Ορισμένα από τα πιο συνηθισμένα υλικά της κουζίνας έχουν βρεθεί στο επίκεντρο ερευνών για την υγεία του ήπατος, κυρίως εξαιτίας των βιοδραστικών ενώσεων που περιέχουν. Κουρκουμάς, κανέλα, τζίντζερ, σαφράν και σκόρδο είναι πέντε από αυτά που εξετάζονται περισσότερο, με μελέτες να έχουν καταγράψει πιθανές επιδράσεις σε ηπατικά ένζυμα, λιπώδη διήθηση, φλεγμονή και μεταβολικούς δείκτες. Τα ευρήματα, ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι ένα μπαχαρικό μπορεί από μόνο του να προλάβει ή να θεραπεύσει μια ηπατική νόσο.
Το βασικό πρόβλημα στην ερμηνεία των συγκεκριμένων δεδομένων είναι η δόση. Πολλές από τις κλινικές μελέτες χορηγούν εκχυλίσματα ή συμπληρώματα σε ποσότητες πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που καταναλώνονται όταν χρησιμοποιείται ένα μπαχαρικό για να αρωματίσει ένα φαγητό. Επομένως, ένα αποτέλεσμα που παρατηρήθηκε με κάψουλες κουρκουμίνης ή σκόνης σκόρδου δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτόματα σε μια μικρή ποσότητα που προστίθεται καθημερινά στο μαγείρεμα.
Κουρκουμάς και τζίντζερ
Ο κουρκουμάς περιέχει κουρκουμίνη, μια ένωση που έχει μελετηθεί για τις αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητές της. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 31 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών, που δημοσιεύτηκε στο Complementary Therapies in Medicine, έδειξε ότι η συμπληρωματική χορήγηση κουρκουμά ή κουρκουμίνης συνδέθηκε με μείωση της ALT κατά 4,09 U/L και της AST κατά 3,81 U/L. Οι ερευνητές, ωστόσο, χαρακτήρισαν την ποιότητα των στοιχείων χαμηλή για ALT και AST και πολύ χαμηλή για GGT, επισημαίνοντας ότι χρειάζονται καλύτερες κλινικές δοκιμές.
Το τζίντζερ έχει επίσης μελετηθεί σε ανθρώπους με λιπώδη νόσο του ήπατος. Μετα-ανάλυση τεσσάρων τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών, με συνολικά 177 συμμετέχοντες, δημοσιεύτηκε στο African Health Sciences και έδειξε ότι η συμπληρωματική χορήγηση τζίντζερ συνδέθηκε με σημαντική μείωση της ALT και της αντίστασης στην ινσουλίνη, χωρίς όμως σημαντική επίδραση στην AST, τη χοληστερόλη ή τον δείκτη μάζας σώματος.
Τα αποτελέσματα αυτά έχουν ενδιαφέρον επειδή η αντίσταση στην ινσουλίνη αποτελεί έναν από τους βασικούς μεταβολικούς παράγοντες που συνδέονται με τη μεταβολική δυσλειτουργική στεατωτική νόσο του ήπατος (MASLD), τη σύγχρονη ονομασία της λιπώδους νόσου του ήπατος. Η διατροφή και η απώλεια βάρους παραμένουν, ωστόσο, οι βασικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της MASLD και όχι η χρήση κάποιου συγκεκριμένου μπαχαρικού.
Κανέλα και σαφράν
Η κανέλα έχει συνδεθεί κυρίως με τη ρύθμιση του σακχάρου και της ινσουλινοαντίστασης, παράγοντες που σχετίζονται στενά με τη μεταβολική υγεία του ήπατος. Τα δεδομένα για τα ίδια τα ηπατικά ένζυμα είναι λιγότερο ξεκάθαρα. Μετα-ανάλυση οκτώ τυχαιοποιημένων δοκιμών, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Herbal Medicine, δεν διαπίστωσε συνολικά σημαντική επίδραση της συμπληρωματικής χορήγησης κανέλας στα ALT, AST, ALP ή στη χολερυθρίνη. Σε επιμέρους αναλύσεις, ωστόσο, εμφανίστηκαν πιθανές βελτιώσεις σε υψηλότερες δόσεις και σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.
