Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί ένα νέο ερευνητικό έργο που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ελέγχεται η ασφάλεια των πουλερικών, χρησιμοποιώντας αισθητήρες και τεχνητή νοημοσύνη για συνεχή παρακολούθηση μικροβίων, ποιότητας και συνθηκών παραγωγής σε πραγματικό χρόνο. Το έργο Sensor4Food, με προϋπολογισμό σχεδόν 7 εκατ. ευρώ, θα αναπτύξει και θα δοκιμάσει νέες τεχνολογίες από τις ζωοτροφές και την εκτροφή έως τη μεταφορά, τη σφαγή και την επεξεργασία των προϊόντων. Σήμερα, μεγάλο μέρος των ελέγχων στη βιομηχανία πουλερικών εξακολουθεί να βασίζεται στη δειγματοληψία και στις εργαστηριακές αναλύσεις, οι οποίες μπορεί να απαιτούν ώρες ή ακόμη και ημέρες μέχρι να δώσουν αποτέλεσμα. Οι ερευνητές επιδιώκουν να αντικαταστήσουν μέρος αυτής της διαδικασίας με συστήματα που θα καταγράφουν δεδομένα συνεχώς, επιτρέποντας ταχύτερη ανίχνευση πιθανών προβλημάτων.
Το ενδιαφέρον εστιάζεται ιδιαίτερα στο βακτήριο Campylobacter, το οποίο αποτελεί τη συχνότερα καταγεγραμμένη αιτία τροφιμογενών νοσημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εκτιμά ότι περίπου 9 εκατομμύρια περιστατικά καμπυλοβακτηρίωσης εμφανίζονται κάθε χρόνο στην ΕΕ, ενώ τα κοτόπουλα και το κρέας πουλερικών μπορεί να συνδέονται άμεσα με το 20%-30% των περιπτώσεων. Οι νέες τεχνολογίες που θα δοκιμαστούν περιλαμβάνουν υπέρυθρους αισθητήρες, βιοαισθητήρες πυριτίου, υπερφασματική απεικόνιση, τεχνολογίες ραδιοσυχνοτήτων και υπερήχους. Στόχος είναι να μπορούν να εντοπίζονται μικροβιακές επιμολύνσεις, προβλήματα ποιότητας, ασθένειες ή ακόμη και ζητήματα που σχετίζονται με την ευζωία των ζώων, χωρίς να απαιτούνται χρονοβόρες εργαστηριακές διαδικασίες.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνική αγορά. Όπως δημοσιεύσαμε σήμερα στο Cibum, μελέτη ερευνητών του ΑΠΘ σε δείγματα νωπού κοτόπουλου που πωλούνταν στην Ελλάδα είχε εντοπίσει Campylobacter στο 90% και Salmonella στο 15% των δειγμάτων, αναδεικνύοντας την ανάγκη για αποτελεσματικότερους μικροβιολογικούς ελέγχους σε όλη την αλυσίδα. Το νέο ευρωπαϊκό έργο επιχειρεί ακριβώς να μεταφέρει τον έλεγχο από τη δειγματοληπτική και εκ των υστέρων ανάλυση σε συνεχή παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, με αισθητήρες και ψηφιακές τεχνολογίες.
Ένα παράδειγμα που αναφέρουν οι ερευνητές αφορά τις ζωοτροφές. Σήμερα, ένα φορτίο μπορεί να ελέγχεται μέσω λίγων δειγμάτων που αποστέλλονται σε εργαστήριο. Με τους νέους αισθητήρες θα μπορούσε θεωρητικά να παρακολουθείται σχεδόν ολόκληρη η ποσότητα κατά την εκφόρτωση, προσφέροντας πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την ασφάλεια και την ποιότητα. Το έργο εξετάζει επίσης τη δημιουργία ενός ψηφιακού «διαβατηρίου πουλερικών», ενός συστήματος ιχνηλασιμότητας που θα συγκεντρώνει πληροφορίες για την προέλευση, τις ζωοτροφές, τις συνθήκες εκτροφής, τη μεταφορά, την ευζωία και την επεξεργασία κάθε παρτίδας προϊόντων. Οι ερευνητές θα διερευνήσουν εάν ένα τέτοιο μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί στο μέλλον ακόμη και σε επίπεδο μεμονωμένων ζώων ή προϊόντων.
Η αξιοποίηση των τεχνολογιών αυτών δεν περιορίζεται στην ασφάλεια τροφίμων. Το Sensor4Food θα εξετάσει και τρόπους αξιοποίησης παραπροϊόντων της πτηνοτροφίας υψηλότερης αξίας, με στόχο τη μείωση της σπατάλης τροφίμων και την καλύτερη αξιοποίηση των πρώτων υλών.
Το έργο Sensor4Food ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2026 και θα διαρκέσει έως το 2030. Συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Τούρκου στη Φινλανδία και συμμετέχουν 21 οργανισμοί από την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων ερευνητικά ιδρύματα, επιχειρήσεις και φορείς του κλάδου των πουλερικών.
