Η βανίλια είναι από τις γεύσεις που χρησιμοποιούνται στα υγρά των ηλεκτρονικών τσιγάρων, όμως το γεγονός ότι ένα συστατικό χρησιμοποιείται ως αρωματική ύλη δεν σημαίνει ότι έχει αξιολογηθεί με τον ίδιο τρόπο ως προς την εισπνοή του. Νέα εργαστηριακή μελέτη εξετάζει ειδικά τη βανιλίνη και τις επιδράσεις της σε ανθρώπινα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα, τα οποία χρησιμοποιούνται ως μοντέλο για την πρώιμη ανάπτυξη του ανθρώπινου εμβρύου. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η έκθεση στη συγκεκριμένη ουσία μπορεί να επηρεάσει βασικές κυτταρικές διαδικασίες που είναι απαραίτητες για τη φυσιολογική ανάπτυξη, με τους ερευνητές να επισημαίνουν ιδιαίτερα τη σημασία των αποτελεσμάτων για τις γυναίκες που χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα κατά την εγκυμοσύνη ή προσπαθούν να συλλάβουν.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Human Reproduction, επικεντρώθηκε στη βανιλίνη επειδή η ουσία χρησιμοποιείται ευρέως για την προσθήκη γεύσης βανίλιας στα ηλεκτρονικά τσιγάρα και μπορεί να βρίσκεται σε σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις σε ορισμένα προϊόντα. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ανθρώπινα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα, τα οποία μπορούν να διαφοροποιηθούν σε διαφορετικούς τύπους κυττάρων και επομένως αποτελούν χρήσιμο μοντέλο για τη μελέτη γεγονότων που συμβαίνουν στα πρώτα στάδια της ανθρώπινης ανάπτυξης. Η μελέτη δεν εξέτασε εγκύους ούτε πραγματικά έμβρυα, επομένως τα αποτελέσματα δεν μπορούν να θεωρηθούν απόδειξη ότι η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου με άρωμα βανίλιας προκαλεί συγκεκριμένες επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.
Τι συνέβη στα εμβρυϊκά κύτταρα
Όταν οι ερευνητές εξέθεσαν τα ανθρώπινα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα σε διαφορετικές συγκεντρώσεις βανιλίνης, διαπίστωσαν ότι ακόμη και χαμηλότερες συγκεντρώσεις μπορούσαν να επηρεάσουν την ικανότητα των κυττάρων να αναπτύσσονται και να διατηρούν τα χαρακτηριστικά τους, ενώ υψηλότερες συγκεντρώσεις συνδέθηκαν με σημαντικότερη κυτταρική βλάβη και θάνατο. Η επίδραση δεν περιορίστηκε στην απλή επιβίωση των κυττάρων, καθώς οι ερευνητές παρατήρησαν μεταβολές στη μορφολογία των κυτταρικών αποικιών, στη μεταξύ τους προσκόλληση και σε δείκτες που σχετίζονται με την ικανότητά τους να διαφοροποιούνται φυσιολογικά. Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η βανιλίνη φαίνεται να επηρεάζει τη λειτουργία των κυττάρων. Οι ερευνητές εντόπισαν την παρουσία του TRPV4, ενός διαύλου που βρίσκεται στην επιφάνεια των εμβρυϊκών κυττάρων και συμμετέχει στη ρύθμιση της ροής ασβεστίου στο εσωτερικό τους. Η έκθεση στη βανιλίνη προκάλεσε αύξηση του ενδοκυττάριου ασβεστίου, ενώ όταν οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ουσία που αναστέλλει τον TRPV4, αρκετές από τις αρνητικές επιδράσεις περιορίστηκαν. Το εύρημα αυτό υποστηρίζει την υπόθεση ότι η διαταραχή της σηματοδότησης του ασβεστίου αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η βανιλίνη μπορεί να επηρεάζει τα εμβρυϊκά κύτταρα.
