Η ποιότητα του ύπνου κατά τους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης μπορεί να συνδέεται με τον τρόπο που εξελίσσεται το βάρος του παιδιού στα πρώτα δύο χρόνια της ζωής του, σύμφωνα με νέα μελέτη σε 645 ζεύγη μητέρας και παιδιού. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα μωρά των μητέρων που ανέφεραν τη χειρότερη ποιότητα ύπνου είχαν χαμηλότερο βάρος από τη γέννηση έως τους έξι μήνες, όμως η εικόνα αντιστρεφόταν στη συνέχεια. Μετά τον πρώτο χρόνο, τα ίδια παιδιά παρουσίαζαν υψηλότερο βάρος σε σχέση με τα παιδιά των μητέρων που είχαν καλύτερη ποιότητα ύπνου. Η συσχέτιση ήταν εντονότερη στα αγόρια και στα παιδιά που γεννήθηκαν τελειόμηνα.
Η διαφορά μεγάλωνε μετά τον πρώτο χρόνο
Η έρευνα βασίστηκε στη μελέτη MADRES, μια προοπτική μελέτη εγκυμοσύνης που παρακολουθεί μητέρες και παιδιά στο Λος Άντζελες και έχει σχεδιαστεί για να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν την υγεία και την ανάπτυξη. Στη συγκεκριμένη ανάλυση συμμετείχαν 645 ζεύγη μητέρας και παιδιού, με την ποιότητα του ύπνου των γυναικών να αξιολογείται στο τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης μέσω του ερωτηματολογίου Jenkins Sleep Scale. Το ύψος και το βάρος των παιδιών καταγράφηκαν στις επισκέψεις παρακολούθησης στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας ή αντλήθηκαν από τα ιατρικά τους αρχεία.
Περίπου 26% των μητέρων είχαν κακή ποιότητα ύπνου, ενώ οι περισσότερες ανέφεραν ήπιες έως μέτριες διαταραχές ύπνου. Στα παιδιά των μητέρων με τη χειρότερη ποιότητα ύπνου, το βάρος ήταν χαμηλότερο κατά τους πρώτους έξι μήνες, όμως στη συνέχεια η πορεία άλλαζε. Στην ηλικία του ενός έτους η διαφορά έφτανε κατά μέσο όρο τα 346,7 γραμμάρια, ενώ η μεγαλύτερη διαφορά καταγράφηκε στους 17 μήνες και έφτασε τα 751,5 γραμμάρια. Πρόκειται για ένα εύρημα που δεν αποτυπώνει απλώς μια διαφορά στο βάρος σε μία συγκεκριμένη ηλικία, αλλά μια διαφορετική τροχιά ανάπτυξης κατά τα πρώτα δύο χρόνια.
Ισχυρότερη συσχέτιση στα αγόρια
Η σχέση ανάμεσα στην ποιότητα του ύπνου της μητέρας και την ανάπτυξη του παιδιού δεν ήταν ίδια σε όλες τις υποομάδες. Η μεγαλύτερη επίδραση παρατηρήθηκε στα αγόρια και στα παιδιά που γεννήθηκαν τελειόμηνα, στοιχείο που οι ερευνητές θεωρούν ότι χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι ο κακός ύπνος της εγκύου προκαλεί από μόνος του αυξημένο βάρος στο παιδί, καθώς πρόκειται για παρατηρησιακή ανάλυση και όχι για κλινική δοκιμή. Ωστόσο, οι ερευνητές εξέτασαν και άλλους παράγοντες πριν και μετά τον τοκετό και αναφέρουν ότι η συγκεκριμένη συσχέτιση δεν εξηγείται από παράγοντες όπως οι πρακτικές σίτισης των παιδιών.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή η ταχεία αύξηση του βάρους κατά τη βρεφική ηλικία έχει συνδεθεί σε προηγούμενες έρευνες με υψηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας αργότερα στην παιδική ηλικία. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν παρακολούθησε τα παιδιά αρκετά ώστε να διαπιστώσει αν οι διαφορές που καταγράφηκαν στα δύο πρώτα χρόνια μεταφράζονται τελικά σε παχυσαρκία ή μεταβολικά προβλήματα. Δείχνει όμως ότι η ανάπτυξη του παιδιού μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική πορεία ήδη από τους πρώτους μήνες της ζωής, ανάλογα με παράγοντες που υπήρχαν κατά την εγκυμοσύνη.
Οι ερευνητές εξετάζουν αρκετούς πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη σχέση. Η διαταραγμένη ποιότητα ύπνου μπορεί να επηρεάζει τη μεταβολική υγεία της μητέρας ή τον προγραμματισμό του μεταβολισμού του παιδιού κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη, ενώ παράλληλα οι ορμονικές και φλεγμονώδεις αλλαγές που σχετίζονται με τον ανεπαρκή ή κακής ποιότητας ύπνο θα μπορούσαν να επηρεάσουν την κατανομή του λίπους και τη μετέπειτα ανάπτυξη. Πρόκειται, ωστόσο, για πιθανούς μηχανισμούς που χρειάζονται επιβεβαίωση από νέες μελέτες και δεν αποτελούν αποδεδειγμένη εξήγηση των συγκεκριμένων ευρημάτων. Η μελέτη ενισχύει έτσι την άποψη ότι ο ύπνος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στην εγκυμοσύνη μόνο ως ζήτημα κόπωσης ή καθημερινής ευεξίας. Οι συγγραφείς προτείνουν να εξετάζεται συστηματικότερα η ποιότητα του ύπνου κατά την προγεννητική φροντίδα, καθώς η αναγνώριση προβλημάτων ύπνου θα μπορούσε να προσφέρει ένα ακόμη στοιχείο για τον εντοπισμό εγκυμοσυνών που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η βελτίωση του ύπνου θα αποτρέψει την παιδική παχυσαρκία, δείχνει όμως ότι η σχέση ανάμεσα στον ύπνο της μητέρας και την ανάπτυξη του παιδιού αξίζει μεγαλύτερη προσοχή.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό American Journal of Preventive Medicine.
Φωτογραφία Shutterstock
