της ετικέτας. Οι αρχές στη Σλοβακία και στην Αυστρία έχουν καταγράψει επανειλημμένα τέτοιες παραβάσεις σε ελέγχους αγοράς.
Ιδιαίτερα συχνά είναι και τα περιστατικά παραπλανητικής παρουσίασης. Σε ελέγχους στην Τσεχία έχουν εντοπιστεί γαλακτοκομικά προϊόντα των οποίων η δηλωμένη σύνθεση δεν αντιστοιχούσε στα πραγματικά χαρακτηριστικά. Σε άλλες περιπτώσεις, η συσκευασία δημιουργούσε την εντύπωση υψηλότερης ποιότητας ή διαφορετικής κατηγορίας προϊόντος από την πραγματική. Οι αστοχίες επεκτείνονται και στη διαχείριση της διάρκειας ζωής. Λανθασμένες ημερομηνίες ή ελλιπής επισήμανση σχετικά με τη συντήρηση έχουν οδηγήσει σε ανακλήσεις προϊόντων σε χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο. Στα γαλακτοκομικά, όπου η αλλοίωση είναι ταχεία, τέτοια λάθη δεν είναι αμελητέα.
Ένα ακόμη πεδίο όπου καταγράφονται αποκλίσεις είναι η προέλευση. Προϊόντα παρουσιάζονται ως συνδεδεμένα με συγκεκριμένη χώρα ή περιοχή, ενώ το γάλα ή τα βασικά συστατικά προέρχονται από αλλού ή από περισσότερες χώρες. Η χρήση σημαιών, τοπωνυμίων ή όρων που παραπέμπουν σε εθνική ταυτότητα δημιουργεί εντυπώσεις που δεν ανταποκρίνονται πάντα στην πραγματικότητα. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί σε πολλές χώρες έχουν επισημάνει τέτοιες περιπτώσεις ως παραπλανητικές.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι τα προβλήματα δεν οφείλονται στην έλλειψη κανόνων. Το νομικό πλαίσιο καλύπτει αναλυτικά τις απαιτήσεις για την επισήμανση. Η αστοχία εντοπίζεται στην εφαρμογή. Η πολυπλοκότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας, η χρήση πρώτων υλών από διαφορετικές χώρες και η εμπορική πίεση οδηγούν σε λάθη ή σε συνειδητές επιλογές που παραβιάζουν τη νομοθεσία. Η εικόνα που προκύπτει από τους ελέγχους σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει ότι οι μη συμμορφώσεις δεν είναι μεμονωμένες περιπτώσεις αλλά διαδεδομένο φαινόμενο. Οι ετικέτες, που αποτελούν το βασικό μέσο ενημέρωσης του καταναλωτή, εξακολουθούν να περιέχουν ελλείψεις, ανακρίβειες και στοιχεία που μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένες επιλογές.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, για τους υπεύθυνους επιχειρήσεων τροφίμων, η σωστή επισήμανση των γαλακτοκομικών προϊόντων θα πρέπει να γίνεται κατανοητή ως αναπόσπαστο στοιχείο της κανονιστικής συμμόρφωσης και της διαχείρισης της ποιότητας. Η ακριβής τεκμηρίωση, η προσεκτική αξιολόγηση των πρωτογενών συστατικών, η νομικά ορθή χρήση των δεσμευμένων ονομασιών γαλακτοκομικών προϊόντων και η τακτική αναθεώρηση των ετικετών, όταν γίνονται αλλαγές, είναι απαραίτητες για να διασφαλιστεί ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα παρουσιάζονται στους καταναλωτές με νόμιμο, διαφανή και μη παραπλανητικό τρόπο.
