Η κουρκουμίνη έχει αποδεδειγμένες αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, αλλά το πρόβλημα βιοδιαθεσιμότητας περιορίζει δραστικά την αποτελεσματικότητά της
Ο κουρκουμάς έχει κατακτήσει τα ράφια των φαρμακείων, τα μενού των καφέ και τα feed των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με υποσχέσεις που εκτείνονται από την καταπολέμηση της φλεγμονής έως την πρόληψη του καρκίνου. Στις ΗΠΑ, τα συμπληρώματα κουρκουμά αποτελούν ένα από τα κορυφαία βοτανικά συμπληρώματα σε πωλήσεις, με το ένα τρίτο των ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα να το χρησιμοποιεί. Η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι η κουρκουμίνη, η κύρια δραστική ουσία του κουρκουμά, έχει πραγματικές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Εκεί που η πραγματικότητα αποκλίνει από τον ενθουσιασμό των μέσων είναι στο ερώτημα πόσο από αυτή την ουσία φτάνει πράγματι εκεί που χρειάζεται στον ανθρώπινο οργανισμό.
Η κουρκουμίνη αντιστοιχεί στο 94% των κουρκουμινοειδών του κουρκουμά και ανήκει στην κατηγορία των πολυφαινολικών ενώσεων. Σε εργαστηριακές και ζωικές μελέτες, αναστέλλει σημαντικά μεταβολικές οδούς που εμπλέκονται στη φλεγμονή, μεταξύ των οποίων ο παράγοντας NF-κB, που αποτελεί κεντρικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απόκρισης. Ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Nutrition το 2025, η οποία κάλυψε κλινικές μελέτες για φλεγμονώδεις παθήσεις τα τελευταία 15 χρόνια, διαπίστωσε θετικά αποτελέσματα σε οστεοαρθρίτιδα, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, ατοπική δερματίτιδα και ψωρίαση. Μια ευρύτερη σκοπιμότητας ανασκόπηση κλινικών δοκιμών διαπίστωσε ότι το 75% των μελετών ανέφερε ευεργετικές επιδράσεις στις κλινικές εκβάσεις ή στους βιοδείκτες, με τις περισσότερες να αφορούν παθήσεις όπου η φλεγμονή είναι κεντρικός μηχανισμός.
Το πρόβλημα που αποσιωπάται στις διαφημίσεις
Το κεντρικό επιστημονικό ζήτημα με τον κουρκουμά δεν είναι αν η κουρκουμίνη έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, αλλά αν φτάνει σε αρκετή συγκέντρωση στον ανθρώπινο οργανισμό για να παράγει κλινικά σημαντικά αποτελέσματα. Η κουρκουμίνη έχει εξαιρετικά χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα λόγω κακής απορρόφησης από το πεπτικό σύστημα και ταχείας αποδόμησης. Αυτό σημαίνει ότι η κατανάλωση κουρκουμά ως μπαχαρικό στο φαγητό, όσο κι αν είναι ευεργετική στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, πιθανότατα δεν παρέχει αρκετή κουρκουμίνη για θεραπευτικά αποτελέσματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τρεις θάνατοι από νόσο που μεταδίδεται από τρωκτικά σε κρουαζιερόπλοιο – Συναγερμός για πιθανή εξάπλωση και συντονισμός από τον ΠΟΥ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Aλεύρι με απαγορευμένο φυτοφάρμακο που δρα στο νευρικό σύστημα διανεμήθηκε σε τουλάχιστον 12 Ευρωπαϊκές χώρες
Η πιπερίνη, που βρίσκεται στο μαύρο πιπέρι, αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης κατά 2.000% σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, και για αυτόν τον λόγο πολλά εμπορικά συμπληρώματα την περιλαμβάνουν. Επίσης, η κουρκουμίνη είναι λιποδιαλυτή, οπότε η κατανάλωσή της με τρόφιμα πλούσια σε λίπος βελτιώνει την απορρόφησή της. Νεότερες φαρμακευτικές φόρμουλες, όπως η εγκλωβισμένη κουρκουμίνη σε λιποσωμάτια ή η φόρμουλα με φυσσφατιδυλοχολίνη, παρουσιάζουν σημαντικά βελτιωμένη βιοδιαθεσιμότητα σε σχέση με την απλή κουρκουμίνη.
Ασφάλεια και όρια χρήσης
Από πλευράς ασφάλειας, κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κουρκουμίνη είναι ασφαλής ακόμη και σε δόσεις έως 12 γραμμάρια ημερησίως. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές επιφυλάξεις για ορισμένες ομάδες. Τα συμπληρώματα κουρκουμά μπορεί να αλληλεπιδρούν με αντιπηκτικά φάρμακα όπως η βαρφαρίνη, καθώς η κουρκουμίνη έχει αντιαιμοπεταλιακές ιδιότητες. Σε υψηλές δόσεις μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε άτομα με πέτρες στα νεφρά λόγω υψηλής περιεκτικότητας σε οξαλικά. Η κατανάλωση κουρκουμά ως μπαχαρικό στο μαγείρεμα παραμένει ασφαλής για τον γενικό πληθυσμό και αποτελεί μέρος μιας μεσογειακής ή ασιατικής διατροφής με αποδεδειγμένα οφέλη. Τα συμπληρώματα υψηλής δόσης, ωστόσο, δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς ιατρική συμβουλή, ιδίως από άτομα που ήδη λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή.
