Δύο σημαντικές κανονιστικές πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να επηρεάσουν ουσιαστικά τη βιομηχανία τροφίμων τα επόμενα χρόνια. Η πρώτη αφορά το σύστημα αξιολόγησης των ουσιών που χαρακτηρίζονται ως «Γενικά Αναγνωρισμένες ως Ασφαλείς» (Generally Recognized as Safe – GRAS), ενώ η δεύτερη σχετίζεται με την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός επίσημου ορισμού για τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα.
Και οι δύο πρωτοβουλίες προχώρησαν ένα ακόμη βήμα στην αμερικανική κανονιστική διαδικασία, καθώς ολοκληρώθηκε ο προκαταρκτικός έλεγχος από το Γραφείο Διαχείρισης και Προϋπολογισμού των ΗΠΑ. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για τη δημοσιοποίηση των σχετικών προτάσεων και την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης πριν από τη λήψη των τελικών αποφάσεων.
Τι αλλάζει στο σύστημα GRAS
Το καθεστώς GRAS αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν από τους βασικούς μηχανισμούς με τους οποίους νέα συστατικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα τρόφιμα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για ουσίες των οποίων η ασφάλεια θεωρείται επαρκώς τεκμηριωμένη από επιστημονικά δεδομένα και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορούν να διατεθούν στην αγορά χωρίς να ακολουθηθεί η πλήρης διαδικασία έγκρισης που απαιτείται για άλλα πρόσθετα τροφίμων. Ωστόσο, το συγκεκριμένο σύστημα έχει δεχθεί έντονη κριτική τα τελευταία χρόνια. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι οι εταιρείες μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προχωρούν σε δική τους αξιολόγηση ενός νέου συστατικού ως GRAS, χωρίς να είναι υποχρεωμένες να ενημερώνουν την αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Αν και πολλές επιχειρήσεις επιλέγουν να υποβάλουν εθελοντικά σχετική γνωστοποίηση, η διαδικασία αυτή δεν είναι υποχρεωτική.
Η νέα πρόταση φιλοδοξεί να αλλάξει αυτή την πρακτική. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, προβλέπεται η υποχρεωτική γνωστοποίηση των περισσότερων νέων αξιολογήσεων GRAS προς τον FDA, καθώς και η δημιουργία δημόσιου μητρώου, ώστε οι πληροφορίες να είναι διαθέσιμες σε επιστήμονες, επιχειρήσεις και καταναλωτές. Οι υποστηρικτές της αλλαγής εκτιμούν ότι το νέο σύστημα θα ενισχύσει τη διαφάνεια και θα επιτρέψει καλύτερη εποπτεία των νέων συστατικών που εισέρχονται στην αγορά. Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωποι της βιομηχανίας επισημαίνουν ότι ενδέχεται να αυξηθεί ο διοικητικός φόρτος και να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Γιατί έχει σημασία ο ορισμός των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων
Η δεύτερη πρωτοβουλία αφορά ένα θέμα που βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης τα τελευταία χρόνια. Παρότι ο όρος «υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα» χρησιμοποιείται συστηματικά σε μελέτες και δημόσιες συστάσεις, δεν υπάρχει σήμερα ένας ενιαίος επίσημος ορισμός που να χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές αρχές. Αυτό δημιουργεί δυσκολίες τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στη χάραξη πολιτικής. Διαφορετικές μελέτες χρησιμοποιούν διαφορετικά κριτήρια για να ταξινομήσουν τα τρόφιμα, γεγονός που δυσκολεύει τη σύγκριση των αποτελεσμάτων και την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων στην υγεία.
Το σχετικό έγγραφο εργασίας που διαβιβάστηκε προς αξιολόγηση αποτελεί το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη ενός επίσημου πλαισίου. Αν και δεν πρόκειται ακόμη για νέο κανονισμό, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ένας κοινά αποδεκτός ορισμός θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά σε διατροφικές οδηγίες, επιστημονικές αξιολογήσεις, προγράμματα δημόσιας υγείας ή ακόμη και σε νέες ρυθμίσεις που θα αφορούν την επισήμανση και την προώθηση τροφίμων. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ύπαρξη ενός επίσημου ορισμού θα επιτρέψει επίσης πιο αξιόπιστη αξιολόγηση των επιδημιολογικών μελετών που συνδέουν την υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και άλλων χρόνιων παθήσεων.
