Νέα ελληνική μελέτη δείχνει ότι στους ενήλικες με ιστορικό υπέρβαρου ή παχυσαρκίας η κακή ποιότητα του ύπνου συνδέεται με εντονότερα αρνητικά συναισθήματα για το βάρος τους
Η κακή ποιότητα του ύπνου και όχι η διάρκεια του φαίνεται ότι συνδέεται με το εσωτερικευμένο στίγμα για το σωματικό βάρος (ντροπή ή αρνητικά συναισθήματα για το βάρος) σε Έλληνες ενήλικες με ιστορικό υπέρβαρου ή παχυσαρκίας, σύμφωνα με νέα ελληνική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Clocks & Sleep. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, στο πλαίσιο της μελέτης Greek Lifestyle and Obesity-Related Bias Survey.
Στη μελέτη συμμετείχαν 495 Έλληνες ηλικίας 18 έως 65 ετών, οι οποίοι είχαν ιστορικό υπέρβαρου ή παχυσαρκίας. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τόσο την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου όσο και τον βαθμό εσωτερίκευσης του κοινωνικού στίγματος που σχετίζεται με το σωματικό βάρος, καθώς και τις στάσεις απέναντι στην παχυσαρκία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 57,6% των συμμετεχόντων εμφάνιζε ενδείξεις αϋπνίας, σύμφωνα με την Athens Insomnia Scale, ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό για τον συγκεκριμένο πληθυσμό. Παράλληλα, όσο αυξανόταν η ένταση των συμπτωμάτων αϋπνίας, τόσο υψηλότερα ήταν και τα επίπεδα εσωτερικευμένου στίγματος για το βάρος. Η σχέση αυτή παρέμεινε στατιστικά σημαντική ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, ο δείκτης μάζας σώματος, η κατάθλιψη, το άγχος, το κάπνισμα, τα συνοδά νοσήματα και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά.
Αντίθετα, η διάρκεια του ύπνου δεν φάνηκε να σχετίζεται ανεξάρτητα με το εσωτερικευμένο στίγμα ή με τις αρνητικές στάσεις απέναντι στην παχυσαρκία. Με άλλα λόγια, μεγαλύτερη σημασία είχε το πόσο ποιοτικός ήταν ο ύπνος και όχι οι συνολικές ώρες που κοιμόταν κάποιος. Οι συμμετέχοντες με τα υψηλότερα επίπεδα εσωτερικευμένου στίγματος ανέφεραν αισθητά χειρότερη ποιότητα ύπνου. Η συχνότητα της αϋπνίας αυξανόταν από 39,9% στην ομάδα με το χαμηλότερο επίπεδο εσωτερικευμένου στίγματος σε 73,1% στην ομάδα με το υψηλότερο επίπεδο. Επιπλέον, η ομάδα αυτή είχε και υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος, τόσο στο παρόν όσο και στο μέγιστο βάρος που είχε καταγραφεί στην ενήλικη ζωή της.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης διαφορές μεταξύ των δύο φύλων. Οι γυναίκες εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα εσωτερικευμένου στίγματος σε σχέση με τους άνδρες, ενώ είχαν και ελαφρώς χειρότερη βαθμολογία στην αξιολόγηση της ποιότητας του ύπνου. Ωστόσο, το ποσοστό όσων πληρούσαν τα κριτήρια αϋπνίας δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ ανδρών και γυναικών. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το εσωτερικευμένο στίγμα μπορεί να συνοδεύεται από επίμονα αρνητικές σκέψεις, άγχος, ντροπή και αυτοκριτική, παράγοντες που δυσκολεύουν την έναρξη και τη διατήρηση του ύπνου. Επισημαίνουν όμως ότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίου-αποτελέσματος, καθώς καταγράφει τα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων σε μία χρονική στιγμή. Δεν είναι επομένως δυνατό να διαπιστωθεί αν η κακή ποιότητα ύπνου οδηγεί σε μεγαλύτερο εσωτερικευμένο στίγμα ή αν συμβαίνει το αντίστροφο.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, τα ευρήματα δείχνουν ότι η αξιολόγηση της ποιότητας του ύπνου θα μπορούσε να αποτελεί μέρος της φροντίδας ατόμων με ιστορικό υπέρβαρου ή παχυσαρκίας που εμφανίζουν υψηλό εσωτερικευμένο στίγμα για το βάρος τους. Αντίστοιχα, σε άτομα που αντιμετωπίζουν επίμονη αϋπνία, η διερεύνηση των ψυχολογικών επιπτώσεων του κοινωνικού στίγματος μπορεί να συμβάλει στην πληρέστερη αντιμετώπιση του προβλήματος.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2624-5175/8/3/40
Αναφορά: Τζιφοπούλου Αθηνά, Δέσποινα Δραγατάκη, Μαρία Γ. Γραμματικοπούλου, Ελένη Κ. Παρδάλη, Μαρία Δημητρίου και Δημήτριος Πουλιμενέας. 2026. “Η ποιότητα του ύπνου, όχι η διάρκεια του ύπνου, σχετίζεται ανεξάρτητα με την εσωτερικευμένη προκατάληψη βάρους: Η ελληνική έρευνα για τον τρόπο ζωής και την προκατάληψη που σχετίζεται με την παχυσαρκία” Clocks & Sleep 8, αρ. 3: 40. https://doi.org/10.3390/clockssleep8030040
