Οι νέες επιστημονικές συστάσεις εστιάζουν σε διατροφικά πρότυπα που μειώνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής
Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία δημοσίευσε την επικαιροποιημένη επιστημονική της δήλωση για το 2026, η οποία συνοψίζει τις τρέχουσες αποδείξεις σχετικά με τα διατροφικά πρότυπα που βασίζονται σε τροφές και παρέχει πρακτικές, εξειδικευμένες κατά περίσταση οδηγίες για τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νόσων. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές τονίζουν ότι η ποιότητα της διατροφής είναι σχετική από την προγεννητική περίοδο και μετά, καθώς ο κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων αρχίζει να συσσωρεύεται νωρίς στη ζωή. Τα κακά διατροφικά πρότυπα στην παιδική ηλικία συμβάλλουν στην παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, την υπέρταση, τη δυσλιπιδαιμία και τον διαβήτη τύπου 2, και αυτές οι καταστάσεις μπορεί να εξελιχθούν στην ενήλικη ζωή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί τα αλλαντικά “κολλάνε”; Είναι ασφαλή για κατανάλωση;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θυμάστε τα ζωντανά παπάκια και κοτοπουλάκια των παιδικών μας χρόνων παραμονές το Πάσχα; Ξέρετε γιατί εξαφανίστηκαν;
Οι διατροφικές οδηγίες της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας επικεντρώνονται στα συνολικά διατροφικά πρότυπα αντί για μεμονωμένες τροφές ή θρεπτικά συστατικά. Τα πρότυπα που προάγουν την υγεία της καρδιάς περιλαμβάνουν δίαιτα πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, ολικούς σπόρους, άπαχες πρωτεΐνες και φυτικά έλαια που δεν είναι τροπικά, και χαμηλή σε πρόσθετα σάκχαρα, κορεσμένα λιπαρά και νάτριο. Συνολικά, οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές τροφές και χαμηλή σε ζωικά προϊόντα συνδέονται με μειωμένο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και πιο ευνοϊκούς παράγοντες κινδύνου.
Εννέα χαρακτηριστικά μιας σωστής διατροφής για την καρδιά
Το πρώτο χαρακτηριστικό αφορά την ισορροπία της ενεργειακής πρόσληψης με τη φυσική δραστηριότητα για τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους. Η παχυσαρκία επηρεάζει περίπου το 21% των παιδιών και εφήβων και το 40% των ενηλίκων στις ΗΠΑ, γεγονός που αυξάνει τους κινδύνους καρδιαγγειακών παθήσεων. Η ενεργειακή πρόσληψη πρέπει να βαθμονομείται σύμφωνα με τις ατομικές ανάγκες, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, το φύλο, τη σύνθεση του σώματος και το επίπεδο δραστηριότητας. Διατροφικά πρότυπα όπως η μεσογειακή δίαιτα, η πεσκετάρια και η ωο-λακτοχορτοφαγική υποστηρίζουν την καρδιαγγειακή υγεία και το υγιές βάρος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βαφές αυγών: Συνθετικές χρωστικές και αλλεργιογόνα στα περισσότερα φακελάκια στα ράφια – Τι πρέπει να προσέξουμε κατά την αγορά
Η καθημερινή πρόσληψη μεγάλης ποικιλίας λαχανικών και φρούτων αποτελεί το δεύτερο χαρακτηριστικό. Τα ολόκληρα και ελάχιστα επεξεργασμένα λαχανικά και φρούτα είναι θεμελιώδη για την καρδιοϋγιή διατροφή και συνδέονται με βελτιωμένα λιπίδια αίματος, αρτηριακή πίεση και γλυκαιμικό έλεγχο. Οι ολόκληρες μορφές προτιμώνται από τους χυμούς λόγω της περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες. Το τρίτο χαρακτηριστικό συνιστά την κατανάλωση ολικών σπόρων αντί για εξευγενισμένους. Οι ολικοί σπόροι όπως το ολικής άλεσης σιτάρι, η βρώμη, το καστανό ρύζι, η κινόα, το κριθάρι και η σίκαλη διατηρούν και τα τρία συστατικά του σπόρου, παρέχοντας φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και βιοδραστικές ενώσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κλείνουν ένα από τα πιο αξιόπιστα, ανεξάρτητα ινστιτούτα καταναλωτών με κυβερνητική απόφαση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τέλος στα κοτόπουλα γίγαντες – Ευρωπαϊκή χώρα απαγορεύει τα ειδικά πρόγραμμα πάχυνσης σε πτηνοτροφικές μονάδες
Το τέταρτο χαρακτηριστικό εστιάζει σε πηγές πρωτεΐνης που προάγουν την υγεία της καρδιάς. Οι φυτικές πηγές όπως τα όσπρια και οι ξηροί καρποί είναι πλούσιες σε πρωτεΐνη, υψηλές σε ακόρεστα λιπαρά και φυτικές ίνες, και συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και θνησιμότητας από όλες τις αιτίες. Τα ψάρια και τα θαλασσινά που δεν έχουν τηγανιστεί σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων και εμφράγματος του μυοκαρδίου, κυρίως λόγω του περιεχομένου τους σε λιπαρά οξέα ωμέγα-3. Όσον αφορά τα γαλακτοκομικά προϊόντα, προτιμώνται τα χαμηλά σε λιπαρά και οι πηγές ακόρεστων λιπαρών μη γαλακτοκομικής προέλευσης. Η αντικατάσταση κόκκινου ή επεξεργασμένου κρέατος με φυτικές πρωτεΐνες, πουλερικά, γαλακτοκομικά ή αυγά μειώνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου.
