Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέθεσε στην Cochrane Collaboration, το διεθνές δίκτυο εμπειρογνωμόνων που αξιολογεί μελέτες υψηλής ποιότητας, να εξετάσει την πραγματική αποτελεσματικότητα αυτών των φαρμάκων
Τα τελευταία χρόνια, η θεραπεία της παχυσαρκίας έχει αποκτήσει νέα διάσταση χάρη στα φάρμακα που στοχεύουν τους υποδοχείς GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, η τιρζεπατίδη και η λιραγλουτίδη. Πρόκειται για αγωνιστές υποδοχέων που αρχικά αναπτύχθηκαν για τον διαβήτη τύπου 2, αλλά πολύ γρήγορα αναδείχθηκαν και ως ισχυρά εργαλεία απώλειας βάρους. Οι δημοφιλείς εμπορικές ονομασίες περιλαμβάνουν τα Ozempic, Wegovy και Rybelsus για τη σεμαγλουτίδη, το Mounjaro και Zepbound για την τιρζεπατίδη και το Victoza και Saxenda για τη λιραγλουτίδη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος εγκαυμάτων και τραυματισμών από δημοφιλείς κατσαρόλες που πωλούνται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
Πρόσφατα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέθεσε στην Cochrane Collaboration, το διεθνές δίκτυο εμπειρογνωμόνων που αξιολογεί μελέτες υψηλής ποιότητας, να εξετάσει την πραγματική αποτελεσματικότητα αυτών των φαρμάκων. Ο στόχος ήταν να διαπιστωθεί όχι μόνο πόσο βάρος χάνει κανείς με τη χρήση τους, αλλά και ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα, καθώς και η κοινωνικοοικονομική τους διάσταση όσον αφορά την πρόσβαση και το κόστος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτή είναι η μεγάλη ελληνική εταιρεία χυμών που κατηγορείται για απάτη – Αναλυτικά τα στοιχεία της νοθείας
Τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων είναι εντυπωσιακά αλλά συνοδεύονται από προειδοποιήσεις. Η τιρζεπατίδη, η οποία χορηγείται μία φορά την εβδομάδα, φέρνει απώλεια βάρους έως και 16% μέσα σε 12 έως 18 μήνες, με δεδομένα από πάνω από 6.300 άτομα. Φαίνεται ότι η μείωση του βάρους διατηρείται για περίπου τρία χρόνια και μισό, ωστόσο οι πληροφορίες για την ασφάλεια παραμένουν περιορισμένες. Η σεμαγλουτίδη προσφέρει μέση απώλεια 11% μετά από περίπου έξι μήνες έως ένα χρόνο και μισό, με στοιχεία από σχεδόν 28.000 συμμετέχοντες σε 18 μελέτες, ενώ η αποτελεσματικότητα φαίνεται να διαρκεί περίπου δύο χρόνια. Παρά την υψηλή αποτελεσματικότητα, οι ασθενείς που λαμβάνουν σεμαγλουτίδη αντιμετωπίζουν συχνότερα γαστρεντερικές ενοχλήσεις, όπως ναυτία, που σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγούν στη διακοπή της θεραπείας. Η λιραγλουτίδη, χορηγούμενη καθημερινά, οδηγεί σε μικρότερη απώλεια βάρους, περίπου 4–5%, που ωστόσο παραμένει μεγαλύτερη από εκείνη που επιτυγχάνεται με εικονικό φάρμακο, αλλά τα δεδομένα για μακροχρόνια χρήση είναι περιορισμένα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | JUMBO: Πρόστιμο 8.000 ευρώ για παραβάσεις στην αναγραφή τιμών
Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, υπάρχουν σημαντικά κενά γνώσης. Η συντριπτική πλειονότητα των μελετών έχει χρηματοδοτηθεί από τους ίδιους τους κατασκευαστές, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πλήρη απουσία προκαταλήψεων. Οι διαθέσιμες μελέτες αφορούν κυρίως ασθενείς από πλούσιες δυτικές χώρες, ενώ σπάνια υπάρχουν δεδομένα για πληθυσμούς σε Αφρική, Κεντρική Αμερική ή Νοτιοανατολική Ασία, όπου οι διατροφικές συνήθειες και η σύνθεση του σώματος μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά τα αποτελέσματα. Επιπλέον, η απώλεια βάρους που προκαλείται από αυτά τα φάρμακα τείνει να αναστρέφεται όταν σταματήσει η θεραπεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρέας με πλαστές σφραγίδες ελέγχου στην αγορά – Εντοπίστηκε η μονάδα παραγωγής μετά από καταγγελίες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 23.000 συσκευασίες φυστικοβούτυρου – Έσπασε φίλτρο κατά την παραγωγή και μόλυνε το προϊόν με πλαστικό
Όσον αφορά τις καρδιαγγειακές επιπλοκές, τη θνησιμότητα ή την ποιότητα ζωής, μέχρι στιγμής δεν έχουν παρατηρηθεί σημαντικές διαφορές. Η βασική διαφορά έγκειται στις παρενέργειες, με τη ναυτία και άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα να είναι συχνότερα και σε σημαντικά ποσοστά να αναγκάζουν σε διακοπή της θεραπείας.
