Έρευνα σε σχεδόν 10.000 άρθρα αποκαλύπτει μια συστηματική ανισορροπία στη δημοσιογραφική κάλυψη της νόσου
Ο διαβήτης πλήττει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, αλλά η δημόσια αντίληψη για τη νόσο διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο που τη μεταχειρίζονται τα μέσα ενημέρωσης. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο PLOS ONE εξέτασε 9.673 άρθρα βρετανικών εφημερίδων και ιστοτόπων που συγκροτούν ένα corpus σχεδόν 10 εκατομμυρίων λέξεων, με στόχο να χαρτογραφήσει τις γλωσσικές επιλογές που χρησιμοποιεί ο Τύπος για τον διαβήτη τύπου 1 (ΣΔ1) και τον διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2). Τα ευρήματα καταδεικνύουν μια βαθιά ανισορροπία που έχει πρακτικές συνέπειες για εκατομμύρια ασθενείς. Οι δύο τύποι διαβήτη έχουν διαφορετικά αίτια και διαφορετική παθοφυσιολογία, αλλά ο κοινός όρος «διαβήτης» δημιουργεί συχνά σύγχυση στο ευρύ κοινό. Αυτή η σύγχυση επιτείνεται, σύμφωνα με την έρευνα, από τον τρόπο που τα μέσα ενημέρωσης πλαισιώνουν τη νόσο ανάλογα με τον τύπο της, αποδίδοντας διαφορετικές ηθικές φορτίσεις στους ασθενείς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζυμαρικά Lidl: Ιστορική ήττα της αλυσίδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για παραπλανητική παρουσίαση προϊόντων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι γίνεται με την Flying tiger; Νέα ανάκληση προϊόντων μετά τα τοξικά ποτήρια και τα επικίνδυνα παιχνίδια
Η έρευνα εντόπισε ότι η κάλυψη του ΣΔ1 χαρακτηρίζεται από ιατρική και βιολογική αφήγηση, με έμφαση σε ιολογικούς και γενετικούς παράγοντες. Αντίθετα, ο ΣΔ2 συνδέεται συστηματικά με τρόπο ζωής, παχυσαρκία και σωματική αδράνεια, τοποθετώντας την ευθύνη στον ίδιο τον ασθενή. Αυτή η αφηγηματική ασυμμετρία έχει συγκεκριμένες συνέπειες. Ασθενείς με ΣΔ2 αναφέρουν αισθήματα ντροπής, ενοχής και απόκρυψης της διάγνωσης, πράγμα που επηρεάζει αρνητικά τη διαχείριση της νόσου. Η έρευνα επισημαίνει επίσης ότι η κάλυψη παραβλέπει τους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ2, όπως το εισόδημα, η πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή και η διαθεσιμότητα υπηρεσιών υγείας. Ενδιαφέρον εύρημα αποτελεί και το ότι ακόμη και για τον ΣΔ1, η ιατρικοποιημένη γλώσσα που χρησιμοποιείται τοποθετεί τον ασθενή ως αποκλειστικά υπεύθυνο για τη διαχείριση της κατάστασής του, χωρίς να αναγνωρίζει το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο σε δημοφιλή αλυσίδα αρτοποιείων για τα βαριά κουτιά που «κλέβουν» στο ζύγι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκίνος από ταλκ: Μάρτυρας στη δίκη της Johnson & Johnson αποκάλυψε αλλαγή στα αποτελέσματα των ελέγχων για να «κρυφτεί» ο αμίαντος
Η μεθοδολογία της έρευνας βασίστηκε σε γλωσσολογική ανάλυση με χρήση του λογισμικού Sketch Engine, που εντόπισε τις λέξεις που εμφανίζονται συχνότερα δίπλα στον όρο «διαβήτης». Οι ερευνητές κατηγοριοποίησαν τις λέξεις αυτές σε προτιμώμενη και μη προτιμώμενη γλώσσα, ανάλογα με τις κατευθυντήριες οδηγίες οργανισμών διαβήτη. Διαπιστώθηκε ότι όροι όπως «πάσχων», «ασθενής» και «διαβητικός» εμφανίζονται σε μεγαλύτερη συχνότητα στην κάλυψη του ΣΔ1, αναπαράγοντας μια εικόνα παθητικού ατόμου που υφίσταται τη νόσο. Η κάλυψη του ΣΔ2, αντίθετα, χρησιμοποιεί γλώσσα που υπονοεί ενεργή επιλογή και προσωπική αποτυχία, χωρίς να αναφέρεται στους δομικούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία. Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης τον κίνδυνο που εγκυμονεί η συχνή συνεμφάνιση του διαβήτη με παθήσεις όπως η παχυσαρκία ή ο καρκίνος, γιατί μπορεί να υπονοεί αιτιακές σχέσεις που δεν τεκμηριώνονται. Οι ερευνητές καλούν τα μέσα ενημέρωσης να υιοθετήσουν σαφή, επιστημονικά τεκμηριωμένη γλώσσα που να διακρίνει ρητά τους δύο τύπους διαβήτη, αποφεύγοντας διατυπώσεις που αποδίδουν ηθική κρίση στους ασθενείς.
