Ο καφές έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με διάφορες πτυχές της μεταβολικής υγείας, όμως οι μηχανισμοί πίσω από αυτές τις συσχετίσεις δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Νέα φινλανδική μελέτη σε 2.264 ανθρώπους ηλικίας 46 ετών δείχνει ότι όσοι κατανάλωναν περισσότερο καφέ είχαν χαμηλότερα επίπεδα συνολικού και κοιλιακού λίπους, περισσότερη σκελετική μυϊκή μάζα και ευνοϊκότερους μεταβολικούς δείκτες, παρότι ο δείκτης μάζας σώματος ήταν παρόμοιος μεταξύ των ανθρώπων με διαφορετική κατανάλωση καφέ. Η ανάλυση βασίστηκε σε στοιχεία της μελέτης Northern Finland Birth Cohort 1966 και εξέτασε παράλληλα μεταβολίτες που κυκλοφορούν στο αίμα, δείκτες καρδιομεταβολικού κινδύνου και ορμόνες φύλου.
Λιγότερο κοιλιακό λίπος και περισσότερη μυϊκή μάζα
Η διαφορά που καταγράφηκε στη σύσταση του σώματος αφορά κυρίως το συνολικό και το σπλαχνικό λίπος, καθώς οι άνθρωποι που έπιναν περισσότερο καφέ παρουσίαζαν χαμηλότερα επίπεδα και στις δύο κατηγορίες. Παράλληλα, είχαν μεγαλύτερη σκελετική μυϊκή μάζα. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι αυτές οι διαφορές εμφανίστηκαν ακόμη και όταν ο δείκτης μάζας σώματος δεν διέφερε ουσιαστικά μεταξύ των ομάδων, δείχνοντας ότι ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αποτυπώνει απαραίτητα τις διαφορές στη σύσταση του σώματος που συνδέονται με την κατανάλωση καφέ.
Η ανάλυση εντόπισε επίσης χαμηλότερες συγκεντρώσεις διακλαδισμένης αλυσίδας αμινοξέων στο αίμα τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες που κατανάλωναν περισσότερο καφέ. Οι συγκεκριμένοι μεταβολίτες, όταν παραμένουν χρόνια αυξημένοι, έχουν συσχετιστεί σε προηγούμενες έρευνες με αντίσταση στην ινσουλίνη και υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Το εύρημα επομένως προσθέτει μια ακόμη μεταβολική παράμετρο στη σχέση που έχει παρατηρηθεί μεταξύ κατανάλωσης καφέ και μεταβολικής υγείας.
Η εικόνα διαφοροποιήθηκε όταν οι ερευνητές εξέτασαν τις ορμόνες φύλου. Στους άνδρες, η υψηλότερη κατανάλωση καφέ συνδεόταν με ευνοϊκότερο προφίλ γλυκόζης και ινσουλίνης, υψηλότερα επίπεδα ολικής και βιοδιαθέσιμης τεστοστερόνης και υψηλότερες συγκεντρώσεις της σφαιρίνης που δεσμεύει τις ορμόνες του φύλου, γνωστής ως SHBG. Την ίδια στιγμή, τα επίπεδα ελεύθερης τεστοστερόνης και ο δείκτης ελεύθερων ανδρογόνων ήταν ελαφρώς χαμηλότερα. Στις γυναίκες, οι ορμονικές συσχετίσεις ήταν πιο περιορισμένες και αφορούσαν κυρίως υψηλότερη SHBG και χαμηλότερες μετρήσεις ελεύθερων ανδρογόνων.
Η σχέση με τις ορμόνες διαφέρει στους άνδρες και τις γυναίκες
Η διαφορετική ορμονική εικόνα ανάμεσα στα δύο φύλα αποτελεί ένα από τα σημεία που ξεχωρίζουν στην έρευνα. Οι συσχετίσεις που καταγράφηκαν δεν εξαφανίστηκαν όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τον δείκτη μάζας σώματος και παράγοντες του τρόπου ζωής, γεγονός που δείχνει ότι η σχέση μεταξύ καφέ και ορμονικού προφίλ δεν εξηγείται αποκλειστικά από τις διαφορές στο σωματικό βάρος ή στις καθημερινές συνήθειες. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο οι ορμονικές οδοί να αποτελούν έναν από τους μηχανισμούς που συνδέουν την κατανάλωση καφέ με ορισμένες από τις μεταβολικές επιδράσεις που έχουν παρατηρηθεί σε προηγούμενες μελέτες. Το εύρημα, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο καφές προκαλεί απώλεια λίπους ή αύξηση της μυϊκής μάζας. Η συγκεκριμένη έρευνα είναι παρατηρησιακή και καταγράφει συσχετίσεις μεταξύ της συνήθους κατανάλωσης καφέ και συγκεκριμένων βιολογικών χαρακτηριστικών. Δεν μπορεί επομένως να αποδείξει ότι η κατανάλωση καφέ είναι αυτή που προκάλεσε τις διαφορές στη σύσταση του σώματος, στους μεταβολικούς δείκτες ή στις ορμόνες. Χρειάζονται παρεμβατικές μελέτες για να διαπιστωθεί αν ο καφές ή συγκεκριμένες ουσίες που περιέχει μπορούν πράγματι να προκαλέσουν αυτές τις αλλαγές.
Η μελέτη έχει δημοσιευτεί στο European Journal of Nutrition.
