Ο κρίσιμος ρόλος της υγιεινής των χεριών στην ασφάλεια τροφίμων και τη δημόσια υγεία
Η 15η Οκτωβρίου καθιερώθηκε από το 2008 ως η Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος Χεριών, μια πρωτοβουλία της παγκόσμιας σύμπραξης φορέων (Global Handwashing Partnership) με στόχο την ευαισθητοποίηση για τη σημασία του πλυσίματος των χεριών με σαπούνι και νερό. Αυτή η απλή, οικονομική πρακτική αναδεικνύεται ως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την πρόληψη ασθενειών και την προστασία της ζωής, γεγονός που καθιστά το πλύσιμο των χεριών μια θεμελιώδη άμυνα κατά της εξάπλωσης λοιμώξεων όχι μόνο σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης, αλλά και σε σχολεία, χώρους εργασίας, δημόσιους χώρους και σπίτια, σύμφωνα με το Κέντρο Κλινικής Επιδημιολογίας και Έκβασης Νοσημάτων (CLEO).
Οφέλη για την υγεία και τη λειτουργία των επιχειρήσεων
Το σωστό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλει ουσιαστικά σε θετικά αποτελέσματα για την υγεία και την ευρύτερη ευημερία. Μπορεί να μειώσει τις διαρροϊκές ασθένειες κατά 30% και τις οξείες αναπνευστικές λοιμώξεις έως και 20%. Επιπλέον, παίζει σημαντικό ρόλο στη μείωση της μετάδοσης παθογόνων που σχετίζονται με επιδημίες, όπως η χολέρα, ο ιός Έμπολα, το SARS, η COVID-19 και η ευλογιά των πιθήκων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η κατάλληλη υγιεινή των χεριών μπορεί να μειώσει τις λοιμώξεις του γαστρεντερολογικού συστήματος κατά 30% και τις λοιμώξεις του αναπνευστικού κατά 20%. Επίσης, η υγιεινή των χεριών προστατεύει από τις λοιμώξεις που σχετίζονται με την υγειονομική περίθαλψη, συμβάλλει στη μείωση της εξάπλωσης της μικροβιακής αντοχής και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση μεταδοτικών ασθενειών που πλήττουν κυρίως πληθυσμούς σε αναπτυσσόμενες χώρες (Παραμελημένα Τροπικά Νοσήματα – ΠΤΝ). Πέρα από τα ζητήματα υγείας, η καλή υγιεινή των χεριών οδηγεί σε μείωση των απουσιών από το σχολείο και την εργασία, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο Νίκος Ζορζοβίλης σας προετοιμάζει για τα Χριστούγεννα – Πώς να απολάυσετε τις γιορτές χωρίς τύψεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές ρύζι Ben’s Original ενέχει κίνδυνο τραυματισμού και πνιγμού – Άμεση ανάκληση
Στις μονάδες επεξεργασίας τροφίμων, η σωστή υγιεινή των χεριών αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας έναντι της μόλυνσης των τροφίμων και είναι κρίσιμη πτυχή της ασφάλειας τροφίμων, καθώς είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για την πρόληψη της διασταυρούμενης μόλυνσης και των τροφιμογενών ασθενειών. Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει λεπτομερής νομοθεσία για συγκεκριμένες πρακτικές, η υγιεινή των χεριών περιλαμβάνεται στις καλές πρακτικές υγιεινής (GHP). Ωστόσο, μελέτες, όπως μια έκθεση του FDA το 2004, έχουν δείξει απαράδεκτα χαμηλά ποσοστά υγιεινής των χεριών σε πάνω από το 70% των εστιατορίων και άλλων χώρων επεξεργασίας τροφίμων.
Οι εργαζόμενοι στις μονάδες τροφίμων πρέπει να πλένουν τα χέρια τους όσο συχνά χρειάζεται και πάντα πριν την έναρξη της εργασίας, πριν το χειρισμό μαγειρεμένων ή έτοιμων προς κατανάλωση τροφίμων, μετά το χειρισμό ωμής τροφής, μετά τη χρήση της τουαλέτας, μετά το χειρισμό απορριμμάτων ή χρημάτων, μετά από φτέρνισμα, βήχα, φύσημα μύτης, καθώς και μετά το φαγητό, το ποτό ή το κάπνισμα.
Σωστή τεχνική πλυσίματος και ο ρόλος του αντισηπτικού
Η σωστή τεχνική πλυσίματος χεριών, η οποία πρέπει να διαρκεί τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, περιλαμβάνει:
- Βρέξιμο των χεριών με ζεστό τρεχούμενο νερό.
- Χρήση επαρκούς ποσότητας σαπουνιού για τη δημιουργία άφθονου αφρού.
- Τρίψιμο όλων των μερών των χεριών, συμπεριλαμβανομένων των άκρων των δακτύλων, των αντίχειρων και των μεσοδακτύλιων περιοχών.
- Ξέπλυμα με τρεχούμενο νερό.
- Στέγνωμα των χεριών με κατάλληλη μέθοδο (π.χ. χαρτοπετσέτες από διανομέα, όχι στεγνωτήρες χεριών σε χώρους τροφίμων).
Είναι νομική απαίτηση στις επιχειρήσεις τροφίμων να χρησιμοποιείται απολυμαντικό (π.χ. με βάση αλκοόλη) μετά το πλύσιμο των χεριών με κανονικό σαπούνι και ζεστό νερό. Τα απολυμαντικά είναι αποτελεσματικά μόνο σε καθαρά χέρια, καθώς αδρανοποιούνται πλήρως από οργανική ύλη.
Στους χώρους προετοιμασίας φαγητού, πρέπει να παρέχονται ξεχωριστοί νιπτήρες για το πλύσιμο των χεριών, εύκολα προσβάσιμοι και κοντά στον χώρο εργασίας, με παροχή ζεστού και κρύου τρεχούμενου νερού και μη αρωματικού σαπουνιού. Η ιδανική θερμοκρασία νερού θεωρείται οι 40∘C.
Μύθοι και πραγματικότητα για τα γάντια
Υπάρχει μια κοινή παρεξήγηση ότι η χρήση γαντιών είναι νομική απαίτηση για τους χειριστές τροφίμων. Αυτό δεν ισχύει. Είναι απολύτως αποδεκτό να προετοιμάζονται τρόφιμα με γυμνά χέρια, εφόσον εφαρμόζονται οι σωστές διαδικασίες πλυσίματος. Εάν χρησιμοποιούνται γάντια, το πλύσιμο των χεριών είναι εξαιρετικά σημαντικό και πρέπει να γίνεται: πριν φορεθούν, μεταξύ των αλλαγών των γαντιών και μετά την αφαίρεση. Η λανθασμένη χρήση των γαντιών (π.χ. χρήση του ίδιου ζεύγους για πολλές εργασίες, όπως χειρισμός χρημάτων) μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία συσσώρευση βακτηρίων λόγω του θερμού και υγρού περιβάλλοντος, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης των τροφίμων. Για τη διασφάλιση της σωστής υγιεινής στις μονάδες τροφίμων, συνιστάται η συνεχής εκπαίδευση και η επιμονή στην εξάσκηση των εργαζομένων.
