Η θεραπεία με ατμό χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε χώρους ευεξίας, σάουνες και ατμόλουτρα, με πολλούς ανθρώπους να την επιλέγουν για χαλάρωση, αποκατάσταση μετά την άσκηση ή ανακούφιση από συμπτώματα όπως η ρινική συμφόρηση. Η έκθεση σε θερμό και υγρό περιβάλλον προκαλεί φυσιολογικές αντιδράσεις στον οργανισμό, όπως αύξηση της εφίδρωσης, διαστολή των αγγείων και προσωρινή αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αρκετοί από τους ισχυρισμούς γύρω από τα οφέλη του ατμού χρειάζονται περισσότερη επιστημονική τεκμηρίωση και δεν πρέπει να συγχέονται με ιατρικές θεραπείες.
Η χρήση ατμού αφορά κυρίως δύο διαφορετικές πρακτικές. Η μία είναι το ατμόλουτρο, όπου ολόκληρο το σώμα εκτίθεται σε ζεστό και πολύ υγρό περιβάλλον. Η άλλη είναι η εισπνοή ατμού, η οποία χρησιμοποιείται συχνά ως σπιτική μέθοδος για κρυολογήματα και βουλωμένη μύτη. Οι δύο πρακτικές δεν έχουν τα ίδια αποτελέσματα ούτε τους ίδιους κινδύνους, με την εισπνοή ατμού από καυτό νερό να έχει συνδεθεί και με περιστατικά εγκαυμάτων.
Πώς επηρεάζει ο ατμός την καρδιά και την κυκλοφορία
Η έκθεση στη θερμότητα προκαλεί διαστολή των αγγείων, αυξάνει τη ροή του αίματος προς το δέρμα και ενεργοποιεί μηχανισμούς που βοηθούν το σώμα να αποβάλει θερμότητα μέσω της εφίδρωσης. Αυτή η διαδικασία δημιουργεί μια κατάσταση παρόμοια με ήπια σωματική προσπάθεια, καθώς η καρδιά αυξάνει την παροχή αίματος για να αντιμετωπίσει την άνοδο της θερμοκρασίας.
Ορισμένες μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση της θεραπείας με θερμότητα με την καρδιαγγειακή λειτουργία και έχουν δείξει πιθανές θετικές επιδράσεις, όπως προσωρινές αλλαγές στην αρτηριακή πίεση και βελτίωση της αγγειακής λειτουργίας. Ωστόσο, τα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι το ατμόλουτρο μπορεί να αντικαταστήσει την άσκηση ή τις θεραπείες που προτείνονται για την πρόληψη ή αντιμετώπιση καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Άτομα με καρδιοπάθειες, ανεξέλεγκτη υπέρταση, προβλήματα κυκλοφορίας ή ευαισθησία στη ζέστη θα πρέπει να συμβουλεύονται γιατρό πριν χρησιμοποιήσουν συστηματικά ατμόλουτρο, καθώς η θερμότητα μπορεί να προκαλέσει επιπλέον επιβάρυνση στον οργανισμό.
Ένα από τα πιο γνωστά οφέλη του ατμού αφορά το αναπνευστικό σύστημα. Ο ζεστός υγρός αέρας μπορεί να βοηθήσει στη χαλάρωση της βλέννας και στην προσωρινή ανακούφιση από τη ρινική συμφόρηση, κάνοντας ορισμένους ανθρώπους να αισθάνονται ότι αναπνέουν ευκολότερα όταν έχουν συμπτώματα κρυολογήματος. Δεν υπάρχουν όμως επαρκή στοιχεία ότι ο ατμός θεραπεύει λοιμώξεις, όπως το κοινό κρυολόγημα ή η γρίπη.
Η επίδραση στο δέρμα συνδέεται κυρίως με την ενυδάτωση της εξωτερικής στοιβάδας της επιδερμίδας και την αύξηση της εφίδρωσης. Η υγρασία μπορεί να κάνει το δέρμα να φαίνεται προσωρινά πιο απαλό, ενώ η θερμότητα αυξάνει την κυκλοφορία στην επιφάνεια του δέρματος. Ωστόσο, ο ισχυρισμός ότι ο ατμός «αποτοξινώνει» το σώμα ή απομακρύνει τοξίνες από το δέρμα δεν στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα.
Για ορισμένα άτομα με ξηρό δέρμα, η υγρασία μπορεί να είναι ευχάριστη, ενώ σε άλλους, ιδιαίτερα σε όσους έχουν ευαίσθητο δέρμα ή συγκεκριμένες δερματολογικές παθήσεις, η υπερβολική θερμότητα μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό.
Οι κίνδυνοι και τι πρέπει να προσέξετε
Παρά τα πιθανά οφέλη, η θεραπεία με ατμό δεν είναι κατάλληλη για όλους. Η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση, ζάλη, πτώση της πίεσης ή υπερθέρμανση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει επαρκής κατανάλωση υγρών.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην εισπνοή ατμού στο σπίτι με καυτό νερό. Αν και χρησιμοποιείται ευρέως ως παραδοσιακή μέθοδος για το μπούκωμα, έχουν καταγραφεί περιστατικά σοβαρών εγκαυμάτων, κυρίως όταν το ζεστό νερό χυθεί ή όταν χρησιμοποιούνται συσκευές παραγωγής ατμού χωρίς προσοχή.
Φωτογραφία Shuttestock
