Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τα πρώτα συγκεντρωτικά στοιχεία για την εφαρμογή της Οδηγίας περί Πλαστικών Μίας Χρήσης, με μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ κρατών-μελών και αυξημένη πίεση για επίτευξη των στόχων έως το 2029
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε νέα έκθεση για την εφαρμογή της Οδηγίας περί Πλαστικών Μίας Χρήσης, καταγράφοντας την πορεία των κρατών-μελών στη μείωση των πλαστικών συσκευασιών τροφίμων και ποτών. Τα στοιχεία αφορούν κυρίως το 2022 και λειτουργούν ως βάση αναφοράς για την αξιολόγηση της προόδου τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με την έκθεση, το 2022 διατέθηκαν στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης 17 δισεκατομμύρια πλαστικά δοχεία τροφίμων μίας χρήσης. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε 524.003 τόνους πλαστικού ή 1,60 κιλά ανά κάτοικο. Από αυτά, τα 106 δισεκατομμύρια προϊόντα ήταν εξ ολοκλήρου κατασκευασμένα από πλαστικό, αντιπροσωπεύοντας 477.800 τόνους. Επιπλέον, περίπου 5 δισεκατομμύρια προϊόντα περιείχαν μερικώς πλαστικά στοιχεία, συνολικού βάρους 4.600 τόνων.
Την ίδια χρονιά, στην ευρωπαϊκή αγορά κυκλοφόρησαν 111 δισεκατομμύρια πλαστικά ποτήρια μίας χρήσης για ροφήματα. Η συνολική ποσότητα πλαστικού που συνδέεται με αυτά υπολογίζεται σε 152.037 τόνους ή 0,46 κιλά ανά κάτοικο. Από τα ποτήρια αυτά, 7,6 δισεκατομμύρια ήταν πλήρως πλαστικά, ενώ τα υπόλοιπα περιείχαν μερικώς πλαστικά μέρη. Η Γερμανία καταγράφεται ως μία από τις μεγαλύτερες πηγές πλαστικών αποβλήτων στην ΕΕ. Η χώρα διέθεσε στην αγορά 24,7 δισεκατομμύρια πλαστικά δοχεία τροφίμων, που αντιστοιχούν σε 261.600 τόνους πλαστικού. Παράλληλα, κατέγραψε περίπου 8 δισεκατομμύρια πλαστικά ποτήρια και σχεδόν 70.000 τόνους πλαστικού από ποτήρια ροφημάτων. Υψηλές ποσότητες καταγράφηκαν και στην Πολωνία, με περισσότερους από 80.000 τόνους πλαστικών δοχείων τροφίμων και σχεδόν 60.000 τόνους πλαστικών ποτηριών να διατίθενται στην αγορά.
Σε αρκετές χώρες παρατηρούνται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ δοχείων τροφίμων και ποτηριών. Η Ρουμανία, για παράδειγμα, διέθεσε 73 δισεκατομμύρια πλαστικά δοχεία τροφίμων, αλλά λιγότερα από 2 δισεκατομμύρια ποτήρια. Η Ισπανία συνδέεται με σχεδόν 90.000 τόνους πλαστικών δοχείων τροφίμων, ενώ οι ποσότητες πλαστικών ποτηριών υπολογίζονται κάτω από 10.000 τόνους. Αντίστοιχα, στη Λιθουανία τα πλαστικά δοχεία τροφίμων αντιστοιχούσαν σε 8,19 κιλά ανά κάτοικο, όταν τα πλαστικά ποτήρια παρέμεναν κάτω από το 1 κιλό ανά κάτοικο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει ότι όλα τα κράτη-μέλη που συμμετείχαν στην έρευνα εφαρμόζουν οικονομικά μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης πλαστικών μίας χρήσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται τέλη, συστήματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού, αλλά και επιδοτήσεις ή εκπτώσεις για επαναχρησιμοποιούμενες εναλλακτικές λύσεις. Παράλληλα, 25 κράτη-μέλη ανέφεραν ότι έχουν υλοποιήσει δράσεις ενημέρωσης και καμπάνιες για τη μείωση της χρήσης πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης και την προώθηση επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών. Δεκατέσσερις χώρες έχουν επίσης θέσει ποσοτικούς στόχους μείωσης. Η Ελλάδα, μέσω του νόμου 4736/2020, προβλέπει μείωση κατά 60% έως το 2026. Η Νορβηγία στοχεύει σε μείωση 50% και η Ολλανδία σε μείωση 40% μέσα στην ίδια περίοδο.
Στον τομέα των πλαστικών φιαλών ποτών, η Επιτροπή αναφέρει ότι το 2022 διατέθηκαν στην αγορά της ΕΕ 2,54 εκατομμύρια τόνοι, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 5,7 κιλά ανά κάτοικο. Οι μεγαλύτερες αγορές ήταν η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Πολωνία και η Ισπανία, ενώ η Μάλτα και η Κύπρος εμφάνισαν τις υψηλότερες ποσότητες ανά κάτοικο. Δώδεκα χώρες είχαν ήδη ξεπεράσει από το 2022 τον στόχο συλλογής 77% που έχει τεθεί για το 2025. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Εσθονία, η Πολωνία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Δανία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Λιθουανία, η Κροατία, η Ισλανδία, η Σλοβακία και το Βέλγιο. Οι δέκα από αυτές εφαρμόζουν ήδη συστήματα επιστροφής εγγύησης για πλαστικές φιάλες ποτών. Επτά χώρες φαίνεται ότι έχουν ήδη ξεπεράσει και τον στόχο του 90% που έχει τεθεί για το 2029. Πρόκειται για τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία, τη Γερμανία, τη Φινλανδία, την Πολωνία και την Εσθονία.
Η συνολική επίδοση της ΕΕ στη χωριστή συλλογή πλαστικών φιαλών υπολογίζεται στο 71% ή περίπου 1,8 εκατομμύρια τόνους το 2022, ποσοστό που απέχει έξι μονάδες από τον στόχο του 2025. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα στοιχεία των επόμενων ετών θα χρησιμοποιηθούν για να διαπιστωθεί εάν η κατανάλωση πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης μειώνεται ουσιαστικά και ποια μέτρα αποδίδουν περισσότερο. Παράλληλα, θα αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των συστημάτων διευρυμένης ευθύνης παραγωγού και η συνολική εφαρμογή της Οδηγίας, ενόψει της αναθεώρησής της το 2027. Στην ίδια έκθεση υπογραμμίζεται πάντως ότι τα σημερινά πρότυπα καταγραφής δεδομένων δεν επιτρέπουν ακόμη πλήρη αξιολόγηση της σχέσης ανάμεσα στα μέτρα που λαμβάνονται και στις πραγματικές μεταβολές της κατανάλωσης, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε πιο αναλυτική συλλογή στοιχείων τα επόμενα χρόνια.
