Ανάλυση αποκαλύπτει αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις ενώσεις με δυνητικές εφαρμογές στη φαρμακευτική βιομηχανία
Το Piliostigma reticulatum, γνωστό στον Νίγηρα με τα τοπικά ονόματα «Kalgo» ή «Kossey», είναι ένας θάμνος που απαντάται σε ολόκληρη τη Δυτική Αφρική και χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στην παραδοσιακή ιατρική για την αντιμετώπιση ποικίλων παθήσεων. Παρά τη διαδεδομένη χρήση του, τα επιστημονικά δεδομένα για τη χημική του σύσταση και τις βιοδραστικές του ιδιότητες παρέμεναν εξαιρετικά περιορισμένα. Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Food Research από ερευνητές του Πανεπιστημίου Dan Dicko Dankoulodo του Νίγηρα σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Jiangnan της Κίνας επιχείρησε να καλύψει αυτό το κενό, αναλύοντας την περιεκτικότητα σε βιταμίνες, φυτοχημικές ενώσεις, θρεπτικά συστατικά και μέταλλα της σκόνης που παράγεται από τους ξηρούς καρπούς του φυτού. Στον Νίγηρα, όπου το 40% της βλάστησης χρησιμοποιείται από τον πληθυσμό για ζωοτροφή, φαρμακευτικούς σκοπούς και ανθρώπινη διατροφή, το P. reticulatum κατέχει ιδιαίτερη θέση. Τα φύλλα του χρησιμοποιούνται για την οξίνιση ζυμαριού δημητριακών, ενώ ο χυμός τους παράγει παραδοσιακό ξίδι. Η έρευνα βασίστηκε σε αποξηραμένους καρπούς που συλλέχθηκαν από την περιοχή Maradi του Νίγηρα, αλέστηκαν σε σκόνη και υποβλήθηκαν σε πλήρη φυτοχημική, διατροφική και αντιοξειδωτική ανάλυση.
Διατροφικό προφίλ και φυτοχημικές ενώσεις
Η εγγύτατη ανάλυση έδειξε ότι η σκόνη έχει υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες (71,20%), ενώ η πρωτεΐνη ανέρχεται στο 6,70% και οι φυτικές ίνες στο 4,69%. Η ενεργειακή αξία ανέρχεται σε 330,81 kcal/100 g. Η σκόνη περιέχει επίσης βιταμίνες A, C, D, E, K και B5, με τη βιταμίνη E (14,476 mg/100 g) και τη βιταμίνη D (11,632 mg/100 g) να εμφανίζουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις. Πρόκειται για βιταμίνες με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση που συνδέονται με την πρόληψη εκφυλιστικών παθήσεων όπως ο καρκίνος, η αθηροσκλήρωση και η επιταχυνόμενη κυτταρική γήρανση. Η φυτοχημική ανάλυση ανέδειξε την παρουσία σαπωνινών (3,60 mg/100 g), κυανογόνων γλυκοσιδών (3,86 mg/100 g), ταννινών (2,55 mg/100 g), φλαβονοειδών (1,05 mg/100 g) και αλκαλοειδών (0,86 mg/100 g). Οι ενώσεις αυτές είναι γνωστές για τις αντιβακτηριακές, αντιυπερτασικές και αντιφλεγμονώδεις τους ιδιότητες. Αξιοσημείωτη είναι η χαμηλή περιεκτικότητα σε οξαλικό (0,70 mg/100 g) και φυτικό οξύ (0,30 mg/100 g), που αποτελούν αντιδιατροφικούς παράγοντες που μειώνουν την απορροφησιμότητα των μετάλλων όταν βρίσκονται σε υψηλές συγκεντρώσεις.
Μέταλλα και αντιοξειδωτική δράση
Η ανάλυση ανόργανων στοιχείων αποκάλυψε εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις ασβεστίου (1.640,30 mg/100 g) και μαγνησίου (263,47 mg/100 g), στοιχεία απαραίτητα για τη νευρομυϊκή λειτουργία και με ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές όπου οι ανεπάρκειες αυτών των μετάλλων είναι συχνές. Σημαντική είναι επίσης η παρουσία σιδήρου (36,25 mg/100 g), ενώ τα επίπεδα βαρέων μετάλλων παραμένουν χαμηλά, γεγονός που εκτιμάται ως θετικό από τους ερευνητές δεδομένης της τοξικότητάς τους σε υψηλές συγκεντρώσεις. Η αντιοξειδωτική δράση αξιολογήθηκε με δύο μεθόδους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η σκόνη εμφανίζει μέτρια αντιοξειδωτική δράση, με τιμές IC₅₀ 127 mg/mL έναντι ελευθέρων ριζών DPPH και 129 mg/mL έναντι υδροξυλικών ριζών. Η δράση αυτή είναι χαμηλότερη από εκείνη του ασκορβικού οξέος (32,60 mg/mL) που χρησιμοποιήθηκε ως αναφορά, αλλά παρουσιάζει δοσοεξαρτώμενο χαρακτήρα, με τα ποσοστά αναστολής να κυμαίνονται από 20,73% έως 73,71% για το DPPH και από 28,03% έως 63,37% για τις υδροξυλικές ρίζες στις δοκιμασμένες συγκεντρώσεις. Η φασματοσκοπία υπερύθρου μετασχηματισμού Fourier (FTIR) επιβεβαίωσε την παρουσία φαινολικών ενώσεων, υδατανθράκων, λιπιδίων και πρωτεϊνών, υποστηρίζοντας την ερμηνεία των παρατηρούμενων βιολογικών δραστηριοτήτων. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα των βιοδραστικών συστατικών του φυτού και για την ανάπτυξη νέων τροφίμων και φαρμακευτικών προϊόντων βασισμένων σε αυτό.
