Η Βρετανική Υπηρεσία Προτύπων Τροφίμων (FSA) και η Food Standards Scotland δημοσίευσαν νέα καθοδήγηση για τις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν εργαστηριακά προϊόντα από ζωικά κύτταρα, δίνοντας για πρώτη φορά πιο αναλυτικές οδηγίες για δύο από τα πιο κρίσιμα στάδια της διαδικασίας έγκρισης, την αξιολόγηση του θρεπτικού μέσου στο οποίο αναπτύσσονται τα κύτταρα και την τοξικολογική ασφάλεια του τελικού προϊόντος. Παράλληλα, καθορίζεται με μεγαλύτερη σαφήνεια ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται το βρετανικό πλαίσιο για τα νέα τρόφιμα στα συγκεκριμένα προϊόντα. Η νέα καθοδήγηση αφορά την Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία και αποτελεί μέρος του διετούς Cell-Cultivated Products Sandbox Programme, το οποίο ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2025 και θα ολοκληρωθεί τον Φεβρουάριο του 2027. Στόχος του προγράμματος είναι να βοηθήσει τις αρμόδιες αρχές και τις επιχειρήσεις να αποσαφηνίσουν πώς εφαρμόζονται οι υφιστάμενοι κανόνες ασφάλειας τροφίμων σε μια τεχνολογία που δεν υπήρχε όταν διαμορφώθηκαν πολλά από τα σημερινά κανονιστικά εργαλεία.
Για να παραχθεί ένα προϊόν από ζωικά κύτταρα, τα κύτταρα απομονώνονται και αναπτύσσονται σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Εκεί χρειάζονται ένα θρεπτικό μέσο, δηλαδή ένα σύνθετο μείγμα συστατικών που παρέχει τις απαραίτητες ουσίες για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό τους. Η βρετανική καθοδήγηση ζητά πλέον από τις εταιρείες να εξετάζουν συστηματικά τους κινδύνους που μπορεί να συνδέονται με αυτά τα συστατικά. Η αξιολόγηση δεν σταματά στο ερώτημα αν ένα συστατικό είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των κυττάρων. Οι εταιρείες πρέπει να εξετάζουν την ασφάλειά του, την πιθανή παρουσία του στο τελικό προϊόν και κατά πόσο η παραγωγική διαδικασία μειώνει ή εξαλείφει τυχόν σχετικούς κινδύνους. Η καθοδήγηση παρέχει επιστημονική κατεύθυνση για την αξιολόγηση των συστατικών του θρεπτικού μέσου και των τοξικολογικών κινδύνων που θα πρέπει να εξετάζονται στον φάκελο μιας αίτησης. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή η τελική τροφή δεν προκύπτει απλώς από την καλλιέργεια κυττάρων. Η διαδικασία περιλαμβάνει πολλαπλά στάδια και διαφορετικές πρώτες ύλες, με αποτέλεσμα η αξιολόγηση της ασφάλειας να πρέπει να λαμβάνει υπόψη ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα.
Δεν αρκεί να παραχθεί το προϊόν, πρέπει να αποδειχθεί η ασφάλειά του
Η δεύτερη νέα οδηγία αφορά την κανονιστική έγκριση των εργαστηριακών προϊόντων. Οι επιχειρήσεις που θέλουν να διαθέσουν τέτοια τρόφιμα στη Μεγάλη Βρετανία πρέπει να τα υποβάλουν στη διαδικασία έγκρισης νέων τροφίμων και να καταθέσουν φάκελο με τα απαιτούμενα στοιχεία για την ταυτότητα, την παραγωγή και την ασφάλεια του προϊόντος. Η FSA και η Food Standards Scotland επισημαίνουν ότι η νέα καθοδήγηση έχει σχεδιαστεί ώστε οι εταιρείες να κατανοούν καλύτερα ποια δεδομένα χρειάζονται για μια πλήρη αίτηση, μειώνοντας τις ελλείψεις που μπορούν να καθυστερήσουν την επιστημονική αξιολόγηση. Η εμπειρία από το ίδιο το πρόγραμμα δείχνει ήδη ότι η καλύτερη προετοιμασία των φακέλων έχει μειώσει σημαντικά τον χρόνο μέχρι να ζητηθούν πρόσθετες πληροφορίες. Σύμφωνα με τη FSA, ο μέσος χρόνος για την έκδοση των πρώτων αιτημάτων συμπληρωματικών πληροφοριών μειώθηκε από 195 ημέρες σε προηγούμενες αιτήσεις σε 46 ημέρες για τις αιτήσεις που εξετάστηκαν το 2026. Οι νέες οδηγίες δεν αποτελούν έγκριση εργαστηριακού κρέατος για την αγορά της Βρετανίας. Αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι επιχειρήσεις θα πρέπει να τεκμηριώσουν την ασφάλεια των προϊόντων τους, ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορούν στη συνέχεια να προχωρήσουν στην αξιολόγηση κάθε αίτησης ξεχωριστά.
Το βρετανικό πρόγραμμα έχει ήδη εξετάσει και άλλα ζητήματα που αφορούν τα εργαστηριακά τρόφιμα, μεταξύ άλλων την εφαρμογή αρχών HACCP, την αλλεργιογονικότητα, τη διατροφική επισήμανση, την ταυτότητα και την παραγωγή, τους μικροβιολογικούς κινδύνους και τις απαιτήσεις για δοκιμές γεύσης στο πλαίσιο της ανάπτυξης προϊόντων. Οι νέες οδηγίες για την έγκριση και την τοξικολογία συμπληρώνουν αυτό το πλαίσιο. Το πρόγραμμα λειτουργεί ως ένα είδος ρυθμιστικού εργαστηρίου, όπου οι αρμόδιες αρχές συνεργάζονται με επιχειρήσεις και επιστημονικούς φορείς για να εντοπίσουν τα σημεία στα οποία χρειάζεται πιο συγκεκριμένη καθοδήγηση. Η FSA αναφέρει ότι η διαδικασία έχει ως στόχο να επιτρέψει την καινοτομία χωρίς να μειωθούν τα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων. Η βρετανική προσέγγιση συνδέεται παράλληλα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα νέα τρόφιμα. Η νέα καθοδήγηση της FSA είναι συμπληρωματική προς την τεχνική καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων για τα νέα τρόφιμα και ευθυγραμμίζεται με τους κανόνες για την έγκριση νέων τροφίμων που εφαρμόζονται στη Μεγάλη Βρετανία.
Για τον κλάδο, το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο καθώς οι βρετανικές αρχές συνεχίζουν να διαμορφώνουν το πλαίσιο. Η καθοδήγηση για την επισήμανση αναμένεται τον Νοέμβριο του 2026, ενώ επιπλέον οδηγίες για την υγιεινή, την παραγωγή και τη συμμόρφωση έχουν προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο του 2027.
