Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη έως 31% – Μελέτη σε πάνω από 17.000 άνδρες

Τα αναψυκτικά, τα συσκευασμένα σνακ, τα έτοιμα δημητριακά πρωινού και τα επεξεργασμένα κρέατα κατέχουν πλέον κεντρική θέση στην καθημερινή διατροφή. Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη επαναφέρει στο προσκήνιο τις επιπτώσεις των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων (UPF), αυτή τη φορά σε σχέση με τον κίνδυνο εμφανίσεως καρκίνου του προστάτη.

Η επιστημονική ομάδα της Ιατρικής Σχολής Charles E. Schmidt του Πανεπιστημίου Florida Atlantic (FAU) πραγματοποίησε μια εκτενή ανάλυση σε δείγμα άνω των 17.000 ανδρών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα αποτελέσματα της μελέτης κατέδειξαν ότι όσοι καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα να διαγνωστούν με τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 27.324 συσκευασίες ρυζιού – Πωλήθηκαν σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ

Έρευνα σε 17.024 άνδρες

Η επιστημονική εργασία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The American Journal of Medicine. Οι ερευνητές βασίστηκαν στα δεδομένα της Εθνικής Έρευνας Εξέτασης Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ (NHANES) για τη χρονική περίοδο 2003 έως 2023, εξετάζοντας 17.024 άνδρες ηλικίας 18 ετών και άνω. Για τον προσδιορισμό των διατροφικών συνηθειών, αναλύθηκαν δύο διαφορετικά 24ωρα ημερολόγια καταγραφής γευμάτων από κάθε συμμετέχοντα, υπολογίζοντας το ποσοστό των ημερήσιων θερμίδων που προέρχονταν από υπερ-επεξεργασμένες τροφές. Η ταξινόμηση πραγματοποιήθηκε με βάση το σύστημα NOVA, το οποίο κατατάσσει τα τρόφιμα σε τέσσερις κατηγορίες ανάλογα με τον βαθμό βιομηχανικής επεξεργασίας που έχουν υποστεί.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τέσσερις κατηγορίες: Στην κατηγορία με τη χαμηλότερη κατανάλωση, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα κάλυπταν λιγότερο από το 20% των ημερήσιων θερμίδων. Στην κατηγορία με τη υψηλότερη κατανάλωση, το ποσοστό αυτό ξεπερνούσε το 44% των συνολικών θερμίδων.

Τα στατιστικά στοιχεία και ο αυξημένος κίνδυνος

Η σύγκριση των ομάδων έδειξε σαφή συσχέτιση μεταξύ της υψηλής κατανάλωσης βιομηχανικά επεξεργασμένων τροφίμων και της εμφάνισης της νόσου. Σε σχέση με τους άνδρες της χαμηλότερης κατηγορίας κατανάλωσης, όσοι ανήκαν στις τρεις επόμενες ομάδες παρουσίασαν αυξημένο κίνδυνο κατά 29%. Για τις δύο ανώτερες ομάδες κατανάλωσης, ο κίνδυνος υπολογίστηκε περίπου 30% υψηλότερος.

Η συσχέτιση παρέμεινε στατιστικά σημαντική ακόμη και όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν ανεξάρτητους παράγοντες, όπως η ηλικία, η φυλή, η εθνικότητα, το κάπνισμα και το επίπεδο φτώχειας. Μετά τις στατιστικές προσαρμογές, η αύξηση του κινδύνου κυμάνθηκε μεταξύ 24% και 31%. Στην ομάδα με τη μέγιστη κατανάλωση καταγράφηκε αύξηση κινδύνου έως και 34%. Η συγκεκριμένη τιμή δεν κρίθηκε στατιστικά σημαντική, γεγονός που οι επιστήμονες αποδίδουν στον μικρότερο αριθμό περιστατικών εντός της συγκεκριμένης υποομάδας.

Τι είναι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα

Ως υπερ-επεξεργασμένα ορίζονται τα προϊόντα που παράγονται μέσω βιομηχανικών διεργασιών και περιέχουν συστατικά που σπάνια χρησιμοποιούνται στην οικιακή κουζίνα, όπως βελτιωτικά γεύσης, τεχνητά χρώματα, γαλακτωματοποιητές και συντηρητικά.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται:

Επισημαίνεται ότι η απλή επεξεργασία δεν καθιστά ένα τρόφιμο “υπερ-επεξεργασμένο”. Για παράδειγμα, το παστεριωμένο γάλα, τα κατεψυγμένα λαχανικά ή τα κονσερβοποιημένα όσπρια διατηρούν τη θρεπτική τους αξία και δεν εντάσσονται στην κατηγορία NOVA 4.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η μελέτη είναι παρατηρησιακή. Αυτό σημαίνει ότι αποδεικνύει την ύπαρξη στατιστικής συσχέτισης, αλλά δεν τεκμηριώνει άμεση σχέση αιτίου και αιτιατού.

Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει διάφορους πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν το φαινόμενο. Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα είναι συχνά πλούσια σε επεξεργασμένα σάκχαρα και κορεσμένα λιπαρά, τα οποία ευνοούν τη συστηματική φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες, τις μεταβολικές διαταραχές και τις αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου. Οι παράγοντες αυτοί έχουν ήδη συνδεθεί σε προηγούμενες έρευνες με την παχυσαρκία, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και την πρόωρη θνησιμότητα.

Η παγκόσμια επιβάρυνση του καρκίνου του προστάτη

Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου στον ανδρικό πληθυσμό. Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, μόνο για το 2026 υπολογίζεται ότι στις ΗΠΑ θα διαγνωστούν περισσότερες από 333.000 νέες περιπτώσεις, ενώ οι θάνατοι εξαιτίας της νόσου αναμένεται να ξεπεράσουν τις 36.000. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC) δείχνουν ότι το 2022 καταγράφηκαν περίπου 1,5 εκατομμύριο νέα περιστατικά και 400.000 θάνατοι.

Τα ευρήματα της έρευνας του Florida Atlantic University ενισχύουν την ανάγκη για περαιτέρω κλινικές μελέτες, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν τη σημασία της μείωσης των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων στο πλαίσιο της προληπτικής δημόσιας υγείας.

Επιστημονική τεκμηρίωση: