Νέες κατευθύνσεις για την κατανόηση και πιθανή θεραπεία της κοιλιοκάκης
Σε μια σημαντική εξέλιξη στην ανοσολογία του εντέρου, ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα μικροπτυχωτά (Μ) κύτταρα που βρίσκονται στο επιθήλιο του ανθρώπινου εντέρου λειτουργούν ως πλήρως εξοπλισμένα κύτταρα παρουσίασης αντιγόνου (Antigen-Presenting Cells, APCs). Αυτή η λειτουργία πιστεύεται ότι είναι μοναδική για τον άνθρωπο. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature, υποδηλώνουν ότι αυτά τα σπάνια επιθηλιακά κύτταρα μιμούνται τα δενδριτικά κύτταρα, παρουσιάζοντας πεπτίδια γλουτένης στα Τ-λεμφοκύτταρα μέσω μιας διαδικασίας που συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση της κοιλιοκάκης.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα Μ κύτταρα μοιάζουν με δενδριτικά κύτταρα (DCs) και εκφράζουν το σύμπλεγμα MHC-II, το οποίο είναι απαραίτητο για την παρουσίαση αντιγόνων. Αυτό που τα κάνει να ξεχωρίζουν από άλλα κύτταρα του εντέρου είναι η συντακτική έκφραση του MHC-II, δηλαδή η ικανότητά τους να παρουσιάζουν αντιγόνα χωρίς να χρειάζονται φλεγμονώδη σήματα όπως η ιντερφερόνη-γάμμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λευκό ή ολικής αλέσεως ψωμί: Ποιο είναι πραγματικά καλύτερο για την υγεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτά είναι τα τρόφιμα με τα περισσότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων – Νέα ανάλυση σε 4.682 δείγματα
Η πιο κρίσιμη σύνδεση με την κοιλιοκάκη έγκειται στην υψηλή έκφραση της πρωτεΐνης Transglutaminase 2 (TGM2) από τα Μ κύτταρα. Αυτό το ένζυμο είναι υπεύθυνο για την απαμίδωση των πεπτιδίων της γλιαδίνης, της πρωτεΐνης της γλουτένης, μετατρέποντάς τα στη μορφή που δεσμεύει το μόριο HLA-DQ2.5, πυροδοτώντας έτσι την καταστροφική ανοσολογική απόκριση της νόσου.
Ελπίδα για νέες θεραπείες
Η λειτουργία παρουσίασης αντιγόνου μέσω των Μ κυττάρων θεωρείται μοναδική στον άνθρωπο, καθώς ανάλογα κύτταρα σε ποντίκια δεν εκφράζουν το MHC-II. Οι ερευνητές, χρησιμοποιώντας ένα βελτιστοποιημένο μοντέλο οργανοειδών του εντέρου, μπόρεσαν να παρατηρήσουν τη διαδικασία ωρίμανσης των Μ κυττάρων και επιβεβαίωσαν ότι αυτά τα κύτταρα όχι μόνο επεξεργάζονται το αντιγόνο της γλουτένης με τρόπο εξαρτώμενο από την TGM2, αλλά και ενεργοποιούν τα CD4+ Τ-λεμφοκύτταρα, ενισχύοντας τον χαρακτηρισμό τους ως επαγγελματιών κυττάρων παρουσίασης αντιγόνου. Τα νέα αυτά ευρήματα υποδεικνύουν ότι τα Μ κύτταρα μπορεί να αποτελούν τους πρώτους ανοσολογικούς σταθμούς στο εντερικό επιθήλιο, προσφέροντας έναν σαφή μηχανισμό για το πώς η γλουτένη εκκινεί την αυτοάνοση αντίδραση και ανοίγοντας νέους δρόμους για την ανάπτυξη στοχευμένων θεραπειών για την κοιλιοκάκη.
