Κλινική μελέτη δείχνει ότι η επαφή του δέρματος με σκληρό, μαλακό ή χλωριωμένο νερό έχει παρόμοια επίδραση στην ατοπική δερματίτιδα, με την καθημερινή φροντίδα να παίζει τον σημαντικότερο ρόλο.
Η ατοπική δερματίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης πάθηση του δέρματος που χαρακτηρίζεται από έντονο κνησμό, ξηρότητα και επαναλαμβανόμενες εξάρσεις εκζέματος. Η νόσος επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών, καθώς μπορεί να προκαλέσει διαταραχές ύπνου, δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες και επιβάρυνση της ποιότητας ζωής. Αν και η γενετική προδιάθεση αποτελεί βασικό παράγοντα εμφάνισης της νόσου, περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η ποιότητα του νερού, έχουν απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα ως πιθανοί επιβαρυντικοί παράγοντες.
Το αν το σκληρό, το μαλακό ή το χλωριωμένο νερό κατά την επαφή του με το δέρμα, επιδεινώνει την ατοπική δερματίτιδα αποτελεί αντικείμενο συζήτησης εδώ και χρόνια. Νέα κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τη γαλλική εταιρεία δερμοκαλλυντικών NAOS (Bioderma) και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cosmetics της MDPI καταλήγει ότι, τουλάχιστον σε βραχυπρόθεσμες συνθήκες ελεγχόμενης έκθεσης, οι διαφορετικοί τύποι νερού έχουν παρόμοια και περιορισμένη επίδραση στο ατοπικό δέρμα, ενώ μεγαλύτερη σημασία φαίνεται να έχει η συστηματική χρήση κατάλληλων προϊόντων καθαρισμού και ενυδάτωσης.
Προγενέστερες επιδημιολογικές έρευνες είχαν συνδέσει το σκληρό νερό με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης ατοπικής δερματίτιδας, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία. Το σκληρό νερό περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις ασβεστίου και μαγνησίου, στοιχεία που έχουν συσχετιστεί με μεταβολές στο pH της επιδερμίδας, πιθανή διαταραχή του δερματικού φραγμού και αυξημένη ανάγκη χρήσης σαπουνιών και απορρυπαντικών. Αντίστοιχα, το χλώριο που χρησιμοποιείται στην απολύμανση του πόσιμου νερού και των κολυμβητικών δεξαμενών έχει επίσης μελετηθεί ως πιθανός ερεθιστικός παράγοντας, χωρίς όμως τα διαθέσιμα στοιχεία να έχουν οδηγήσει σε οριστικά συμπεράσματα.
Με στόχο να αξιολογηθεί άμεσα η επίδραση των διαφορετικών τύπων νερού στο ατοπικό δέρμα, οι ερευνητές σχεδίασαν δύο κλινικές μελέτες. Η πρώτη ήταν μια τριήμερη, ανοικτή, ενδοατομική μελέτη στην οποία συμμετείχαν 66 ενήλικες με διαγνωσμένη ατοπική δερματίτιδα χωρίς ενεργή έξαρση. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες και υποβλήθηκαν σε επαναλαμβανόμενη εμβάπτιση των αντιβραχίων (το τμήμα του χεριού από τον αγκώνα μέχρι τον καρπό) σε μαλακό, σκληρό ή χλωριωμένο νερό. Το ένα αντιβράχιο παρέμενε χωρίς καμία επιπλέον παρέμβαση, ενώ στο άλλο εφαρμοζόταν μετά από κάθε εμβάπτιση ειδικό καθαριστικό έλαιο και ενυδατικό βάλσαμο για ατοπικό δέρμα. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τη διαδερμική απώλεια νερού, την ενυδάτωση του δέρματος και τα υποκειμενικά συμπτώματα δυσφορίας, όπως ξηρότητα, κνησμό, ερεθισμό, αίσθημα καύσου και τάσης του δέρματος.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η επαναλαμβανόμενη έκθεση και στους τρεις τύπους νερού προκάλεσε μικρές και ασυνεπείς μεταβολές στη διαδερμική απώλεια νερού, ενώ παρατηρήθηκε προσωρινή αύξηση της ενυδάτωσης μετά από κάθε εμβάπτιση. Οι διαφορές μεταξύ μαλακού, σκληρού και χλωριωμένου νερού δεν ήταν στατιστικά σημαντικές, γεγονός που υποδηλώνει ότι κανένας από τους τρεις τύπους νερού δεν επέδρασε ουσιαστικά περισσότερο ή λιγότερο από τους άλλους στις συνθήκες του πειράματος. Αντίθετα, η καθημερινή εφαρμογή του καθαριστικού ελαίου και του ενυδατικού βάλσαμου είχε σταθερά θετικά αποτελέσματα ανεξάρτητα από το είδος του νερού. Οι μετρήσεις κατέγραψαν μείωση της διαδερμικής απώλειας νερού, σημαντική αύξηση της ενυδάτωσης και αισθητή υποχώρηση των συμπτωμάτων δυσφορίας σε όλες τις ομάδες.
