Ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από τις βιταμίνες και τα συμπληρώματα
Η τάση για τη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις με εκατομμύρια ανθρώπους να αναζητούν σε αυτά μια «μαγική λύση» για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού και της ενέργειάς τους. Ωστόσο η Δρ. Kathryn Basford προειδοποιεί ότι τα συμπληρώματα δεν αποτελούν υποκατάστατο μιας ισορροπημένης διατροφής. Η υπερβολική κατανάλωση συγκεκριμένων σκευασμάτων μπορεί να οδηγήσει σε τοξικότητα ενώ πολλές φορές ο οργανισμός δεν χρειάζεται την πρόσθετη υποστήριξη αν η διατροφή περιλαμβάνει ποικιλία από φρούτα λαχανικά και πρωτεΐνες. Η βιομηχανία των συμπληρωμάτων συχνά προωθεί την ιδέα ότι όλοι χρειαζόμαστε επιπλέον βιταμίνες αλλά η ιατρική πραγματικότητα δείχνει ότι η στόχευση πρέπει να γίνεται μόνο εκεί που υπάρχει πραγματική έλλειψη.
Βιταμίνη B12 και σίδηρος
Η βιταμίνη B12 είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος και την παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Ενώ όσοι καταναλώνουν κρέας και γαλακτοκομικά συνήθως καλύπτουν τις ανάγκες τους τα άτομα που ακολουθούν αυστηρά φυτοφαγική διατροφή βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο έλλειψης. Τα συμπτώματα όπως η χρόνια κόπωση η ζάλη και η μυϊκή αδυναμία είναι προειδοποιητικά σημάδια που απαιτούν ιατρικό έλεγχο και αιματολογικές εξετάσεις. Η έλλειψη B12 αν αφεθεί χωρίς αντιμετώπιση μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμες νευρολογικές βλάβες καθιστώντας το συγκεκριμένο συμπλήρωμα ζωτικής σημασίας για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού.
Αντίστοιχα ο σίδηρος είναι κρίσιμος για τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς του οργανισμού. Οι γυναίκες σε αναπαραγωτική ηλικία έχουν αυξημένες ανάγκες λόγω της απώλειας αίματος κατά την έμμηνο ρύση και συχνά ωφελούνται από τη λήψη συμπληρώματος για την αποφυγή της αναιμίας. Ωστόσο η Δρ. Basford τονίζει ότι η υπερβολική λήψη σιδήρου χωρίς ιατρική ένδειξη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες όπως ναυτία έντονο στομαχικό πόνο και δυσκοιλιότητα. Η απορρόφηση του σιδήρου βελτιώνεται σημαντικά όταν συνδυάζεται με τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C όπως τα εσπεριδοειδή ενώ πρέπει να αποφεύγεται η ταυτόχρονη λήψη ασβεστίου ή τσαγιού που εμποδίζουν την επεξεργασία του από το έντερο.
Βιταμίνη D και κρεατίνη
Η βιταμίνη D αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση καθώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσληφθεί επαρκώς μόνο από την τροφή. Η έλλειψή της συνδέεται άμεσα με πόνους στα οστά εξασθένηση του μυοσκελετικού συστήματος και συχνές λοιμώξεις του αναπνευστικού. Ειδικά κατά τους μήνες του χειμώνα με την περιορισμένη ηλιοφάνεια η λήψη συμπληρώματος θεωρείται ωφέλιμη για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Παρόλα αυτά η υπέρβαση της συνιστώμενης δόσης μπορεί να αποβεί επιζήμια καθώς οι λιποδιαλυτές βιταμίνες αποθηκεύονται στον λιπώδη ιστό και μπορούν να προκαλέσουν τοξικές επιδράσεις αν συσσωρευτούν σε μεγάλες ποσότητες.
Όσον αφορά την κρεατίνη η χρήση της περιορίζεται κυρίως σε αθλητές και άτομα που ασχολούνται εντατικά με το γυμναστήριο επιδιώκοντας τη μεγιστοποίηση της μυϊκής τους ανάπτυξης και την αντοχή στην προπόνηση υψηλής έντασης. Για έναν υγιή ενήλικα με μέτρια σωματική δραστηριότητα η κρεατίνη δεν είναι απαραίτητη καθώς το σώμα παράγει επαρκείς ποσότητες μέσω των νεφρών και του ήπατος ενώ προσλαμβάνεται και από την κατανάλωση κρέατος. Η υπερβολική δόση κρεατίνης έχει συσχετιστεί σε ορισμένες περιπτώσεις με κίνδυνο νεφρικής επιβάρυνσης γεγονός που καθιστά την ιατρική συμβουλή επιβεβλημένη πριν από την έναρξη της λήψης της.
Η παγίδα των πολυβιταμινών
Πολλοί καταναλωτές καταφεύγουν στις πολυβιταμίνες ως μια γενική ασφάλεια για την υγεία τους. Η Δρ. Basford επισημαίνει ότι αν κάποιος τρέφεται σωστά οι πολυβιταμίνες συχνά καταλήγουν να αποβάλλονται από τον οργανισμό μέσω των ούρων χωρίς να προσφέρουν κανένα ουσιαστικό όφελος. Επιπλέον ορισμένα συστατικά των πολυβιταμινών μπορεί να αλληλεπιδρούν αρνητικά με συνταγογραφούμενα φάρμακα μειώνοντας την αποτελεσματικότητά τους ή προκαλώντας ανεπιθύμητες ενέργειες. Για παράδειγμα η βιταμίνη Κ μπορεί να επηρεάσει τη δράση αντιπηκτικών φαρμάκων ενώ η υπερβολική βιταμίνη Α έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων σε ηλικιωμένους.
Η σωστή προσέγγιση στη χρήση συμπληρωμάτων απαιτεί αυστηρή εξατομίκευση και καθοδήγηση από ειδικό. Οι ανάγκες ενός ατόμου που ακολουθεί φαρμακευτική αγωγή για απώλεια βάρους όπως τα ανάλογα GLP-1 είναι εντελώς διαφορετικές από εκείνες ενός ατόμου που δεν έχει διατροφικούς περιορισμούς. Σε περιπτώσεις ταχείας απώλειας βάρους μπορεί να απαιτείται πολυβιταμινούχο σκεύασμα για την αποφυγή διατροφικών ελλείψεων αλλά αυτό πρέπει πάντα να γίνεται υπό ιατρική επίβλεψη. Η αυτοδιάγνωση μέσω διαδικτύου συχνά οδηγεί σε άσκοπες αγορές και πιθανούς κινδύνους.
Η Δρ. Basford καταλήγει ότι η καλύτερη στρατηγική είναι η διενέργεια ετήσιων αιματολογικών εξετάσεων ώστε να εντοπιστούν οι πραγματικές ελλείψεις πριν την αγορά οποιουδήποτε σκευάσματος. Το να γνωρίζετε ακριβώς τι λείπει από τον οργανισμό σας επιτρέπει τη στοχευμένη λήψη των απαραίτητων στοιχείων εξοικονομώντας χρήματα και προστατεύοντας τα εσωτερικά σας όργανα από την περιττή επεξεργασία ουσιών.