Τέλος, η πρόσβαση και η διαθεσιμότητα παραμένουν κρίσιμες προκλήσεις. Μερικά μόρια, όπως η λιραγλουτίδη, έχουν ήδη λήξει τα ευρεσιτεχνικά τους δικαιώματα, ενώ η σεμαγλουτίδη αναμένεται να λήξει το 2026, γεγονός που ενδέχεται να μειώσει το κόστος. Για άλλες θεραπείες, η κατάσταση παραμένει δύσκολη, ειδικά σε χώρες με περιορισμένους πόρους. Η ανάγκη για ανεξάρτητη έρευνα και ευρεία γεωγραφική κάλυψη είναι επιτακτική, δεδομένης της κοινωνικής σημασίας αυτών των θεραπειών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το εφετείο θα αποφασίσει αν τελικά μπορεί δημοφιλές ελληνικό γιαούρτι να φέρει την ένδειξη «χωρίς ζάχαρη»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παρέμβαση Ανωτάτου Δικαστηρίου για την αδράνεια της Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων εν μέσω πιέσεων από τη βιομηχανία
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: αυτά τα φάρμακα προσφέρουν πραγματική απώλεια βάρους, αλλά συνοδεύονται από περιορισμένα δεδομένα ασφάλειας και ισχυρές ανισότητες στην πρόσβαση. Η επόμενη δεκαετία θα καθορίσει σε ποιο βαθμό θα μπορέσουν να αποτελέσουν ασφαλή, βιώσιμη και καθολικά προσβάσιμη λύση για την παγκόσμια μάστιγα της παχυσαρκίας.
Ακολουθεί πίνακας που συνοψίζει τα βασικά στοιχεία για την αποτελεσματικότητα, διάρκεια, χορήγηση και παρενέργειες των τριών κύριων φαρμάκων GLP‑1 για απώλεια βάρους, βασισμένος στα δεδομένα από την ανασκόπηση της Cochrane:
| Ουσία / Εμπορική ονομασία | Τρόπος χορήγησης | Μέση απώλεια βάρους | Διάρκεια αποτελέσματος | Κύριες παρενέργειες | Σχόλια για ασφάλεια / περιορισμοί δεδομένων |
|---|---|---|---|---|---|
| Τιρζεπατίδη (Mounjaro, Zepbound) | Ένεση 1 φορά/εβδομάδα | Έως 16% σε 12–18 μήνες | Διατήρηση για ~3,5 χρόνια σύμφωνα με δεδομένα από 8 μελέτες | Ναυτία, έμετος, διάρροια, δυσκοιλιότητα | Περιορισμένα δεδομένα για μακροχρόνια ασφάλεια, οι μελέτες κυρίως σε δυτικούς πληθυσμούς, πιθανή επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή |
| Σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy, Rybelsus) | Ένεση 1 φορά/εβδομάδα ή από του στόματος | ~11% σε 24–68 εβδομάδες | Διάρκεια αποτελέσματος περίπου 2 χρόνια | Ναυτία, διάρροια, έμετος, δυσκοιλιότητα, σπάνια αυξημένα ηπατικά ένζυμα | Τα γαστρεντερικά συμπτώματα είναι κύριος λόγος διακοπής, δεδομένα μακροχρόνιας ασφάλειας περιορισμένα, κύρια μελέτες σε πλούσιες δυτικές χώρες |
| Λιραγλουτίδη (Victoza, Saxenda) | Ένεση καθημερινά | 4–5% κατά μέσο όρο | Δεδομένα πάνω από 2 χρόνια περιορισμένα | Ναυτία, έμετος, διάρροια, δυσκοιλιότητα | Αποτελεσματικότητα μικρότερη, λιγότερα δεδομένα για ασφάλεια σε μακροχρόνια χρήση, μεγαλύτερη πρόσβαση λόγω λήξης ευρεσιτεχνίας |
Σημειώσεις:
- Οι τιμές για την απώλεια βάρους είναι μέσες και προκύπτουν από τα κλινικά δεδομένα που αναφέρονται στην ανασκόπηση Cochrane. Υπάρχουν φυσικές αποκλίσεις ανάλογα με τον πληθυσμό και τη διάρκεια της θεραπείας.
- Οι παρενέργειες είναι κυρίως γαστρεντερικές και μπορούν να οδηγήσουν σε διακοπή της θεραπείας σε σημαντικό ποσοστό ασθενών.
- Τα δεδομένα για καρδιαγγειακά συμβάντα, θνησιμότητα και μακροχρόνια ασφάλεια είναι περιορισμένα, ιδιαίτερα για πληθυσμούς εκτός δυτικών χωρών.
- Η επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή των φαρμάκων είναι κοινό φαινόμενο.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