Η δεύτερη μελέτη πραγματοποιήθηκε σε πραγματικές συνθήκες καθημερινής ζωής και περιλάμβανε επίσης 66 άτομα με ατοπική δερματίτιδα. Οι μισοί χρησιμοποιούσαν καθημερινά σκληρό νερό στο σπίτι τους, ενώ οι υπόλοιποι κολυμπούσαν δύο έως τρεις φορές την εβδομάδα σε πισίνες με χλωριωμένο νερό. Όλοι ακολούθησαν την ίδια καθημερινή ρουτίνα με το καθαριστικό έλαιο και το ενυδατικό βάλσαμο για διάστημα 21 ημερών.
Στο τέλος της περιόδου παρακολούθησης καταγράφηκε σημαντική μείωση του κνησμού, του ερεθισμού, του αισθήματος καύσου, της ξηρότητας και της αίσθησης τάσης του δέρματος τόσο στους συμμετέχοντες που χρησιμοποιούσαν σκληρό νερό όσο και σε εκείνους που εκτίθεντο συστηματικά σε χλωριωμένο νερό πισίνας. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής τους, σύμφωνα με τον διεθνώς χρησιμοποιούμενο δείκτη Dermatology Life Quality Index.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν αναιρούν τις προηγούμενες επιδημιολογικές μελέτες που είχαν συνδέσει το σκληρό νερό με αυξημένο κίνδυνο ατοπικής δερματίτιδας. Όπως αναφέρουν, οι πληθυσμιακές έρευνες αποτυπώνουν την επίδραση πολυετούς έκθεσης, ενώ το παρόν πείραμα προσομοίωσε μόνο σύντομο χρονικό διάστημα επαναλαμβανόμενων πλύσεων. Για τον λόγο αυτό θεωρούν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες κλινικές μελέτες ώστε να διευκρινιστεί αν η χρόνια έκθεση σε διαφορετικής σκληρότητας νερό επηρεάζει ουσιαστικά την εξέλιξη της νόσου.
Στην ενότητα των περιορισμών, οι συγγραφείς αναφέρουν επίσης ότι η μελέτη ήταν ανοικτή, οι συμμετέχοντες γνώριζαν ποια προϊόντα χρησιμοποιούσαν και η διάρκεια της ελεγχόμενης έκθεσης ήταν περιορισμένη. Επιπλέον, η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τη NAOS, ενώ όλοι οι συγγραφείς είναι εργαζόμενοι της εταιρείας, γεγονός που δηλώνεται ως σύγκρουση συμφερόντων στο δημοσιευμένο άρθρο. Οι κλινικές αξιολογήσεις πραγματοποιήθηκαν από ανεξάρτητο οργανισμό κλινικών ερευνών.
Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι η βραχυχρόνια έκθεση σε μαλακό, σκληρό ή χλωριωμένο νερό προκαλεί παρόμοιες και περιορισμένες μεταβολές στο ατοπικό δέρμα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η συστηματική χρήση ήπιων καθαριστικών και κατάλληλων ενυδατικών προϊόντων συμβάλλει στη βελτίωση του δερματικού φραγμού, στη μείωση των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με ατοπική δερματίτιδα, ανεξάρτητα από τον τύπο του νερού με τον οποίο έρχονται καθημερινά σε επαφή.