Περιορισμός επιβλαβών συστατικών
Το πέμπτο χαρακτηριστικό συνιστά την αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών με πηγές ακόρεστων λιπαρών. Η αντικατάσταση κορεσμένου λίπους με πολυακόρεστο λίπος μειώνει τη χοληστερόλη LDL και μειώνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Τα φυτικά έλαια μη τροπικής προέλευσης όπως το σογιέλαιο, το λάδι κανόλα και το ελαιόλαδο προτιμώνται από τα ζωικά λίπη και τα τροπικά έλαια στην προετοιμασία τροφίμων. Το έκτο χαρακτηριστικό τονίζει την ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Παρόλο που η επεξεργασία τροφίμων μπορεί να βελτιώσει την ασφάλεια και τη διάρκεια ζωής, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι συχνά υψηλά σε νάτριο, πρόσθετα σάκχαρα και πρόσθετες ουσίες, ενώ στερούνται φυτικών ινών και βασικών θρεπτικών συστατικών.
Το έβδομο χαρακτηριστικό αφορά τον περιορισμό των πρόσθετων σακχάρων. Τα πρόσθετα σάκχαρα, που συχνά βρίσκονται σε επεξεργασμένα τρόφιμα, ποτά με προσθήκη ζάχαρης, σιρόπια και συμπυκνώματα, συνδέονται ισχυρά με παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, στεφανιαία νόσο και καρδιαγγειακή θνησιμότητα. Οι ενήλικες που καταναλώνουν περισσότερο από 25% της ενέργειας από πρόσθετα σάκχαρα αντιμετωπίζουν σχεδόν τριπλάσιο κίνδυνο καρδιαγγειακής θνησιμότητας σε σύγκριση με εκείνους που καταναλώνουν λιγότερο από 10%, ανεξάρτητα από το σωματικό βάρος.
Το όγδοο χαρακτηριστικό συνιστά τη μείωση της πρόσληψης νατρίου. Το νάτριο και το κάλιο έχουν αντίθετες επιδράσεις στην αρτηριακή πίεση, που αποτελεί τον κορυφαίο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την αποτρέψιμη θνησιμότητα. Η μείωση του νατρίου μειώνει την αρτηριακή πίεση τόσο σε υπερτασικά όσο και σε νορμοτασικά άτομα, με τη μεγαλύτερη επίδραση σε μαύρα άτομα, ηλικιωμένους και εκείνους με υπέρταση ή διαβήτη. Η αύξηση της πρόσληψης καλίου μέσω λαχανικών και φρούτων μειώνει επίσης την αρτηριακή πίεση και συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
Το ένατο και τελευταίο χαρακτηριστικό αφορά την αποφυγή ή τον αυστηρό περιορισμό του αλκοόλ. Παρόλο που προηγούμενα παρατηρησιακά δεδομένα υποδήλωναν προστατευτική επίδραση της χαμηλής έως μέτριας κατανάλωσης αλκοόλ στη στεφανιαία νόσο, μελέτες μεντελικής τυχαιοποίησης δεν έχουν επιβεβαιώσει αυτή τη σχέση. Η σχέση του αλκοόλ με την αρτηριακή πίεση είναι γραμμική από τα χαμηλότερα επίπεδα πρόσληψης, χωρίς ασφαλές όριο για τον κίνδυνο υπέρτασης. Η κατευθυντήρια γραμμή του 2025 συνιστά την αποφυγή αλκοόλ για την πρόληψη ή τη θεραπεία της υπέρτασης, ενώ τόσο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας όσο και το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ συνιστούν την αποφυγή αλκοόλ για τη μείωση του κινδύνου ορισμένων καρκίνων.
