Τα κενά γνώσης και οι βασικές απειλές
Μία ευρωπαϊκή ερευνητική κοινοπραξία δημοσίευσε έναν οδικό χάρτη για τις μελλοντικές ερευνητικές ανάγκες σχετικά με τις επιπτώσεις των μικρο- και νανοπλαστικών (MNPs) στην ανθρώπινη υγεία. Η κίνηση αυτή είναι το τελικό αποτέλεσμα των εργασιών της ερευνητικής ομάδας CUSP η οποία αποτελείται από πέντε έργα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 της ΕΕ.
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι τα μικρο- και νανοπλαστικά είναι ευρέως διασκορπισμένα στο περιβάλλον έχοντας εντοπιστεί στον αέρα στο νερό στο έδαφος και στα τρόφιμα. Οι άνθρωποι εκτίθενται μέσω πολλαπλών οδών όπως η εισπνοή το πόσιμο νερό και η τροφική αλυσίδα. Η ανησυχία ενισχύεται από τη συνοδό έκθεση σε χιλιάδες χημικές ουσίες των πλαστικών πολλές από τις οποίες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κατασχέθηκαν 15.000 φακελάκια τσαγιού με απαγορευμένη ουσία που προκαλεί έμφραγμα ή εγκεφαλικό – Διατίθενται και στην Ελλάδα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψωμί του τοστ: Τα κοινά λάθη που είτε το ξεραίνουν είτε το μουχλιάζουν
Η CUSP Research Roadmap που δημοσιεύθηκε στα τέλη Οκτωβρίου του 2025 παρέχει μια δομημένη επισκόπηση των τρεχουσών γνώσεων και εντοπίζει τα κύρια ερευνητικά κενά και τις προκλήσεις. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην προώθηση της αξιολόγησης κινδύνου και στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων με βάση την αρχή της προφύλαξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι πέντε θεματικοί άξονες
Ο οδικός χάρτης συνδυάζει τα βασικά ευρήματα των πέντε έργων CUSP και επισημαίνει πέντε εγκάρσιες θεματικές ενότητες για τις οποίες απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση. Αυτές οι θεματικές ενότητες περιλαμβάνουν τις αναλυτικές μεθόδους και αντιπροσωπευτικά υλικά την αξιολόγηση της έκθεσης και του κινδύνου τα πλαίσια αξιολόγησης κινδύνου και τα μέτρα μετριασμού του κινδύνου. Για κάθε άξονα η έκθεση περιγράφει την τρέχουσα κατάσταση της γνώσης τους βασικούς προβληματισμούς και τις ανάγκες για άμεση (0-2 έτη) μεσοπρόθεσμη (2-5 έτη) και μακροπρόθεσμη (>5 έτη) έρευνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πλαστικές σανίδες κοπής: Πόσα μικροπλαστικά παράγονται κάθε φορά που τις χρησιμοποιούμε (αριθμός που ζαλίζει!)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα ρεσώ απελευθερώνουν καρκινογόνες ουσίες και επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου και τη νοημοσύνη των παιδιών – Εργαστηριακή δοκιμή
Ο οδικός χάρτης τονίζει ότι τα πλαστικά συνιστούν μια πολυσύνθετη επιστημονική κοινωνική και πολιτική πρόκληση που απαιτεί διεπιστημονικές προσεγγίσεις. Ενώ αναγνωρίζεται η ανάγκη για περισσότερα επιστημονικά δεδομένα η έκθεση προτείνει ότι μέτρα προφύλαξης μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα. Τέτοια μέτρα περιλαμβάνουν τον περιορισμό της περιττής έκθεσης στα MNP τη θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών για τα τρόφιμα και το νερό την ευαισθητοποίηση του κοινού και τη βελτίωση της παρακολούθησης. Επισημαίνεται επίσης η ανάγκη οι στρατηγικές μετριασμού να λαμβάνουν υπόψη τις απρόβλεπτες συνέπειες όπως οι κίνδυνοι που ενδέχεται να εισάγονται από εναλλακτικές λύσεις όπως τα βιοδιασπώμενα πλαστικά. Η ευθυγράμμιση των στόχων υγείας βιωσιμότητας και κυκλικής οικονομίας είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι οι σημερινές λύσεις δεν θα δημιουργήσουν προβλήματα στο μέλλον.