Η κανέλα χρειάζεται μάλιστα μια επιπλέον προσοχή όταν χρησιμοποιείται σε μεγάλες ποσότητες ή ως συμπλήρωμα. Η κανέλα cassia, που είναι ευρέως διαθέσιμη, περιέχει κουμαρίνη και έχει συνδεθεί σε σπάνιες περιπτώσεις με ηπατική βλάβη. Η αμερικανική βάση LiverTox του Εθνικού Ινστιτούτου Διαβήτη και Πεπτικών και Νεφρικών Νοσημάτων αναφέρει ότι η κανέλα ως φυτικό σκεύασμα είναι γενικά καλά ανεκτή, αλλά έχουν καταγραφεί σπάνια περιστατικά οξείας ηπατικής βλάβης.
Για το σαφράν, η εικόνα είναι επίσης μεικτή. Μετα-ανάλυση οκτώ τυχαιοποιημένων μελετών με 463 συμμετέχοντες, που δημοσιεύτηκε στο Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, βρήκε μικρή αλλά στατιστικά σημαντική μείωση της AST, χωρίς σημαντική επίδραση στην ALT ή την ALP. Οι συγγραφείς τόνισαν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε 76 ανθρώπους με λιπώδη νόσο του ήπατος, στην οποία χορηγήθηκαν 100 mg σαφράν ημερησίως για 12 εβδομάδες. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Phytotherapy Research, έδειξε βελτιώσεις σε δείκτες οξειδωτικού στρες και φλεγμονής, αλλά δεν διαπίστωσε σημαντική αλλαγή στα ALT και AST.
Σκόρδο
Το σκόρδο, παρότι βοτανικά είναι λαχανικό και όχι μπαχαρικό, χρησιμοποιείται ως καρύκευμα και έχει μελετηθεί αρκετά σε ανθρώπους με λιπώδη νόσο του ήπατος. Σε διπλά τυφλή τυχαιοποιημένη μελέτη 90 ασθενών, η χορήγηση 1.600 mg σκόνης σκόρδου ημερησίως για 12 εβδομάδες συνδέθηκε με σημαντική μείωση της λιπώδους διήθησης του ήπατος, καθώς και των ALT, AST και γ-GT. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο British Journal of Nutrition. Σε άλλη τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, που δημοσιεύτηκε στο Complementary Therapies in Medicine, η λήψη 1.600 mg σκόνης σκόρδου ημερησίως για 12 εβδομάδες βελτίωσε την αντίσταση στην ινσουλίνη και δείκτες οξειδωτικού στρες σε ανθρώπους με λιπώδη νόσο του ήπατος.
Τα δεδομένα αυτά δεν σημαίνουν ότι η προσθήκη λίγων σκελίδων σκόρδου ή μιας πρέζας κουρκουμά στο φαγητό έχει τις ίδιες επιδράσεις με τις ποσότητες που χορηγήθηκαν στις μελέτες. Η μεγαλύτερη αξία των μπαχαρικών βρίσκεται πιθανότατα στο ότι μπορούν να ενταχθούν εύκολα σε μια συνολικά ποιοτική διατροφή, αντικαθιστώντας παράλληλα μέρος του αλατιού, των βαριών σαλτσών ή άλλων συστατικών που επιβαρύνουν το συνολικό διατροφικό προφίλ. Για την υγεία του ήπατος, η μεσογειακού τύπου διατροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και ο περιορισμός του αλκοόλ και των ζαχαρούχων ποτών έχουν πολύ ισχυρότερη βάση από οποιοδήποτε μεμονωμένο μπαχαρικό.
Επιστημονικές μελέτες που αναφέρονται στο άρθρο:
- Effects of curcumin/turmeric supplementation on liver function in adults: A GRADE-assessed systematic review and dose–response meta-analysis of randomized controlled trials, Complementary Therapies in Medicine.
- Ginger supplementation for the treatment of non-alcoholic fatty liver disease: a meta-analysis of randomized controlled trials, African Health Sciences.
- Effects of cinnamon supplementation on serum levels of liver enzymes: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials, Journal of Herbal Medicine.
- Effect of saffron supplementation on liver enzymes: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews.
- The effect of saffron supplementation on some inflammatory and oxidative markers, leptin, adiponectin, and body composition in patients with nonalcoholic fatty liver disease: A double-blind randomized clinical trial, Phytotherapy Research.
- Effect of garlic powder supplementation on hepatic steatosis, liver enzymes and lipid profile in patients with non-alcoholic fatty liver disease: a double-blind randomised controlled clinical trial, British Journal of Nutrition.
- Effects of garlic powder supplementation on insulin resistance, oxidative stress, and body composition in patients with non-alcoholic fatty liver disease: A randomized controlled clinical trial, Complementary Therapies in Medicine.
