Ένα ιχνοστοιχείο με θεραπευτική ιστορία και αβέβαιες, αλλά ελπιδοφόρες, προοπτικές
Από τα μέσα του 20ού αιώνα το ανθρακικό λίθιο χρησιμοποιείται στην ιατρική ως βασική θεραπεία για τη διπολική διαταραχή, ιδίως σε επεισόδια οξείας μανίας. Παράλληλα, το στοιχείο αυτό είναι ευρέως διαδεδομένο στο περιβάλλον και ανιχνεύεται σε τρόφιμα, νερό και γεωλογικές πηγές, γεγονός που το καθιστά αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής διατροφής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος δηλητηρίασης παιδιών από δημοφιλείς γρανίτες – Νέα ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυγά: PFAS σε ένα στα τρία δείγματα έδειξε έρευνα κρατικού φορέα – Οι σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία
Η περιεκτικότητα των φυτικών τροφών σε λίθιο ποικίλλει σημαντικά. Δημητριακά και λαχανικά αποτελούν τις κύριες πηγές, καλύπτοντας έως και το 90% της ημερήσιας πρόσληψης, ενώ πιο πλούσιες συγκεντρώσεις εντοπίζονται σε τρόφιμα όπως τα φύλλα κόλιανδρου, οι ντομάτες, το σκόρδο, το μοσχοκάρυδο και οι σπόροι κύμινου. Αντίθετα, χαμηλότερα επίπεδα παρατηρούνται σε κρεμμύδια, πιπεριές, ρύζι και σιτάρι. Οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και τα όσπρια αποτελούν επίσης σημαντικές πηγές, με υψηλές συγκεντρώσεις σε καρύδια, κάσιους και κουκουνάρια. Στα φρούτα, μικρότερες αλλά ανιχνεύσιμες ποσότητες βρίσκονται σε εσπεριδοειδή, μήλα, σταφύλια και μπανάνες.
Το πόσιμο νερό αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα πρόσληψης. Στην Ευρώπη τα επίπεδα λιθίου είναι χαμηλά, σε αντίθεση με περιοχές όπως η βόρεια Χιλή και η Αργεντινή όπου οι συγκεντρώσεις ξεπερνούν τα 1.000 µg/L. Η προέλευση του νερού επηρεάζει επίσης τα επίπεδα, καθώς το θαλασσινό νερό εμφανίζει πολύ υψηλότερες τιμές από τα επιφανειακά ύδατα, ενώ η ανθρώπινη δραστηριότητα (ιδίως η χρήση αλμής για μπαταρίες) μπορεί να συμβάλλει σε πρόσθετη μόλυνση. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει την Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ να εντάξει το λίθιο στον κατάλογο πιθανών ρύπων, ενισχύοντας την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και πιθανή ρύθμιση.
Μελέτες δείχνουν ότι οι ποσότητες λιθίου που προσλαμβάνονται μέσω της διατροφής παραμένουν χαμηλότερες από τα όρια αναφοράς που έχει θέσει η EPA, θεωρώντας τις ασφαλείς για τον γενικό πληθυσμό. Ωστόσο, ειδικές ομάδες όπως οι έγκυες γυναίκες ή ασθενείς με χρόνιες παθήσεις ενδέχεται να είναι πιο ευάλωτες σε τοξικότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πέτρες σε κονσέρβες με μαγειρεμένα όσπρια – Σοβαρός κίνδυνος τραυματισμού
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 14,5 τόνοι κρέατος με πλαστές ετικέτες – Οι Αρχές προειδοποιούν για σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία
Η επιστημονική έρευνα έχει στραφεί έντονα στις νευρολογικές επιδράσεις του ιχνοστοιχείου. Χαμηλές δόσεις λιθίου φαίνεται να επηρεάζουν ευεργετικά τη διάθεση και τη γνωστική λειτουργία, μέσω μηχανισμών που περιλαμβάνουν την αναστολή ενζύμων, τη ρύθμιση νευροδιαβιβαστών και την υποστήριξη της νευροπλαστικότητας. Ενδείξεις συνδέουν χαμηλά επίπεδα λιθίου στον εγκέφαλο με αυξημένη παρουσία αμυλοειδών πλακών και ταχύτερη εξέλιξη γνωστικής δυσλειτουργίας, ενώ πειραματικά μοντέλα έχουν δείξει ότι η χορήγηση οροτικού λιθίου μπορεί να αναστείλει αυτές τις διεργασίες. Επιπλέον, το στοιχείο φαίνεται να αυξάνει τα επίπεδα του BDNF, ενός νευροτροφικού παράγοντα κρίσιμου για την υγεία των νευρώνων, καθώς και να μιμείται τη δράση της ινσουλίνης, μειώνοντας τον κίνδυνο νευρογνωστικών διαταραχών που συνδέονται με μεταβολικά νοσήματα.
Τα μέχρι στιγμής δεδομένα ενισχύουν την υπόθεση ότι το λίθιο, ακόμη και σε ιχνοποσότητες, μπορεί να έχει νευροπροστατευτικό ρόλο και να συμβάλει στην πρόληψη εκφυλιστικών ασθενειών όπως το Alzheimer και το Parkinson. Η συζήτηση για το αν θα πρέπει να αναγνωριστεί ως απαραίτητο μικροθρεπτικό συστατικό παραμένει ανοικτή, με αρκετούς ερευνητές να προτείνουν μια προσωρινή ημερήσια πρόσληψη 1.000 µg για ενήλικες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος από ελληνικό οικιακό σκεύος – Ο ΕΦΕΤ προειδοποιεί τους καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαρροή δεδομένων στο διαδίκτυο: Έτσι θα ελέγξετε αν έχουν εκτεθεί οι λογαριασμοί σας
Ωστόσο, σε αντίθεση με τις θεραπευτικές δόσεις που χρησιμοποιούνται στην ψυχιατρική και είναι χιλιάδες φορές υψηλότερες, τα ενδογενή επίπεδα στον ανθρώπινο οργανισμό είναι πολύ χαμηλά. Αυτό καθιστά αναγκαία την περαιτέρω διερεύνηση των μακροχρόνιων επιδράσεων της χαμηλής πρόσληψης, ώστε να αποσαφηνιστεί αν το λίθιο αποτελεί τελικά απλώς ένα περιβαλλοντικό στοιχείο ή έναν κρίσιμο παράγοντα για την ανθρώπινη υγεία.
