Η επιλογή του ασανσέρ έχει γίνει πλέον μια αυτοματοποιημένη καθημερινή συνήθεια. Είτε πρόκειται για την είσοδο στο σπίτι, την προσέλευση στην εργασία ή μια επίσκεψη σε ένα δημόσιο κτίριο, το πάτημα του κουμπιού προσφέρει μια στιγμιαία άνεση που σπάνια αμφισβητούμε. Ωστόσο η καθημερινή επιλογή ανάμεσα στο ασανσέρ και τις σκάλες μπορεί να σχετίζεται με μετρήσιμες διαφορές στην καρδιαγγειακή υγεία και στον κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση από ερευνητές του University of East Anglia (UEA) και του Norfolk and Norwich University Hospital εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην τακτική ανάβαση σκάλας, την καρδιαγγειακή νόσο και τη θνησιμότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρουασάν ελληνικής εταιρείας ανακαλούνται λόγω μούχλας – Επίσημη προειδοποίηση της CFIA στον Καναδά
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι άνθρωποι που ανεβαίνουν τακτικά σκάλες είχαν 39% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια και 24% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, σε σύγκριση με όσους δεν χρησιμοποιούσαν τις σκάλες τόσο συχνά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο στον ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ μετά τη Lidl για τρόφιμα περασμένης διατηρησιμότητας
Η διαφορά αυτή εξηγεί και γιατί το ασανσέρ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας φαινομενικά απλής καθημερινής επιλογής. Η έρευνα δεν εξέτασε το ασανσέρ ως παράγοντα που προκαλεί προβλήματα υγείας ούτε υποστηρίζει ότι η χρήση του είναι επιβλαβής. Εξέτασε την ανάβαση σκάλας ως μορφή σωματικής δραστηριότητας και συνέκρινε ανθρώπους με διαφορετικά επίπεδα αυτής της δραστηριότητας. Όταν υπάρχει δυνατότητα επιλογής ανάμεσα στις σκάλες και το ασανσέρ, η χρήση της σκάλας προσθέτει μια σύντομη περίοδο κίνησης στην καθημερινότητα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι όσοι ανέβαιναν σκάλες παρουσίαζαν χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων, μεταξύ των οποίων το έμφραγμα, το εγκεφαλικό επεισόδιο και η καρδιακή ανεπάρκεια. Η μελέτη βασίστηκε σε μεγάλης κλίμακας ανάλυση της διαθέσιμης επιστημονικής βιβλιογραφίας. Η ερευνητική ομάδα εξέτασε σχεδόν 1.900 μελέτες και τελικά ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 480.000 συμμετέχοντες, τα οποία προέρχονταν από εννέα μελέτες υψηλής ποιότητας. Η διάμεση περίοδος παρακολούθησης ήταν 14 χρόνια. Στον πληθυσμό που εξετάστηκε περιλαμβάνονταν τόσο υγιή άτομα όσο και άνθρωποι με προηγούμενο ιστορικό καρδιακών προβλημάτων. Οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας από 35 έως 84 ετών, ενώ οι γυναίκες αντιπροσώπευαν το 53% του συνολικού δείγματος.
Ο καθηγητής Βασίλειος Βασιλείου από την Ιατρική Σχολή Norwich του UEA σημείωσε ότι οι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν η κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, με τον αριθμό των περιστατικών να έχει σχεδόν διπλασιαστεί μεταξύ 1990 και 2019. Η πρόληψή τους συνδέεται με παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η τακτική σωματική δραστηριότητα, η διατροφή που υποστηρίζει την καρδιαγγειακή υγεία, η αποχή από το κάπνισμα, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και η διαχείριση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης και του διαβήτη.
Μέσα σε αυτή την καθημερινότητα, οι σκάλες προσφέρουν έναν τρόπο ενσωμάτωσης περισσότερης σωματικής δραστηριότητας χωρίς να απαιτείται οργανωμένη προπόνηση. Η επιλογή αφορά δραστηριότητες που ήδη πραγματοποιούνται μέσα στην ημέρα: την πρόσβαση σε έναν όροφο στο σπίτι, στον χώρο εργασίας ή σε ένα δημόσιο κτίριο. Η Δρ Sophie Paddock, από την Ιατρική Σχολή Norwich του UEA και ειδικευόμενη καρδιολόγος στο Norfolk and Norwich University Hospital, ανέφερε ότι η συγκεντρωτική ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε σταθερή συσχέτιση ανάμεσα στην ανάβαση σκάλας και στον χαμηλότερο κίνδυνο τόσο καρδιαγγειακού θανάτου όσο και συνολικής θνησιμότητας.
