Το βακτήριο που ζει ήδη στο έντερό μας
Ένα από τα θεμελιώδη προβλήματα της χημειοθεραπείας είναι ότι τα φάρμακα δεν ξέρουν πού να πάνε. Κυκλοφορούν σε ολόκληρο τον οργανισμό, χτυπούν υγιή κύτταρα μαζί με τα καρκινικά και προκαλούν παρενέργειες που συχνά είναι εξουθενωτικές. Η ιδέα να δημιουργηθεί ένας φορέας που να εντοπίζει τους όγκους και να απελευθερώνει το φάρμακο ακριβώς εκεί που χρειάζεται απασχολεί την ογκολογική έρευνα για δεκαετίες. Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Shandong της Κίνας που δημοσιεύτηκε στο PLOS Biology προτείνει μια αναπάντεχη απάντηση: Ζωντανά βακτήρια ως κινητές φαρμακευτικές μονάδες που κατευθύνονται μόνα τους στον στόχο.
Το βακτήριο που επέλεξαν οι ερευνητές δεν είναι κάτι εξωτικό. Το Escherichia coli Nissle 1917, γνωστό ως EcN, είναι ένα προβιοτικό στέλεχος που χρησιμοποιείται ήδη σε κλινικές εφαρμογές για γαστρεντερικές παθήσεις και θεωρείται ασφαλές για ανθρώπινη χρήση. Αυτό που το κάνει ενδιαφέρον για την αντικαρκινική έρευνα είναι ένα χαρακτηριστικό που ανακαλύφθηκε εδώ και αρκετά χρόνια, καθώς ορισμένα βακτήρια έχουν φυσική τάση να συσσωρεύονται στο εσωτερικό όγκων, πιθανότατα γιατί οι όγκοι δημιουργούν υποξικά, ανοσοκατεσταλμένα μικροπεριβάλλοντα που ευνοούν την εγκατάστασή τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαδικτυακό Media Training για τη διαχείριση κρίσεων σε επιχειρήσεις: Στρατηγική μηνύματος και φήμης – Συνεργασία TÜV NORD και Cibum με εισηγήτρια την Ελένη Τσαγκά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η νέα επιφάνεια κοπής που δεν λεκιάζει, δεν συγκρατεί βακτήρια και δεν χαλάει, κερδίζει έδαφος έναντι ξύλου και πλαστικού
Οι ερευνητές εκμεταλλεύτηκαν αυτή την ιδιότητα με γενετική μηχανική. Τροποποίησαν το EcN ώστε να παράγει το Romidepsin (FK228), ένα εγκεκριμένο από τον FDA αντικαρκινικό φάρμακο που ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων αποακετυλάσης ιστονών και χρησιμοποιείται στη θεραπεία ορισμένων τύπων λεμφώματος. Η λογική είναι απλή: αν το βακτήριο εισχωρεί φυσικά στους όγκους, και αν μπορέσουμε να το κάνουμε να παράγει εκεί ένα αντικαρκινικό φάρμακο, τότε έχουμε ένα σύστημα στοχευμένης χορήγησης που δεν εξαρτάται από σύνθετες νανοτεχνολογίες ή μονοκλωνικά αντισώματα.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Για να δοκιμάσουν την ιδέα, οι ερευνητές δημιούργησαν ποντίκια με καρκίνο του μαστού και τους χορήγησαν τα γενετικά τροποποιημένα βακτήρια. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν τη βασική υπόθεση. Το EcN κατάφερε να συσσωρευτεί μέσα στους όγκους και να απελευθερώσει το Romidepsin τόσο σε εργαστηριακές συνθήκες όσο και σε ζωντανά ζώα. Ο συνδυασμός της φυσικής τάσης του βακτηρίου να αποικίζει τους όγκους με την αντικαρκινική δράση του φαρμάκου δημιουργεί αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν διπλής δράσης θεραπεία: το ίδιο το βακτήριο επηρεάζει το μικροπεριβάλλον του όγκου ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί ως εργοστάσιο παραγωγής του φαρμάκου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Ελλάδα πρωτοπορεί: Το κινητό “κόβει” αλκοόλ και τσιγάρο στους ανήλικους, βήμα βήμα η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επτά αντικείμενα της κουζίνας που οι διαιτολόγοι θέλουν να πετάξετε ή να τα αντικαταστήσετε
Το κεντρικό πλεονέκτημα αυτής της προσέγγισης, αν επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερες μελέτες, είναι η μείωση των συστηματικών παρενεργειών. Αντί το φάρμακο να κυκλοφορεί σε όλο τον οργανισμό, παράγεται και απελευθερώνεται ακριβώς εκεί που χρειάζεται, μειώνοντας θεωρητικά την έκθεση των υγιών ιστών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL Fr: Επείγουσα ανάκληση μπισκότων από 255 καταστήματα (φωτο)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα καθαριστικά της κουζίνας που δεν είναι τόσο ακίνδυνα όσο φαίνονται: Tι να κοιτάτε στην ετικέτα
Η έρευνα βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται σημαντική περαιτέρω εργασία πριν η μέθοδος δοκιμαστεί σε ανθρώπους. Τα κυριότερα ερωτήματα που παραμένουν αφορούν τις πιθανές παρενέργειες των τροποποιημένων βακτηρίων σε ανοσολογικό επίπεδο, τον τρόπο με τον οποίο θα αφαιρούνται με ασφάλεια από τον οργανισμό μετά τη θεραπεία, και την αποτελεσματικότητα σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου πέρα από τον καρκίνο του μαστού που μελετήθηκε εδώ. Η μελέτη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πεδίο έρευνας που εξερευνά τη χρήση μικροβίων ως θεραπευτικών φορέων, ένα πεδίο που κερδίζει συνεχώς έδαφος παράλληλα με την εξέλιξη της κατανόησής μας για τον ρόλο του μικροβιώματος στην υγεία και την ασθένεια. Η ιδέα να χρησιμοποιηθεί ένα βακτήριο που ήδη θεωρείται ασφαλές για ανθρώπινη χρήση ως βάση για τέτοιες θεραπείες έχει σαφή ελκυστικότητα από πλευράς ρυθμιστικής εγκρίσεως και κλινικής εφαρμογής, αν τα επόμενα στάδια της έρευνας επιβεβαιώσουν τα αποτελέσματα που φαίνονται τόσο υποσχόμενα στα ζωικά μοντέλα.