Οι μεταβολές που παρατηρήθηκαν αφορούσαν επίσης δείκτες οι οποίοι σχετίζονται με τη διατήρηση της πολυδυναμικότητας των εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων. Η έκθεση στη βανιλίνη συνδέθηκε με μείωση της έκφρασης των OCT4 και EpCAM και αύξηση της SOX17, ένα μοτίβο που οι ερευνητές ερμηνεύουν ως ένδειξη πρόωρης διαφοροποίησης προς συγκεκριμένη κυτταρική κατεύθυνση. Παράλληλα, οι κυτταρικές αποικίες παρουσίασαν μειωμένη ανάπτυξη, μεγαλύτερα κενά μεταξύ των κυττάρων και σε υψηλότερες συγκεντρώσεις αποκόλληση και αυξημένο κυτταρικό θάνατο. Οι συγκεκριμένες διαδικασίες έχουν ιδιαίτερη σημασία στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης, επειδή η σωστή διατήρηση, μετακίνηση και διαφοροποίηση των εμβρυϊκών κυττάρων είναι απαραίτητη για τον σχηματισμό των διαφορετικών ιστών και οργάνων. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι επιδράσεις που παρατηρήθηκαν στο εργαστήριο είναι αρκετές ώστε να δικαιολογούν περαιτέρω έρευνα σχετικά με την έκθεση της εγκύου σε ουσίες που περιέχονται στα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Τα ευρήματα χρειάζονται επιβεβαίωση στον άνθρωπο
Παρά τη σοβαρότητα των εργαστηριακών ευρημάτων, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η βανιλίνη προκαλεί βλάβες στα ανθρώπινα έμβρυα όταν μια έγκυος χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό τσιγάρο. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε καλλιέργειες ανθρώπινων εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων και επομένως δεν αναπαράγουν το εξαιρετικά σύνθετο περιβάλλον μέσα στο ανθρώπινο σώμα, όπου η ουσία απορροφάται, μεταβολίζεται και κατανέμεται στους ιστούς πριν φτάσει στην κυκλοφορία της μητέρας και, ενδεχομένως, στο αναπτυσσόμενο έμβρυο. Οι ίδιοι οι ερευνητές ζητούν επομένως περισσότερη έρευνα και όχι άμεση εξαγωγή κλινικών συμπερασμάτων από τα εργαστηριακά δεδομένα.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή η βανιλίνη δεν είναι η μόνη αρωματική ουσία των ηλεκτρονικών τσιγάρων που έχει εξεταστεί σε σχέση με την εμβρυϊκή ανάπτυξη. Προγενέστερες έρευνες σε μοντέλα αμφιβίων έχουν συνδέσει την έκθεση σε υγρά ηλεκτρονικών τσιγάρων με γεύσεις επιδορπίων και ειδικότερα στη βανιλίνη με διαταραχές στην ανάπτυξη του κρανιοπροσωπικού συστήματος, ενώ νεότερη μελέτη σε έμβρυα Xenopus laevis έχει εξετάσει και επιδράσεις στην ανάπτυξη της καρδιάς και των αγγείων. Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα αφορούν ζωικά μοντέλα και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στον άνθρωπο, προσθέτουν όμως ένα ακόμη επίπεδο στα ερωτήματα σχετικά με τις ουσίες που εισπνέονται μέσω των αρωματισμένων ηλεκτρονικών τσιγάρων. Ορισμένες αρωματικές ουσίες μπορεί να θεωρούνται ασφαλείς όταν χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν την ίδια ασφάλεια όταν εισπνέονται. Η πεπτική οδός και το αναπνευστικό σύστημα μεταβολίζουν και διαχειρίζονται τις χημικές ουσίες με διαφορετικό τρόπο, ενώ η θέρμανση του υγρού και η δημιουργία αερολύματος μπορούν να μεταβάλουν την έκθεση του οργανισμού. Πρόσφατη έρευνα που εξέτασε ειδικά τη βανιλίνη σε αερόλυμα ηλεκτρονικού τσιγάρου έχει επίσης επισημάνει ότι η αξιολόγηση μιας αρωματικής ουσίας για χρήση στα τρόφιμα δεν αρκεί για να θεωρηθεί δεδομένη η ασφάλειά της κατά την εισπνοή.