Η ίδια επισήμανε τη διαφορά της συγκεκριμένης δραστηριότητας από μια οργανωμένη επίσκεψη στο γυμναστήριο ή μια προγραμματισμένη προπόνηση. Οι σκάλες μπορούν να ενσωματωθούν σε μετακινήσεις που ούτως ή άλλως πραγματοποιούνται, κάτι που τις καθιστά προσβάσιμη μορφή κίνησης για ανθρώπους που διαθέτουν περιορισμένο χρόνο ή δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε οργανωμένη άσκηση.
Όταν λοιπόν κάποιος, έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα στις σκάλες και το ασανσέρ, η επιλογή της σκάλας μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της καρδιαγγειακής υγείας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι δεν απαιτούνται απαραίτητα μεγάλης διάρκειας περίοδοι δραστηριότητας. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ακόμη και σύντομα διαστήματα σωματικής κίνησης μπορούν να έχουν οφέλη για την υγεία και θεωρούν ότι μικρές περίοδοι ανάβασης σκάλας μπορούν να ενταχθούν ρεαλιστικά στην καθημερινή ρουτίνα.
Προηγούμενες έρευνες που συμπεριλήφθηκαν ή αναφέρθηκαν στην επιστημονική εργασία είχαν ήδη συνδέσει λίγα λεπτά ανάβασης σκάλας, όταν επαναλαμβάνονται αρκετές φορές την εβδομάδα, με βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας και μείωση της χοληστερόλης. Μία μεγάλη μελέτη κοόρτης που συμπεριλήφθηκε στην ανάλυση έδειξε ότι η ανάβαση περίπου έξι ορόφων την ημέρα ενδέχεται να προσφέρει το μεγαλύτερο όφελος. Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί η βέλτιστη «δόση» ανάβασης σκάλας και ότι το συγκεκριμένο ζήτημα χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Ορισμένες από τις μελέτες που εξετάστηκαν έδειξαν επίσης σχέση μεταξύ της ποσότητας της δραστηριότητας και του οφέλους: περισσότερη ανάβαση σκάλας συνδεόταν με μεγαλύτερα οφέλη για την υγεία. Παράλληλα, ακόμη και μικρές αλλαγές στη συγκεκριμένη καθημερινή συνήθεια συνοδεύονταν από μετρήσιμη επίδραση.
Τα δεδομένα αποκτούν πρόσθετο ενδιαφέρον λόγω των επιπέδων σωματικής αδράνειας στον γενικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τον καθηγητή Βασιλείου, περισσότερο από το ένα τέταρτο των ενηλίκων παγκοσμίως δεν φτάνει στα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας. Η συχνότερη χρήση της σκάλας σε χώρους εργασίας, δημόσια κτίρια και κατοικίες μπορεί να αυξήσει την καθημερινή κίνηση χωρίς να απαιτεί ξεχωριστό χρόνο για άσκηση.
Τα ποσοστά που καταγράφηκαν στη μετα-ανάλυση χρειάζεται να διαβάζονται με βάση τον σχεδιασμό της έρευνας. Η μελέτη εντόπισε συσχέτιση μεταξύ της ανάβασης σκάλας και του χαμηλότερου κινδύνου θανάτου. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται δεν σημαίνουν ότι η χρήση ασανσέρ αυξάνει από μόνη της τον κίνδυνο θανάτου κατά συγκεκριμένο ποσοστό ούτε ότι η αποφυγή του ασανσέρ εγγυάται αντίστοιχη μείωση του ατομικού κινδύνου.
Η ανάβαση σκάλας επίσης δεν αποτελεί κατάλληλη επιλογή για όλους. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι άνθρωποι με προβλήματα κινητικότητας ή παθήσεις των αρθρώσεων μπορεί να μην μπορούν ή να μην πρέπει να χρησιμοποιούν τις σκάλες με τον ίδιο τρόπο. Επομένως, τα ευρήματα δεν μπορούν να μετατραπούν σε καθολική σύσταση ανεξάρτητα από τη φυσική κατάσταση και τους περιορισμούς κάθε ατόμου.
Η ερευνητική ομάδα θεωρεί ότι χρειάζονται επιπλέον μελέτες στις οποίες η φυσική δραστηριότητα θα καταγράφεται με φορητές συσκευές. Η συγκεκριμένη τεχνολογία μπορεί να επιτρέψει ακριβέστερη μέτρηση της συχνότητας και της ποσότητας ανάβασης σκάλας και να βοηθήσει στον προσδιορισμό πιο συγκεκριμένων συστάσεων.
Η εργασία με τίτλο «Evaluating the Impact of Stair Climbing on Cardiovascular Risk Reduction: A Systematic Review and Meta-analysis» δημοσιεύεται στο American Journal of Cardiovascular Drugs. Πρόκειται για μετα-ανάλυση σε ανθρώπους και, σύμφωνα με την ανακοίνωση του University of East Anglia της 12ης Αυγούστου 2026, η δημοσίευση έχει περάσει από αξιολόγηση ομοτίμων. Η ημερομηνία δημοσίευσης του επιστημονικού άρθρου αναφέρεται ως 13 Αυγούστου 2026.
