Επιστήμονες ανακάλυψαν πώς φαινολικά οξέα εξουδετερώνουν την αντοχή των βακτηρίων στην τετρακυκλίνη
Η παγκόσμια κρίση της αντοχής στα αντιβιοτικά απειλεί τη δημόσια υγεία ενώ η ανάπτυξη νέων φαρμάκων έχει επιβραδυνθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες. Σε αυτό το πλαίσιο ερευνητές ανακοίνωσαν μία σημαντική ανακάλυψη που θα μπορούσε να αναζωογονήσει παλαιότερες και πιο προσιτές θεραπείες. Κοινά φαινολικά οξέα που βρίσκονται στα φυτά και αποτελούν μέρος της φυσικής τους άμυνας μπορούν να αυξήσουν εκρηκτικά τη δραστικότητα παλαιών αντιβιοτικών εναντίον του πολυανθεκτικού E. coli.
Οι επιστήμονες δοκίμασαν δεκαπέντε διαφορετικά φαινολικά οξέα όπως το σαλικυλικό και το γεντισικό οξύ και διαπίστωσαν ότι όλα παρουσίασαν σαφή συνέργεια με την τετρακυκλίνη ένα από τα πρώτα και πιο συχνά χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά. Αυτό σημαίνει ότι για να ανασταλεί η ανάπτυξη των πολυανθεκτικών βακτηρίων απαιτούνταν πολύ μικρότερες δόσεις του ίδιου του αντιβιοτικού. Ενώ η τετρακυκλίνη ή τα φαινολικά οξέα μόνα τους είχαν περιορισμένη επίδραση ο συνδυασμός τους οδήγησε σε ισχυρή και διαρκή εξουδετέρωση των βακτηρίων. Η προσέγγιση αυτή φάνηκε να λειτουργεί και με άλλα αντιβιοτικά όπως η καναμυκίνη υποδηλώνοντας ένα ευρύτερο πεδίο εφαρμογής.
Το κλειδί της επιτυχίας βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο τα φυτικά αυτά συστατικά παρακάμπτουν τους μηχανισμούς άμυνας των βακτηρίων. Τα φαινολικά οξέα διευκολύνουν την τετρακυκλίνη να εισέλθει και να παραμείνει μέσα στα βακτηριακά κύτταρα. Συγκεκριμένα αυτά τα φυτικά συστατικά μειώνουν τη δράση και την έκφραση των αντλιών εκροής όπως είναι οι AcrB και TetA. Αυτές οι αντλίες λειτουργούν ως φυσικές αντλίες που πετούν τα αντιβιοτικά έξω από το κύτταρο μειώνοντας την αποτελεσματικότητά τους. Επιπλέον τα οξέα διαταράσσουν τη κινητήρια δύναμη των πρωτονίων που τροφοδοτεί αυτές τις αντλίες και αυξάνουν τη διαπερατότητα της εσωτερικής βακτηριακής μεμβράνης επιτρέποντας στο φάρμακο να φτάσει ευκολότερα στον στόχο του.
Η πρακτική εφαρμογή της ανακάλυψης ελέγχθηκε επιτυχώς σε ζωντανούς οργανισμούς όπου η συνδυαστική θεραπεία βελτίωσε σημαντικά την επιβίωση μολυσμένων προνυμφών. Το πιο κρίσιμο εύρημα αφορά την εξέλιξη της αντοχής. Σε πειράματα μακροχρόνιας έκθεσης η τετρακυκλίνη μόνη της οδήγησε σε οκταπλάσια αύξηση της αντοχής των βακτηρίων σε τριάντα ημέρες. Αντίθετα όταν η τετρακυκλίνη συνδυάστηκε με φαινολικά οξέα τα βακτήρια απέτυχαν να αναπτύξουν ανιχνεύσιμη αντίσταση κατά την ίδια περίοδο. Η έρευνα αυτή αναδεικνύει τα φαινολικά οξέα ως μια πλούσια και αναξιοποίητη πηγή ενισχυτών αντιβιοτικών που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τα φάρμακα που ήδη διαθέτουμε.
