Ένα ιχνοστοιχείο που δεν θεωρείται απαραίτητο αλλά συγκεντρώνει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον
Το βόριο είναι ένα ιχνοστοιχείο που απαντάται φυσικά σε τρόφιμα όπως τα φρούτα, οι ξηροί καρποί, τα όσπρια και ορισμένα λαχανικά. Δεν κατατάσσεται επίσημα ως απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για τον άνθρωπο, καθώς δεν έχει ταυτοποιηθεί ακόμη κάποια σαφής βιοχημική λειτουργία που να εξαρτάται αποκλειστικά από αυτό. Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το χαρακτηρίζει ως «πιθανώς απαραίτητο», και η επιστημονική βιβλιογραφία των τελευταίων δεκαετιών συσσωρεύει στοιχεία για ρόλο του στον μεταβολισμό ασβεστίου και βιταμίνης D, στη λειτουργία στεροειδών ορμονών, στην υγεία των οστών, στη γνωστική λειτουργία και στη φλεγμονή. Η μέση ημερήσια πρόσληψη μέσω τροφής εκτιμάται σε 1 έως 1,5 mg, ενώ για συμπληρώματα το ανώτατο ασφαλές όριο για ενήλικες ορίζεται στα 20 mg ημερησίως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φέτα: «Γιατί την προστατεύετε; Δεν υπάρχει τόπος Φέτα» – Θύελλα αντιδράσεων για την ανάρτηση Αμερικανού αξιωματούχου στα social
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση φυστικοβούτυρου σε 9 χώρες – Ο παραγωγός απειλεί Ευρώπη και RASFF με μηνύσεις για λάθος εργαστηριακό αποτέλεσμα
Οι περισσότεροι άνθρωποι λαμβάνουν επαρκές βόριο μέσω μιας ισορροπημένης διατροφής πλούσιας σε φυτικές τροφές. Τα συμπληρώματα είναι πιο πιθανό να έχουν αξία όταν η διατροφική πρόσληψη είναι ανεπαρκής, όπως συμβαίνει σε δίαιτες με χαμηλή κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και ξηρών καρπών.
Οστά, ορμόνες και γνωστική λειτουργία
Η πιο τεκμηριωμένη επίδραση του βορίου αφορά την υγεία των οστών. Μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι η έλλειψή του οδηγεί σε μειωμένη οστική πυκνότητα, ενώ η συμπληρωματική χορήγηση βελτιώνει την οστική μάζα και πάχος. Το βόριο φαίνεται να διευκολύνει την ενσωμάτωση ασβεστίου στα οστά και να ενισχύει τη χρήση της βιταμίνης D από τον οργανισμό, δύο παράγοντες κρίσιμοι για την πρόληψη οστεοπόρωσης. Για τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, η ελάχιστη ενεργός δόση συμπληρώματος που έχει τεκμηριωθεί σε κλινικές μελέτες είναι 3 mg ημερησίως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς η κατανάλωση σαρδέλας τον χειμώνα «βοηθά» τις ελληνικές θάλασσες να γεμίζουν τσούχτρες την άνοιξη και το καλοκαίρι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταγγελία καταναλωτή για κομμάτια γυαλιού σε δημοφιλές τρόφιμο ιδιωτικής ετικέτας, μεγάλης αλυσίδας
Ο ρόλος του βορίου στις ορμόνες είναι εξίσου ερευνητικά ενδιαφέρον. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο IMCJ διαπίστωσε ότι η λήψη 6 mg βορίου ημερησίως για μια εβδομάδα αύξησε τη μετατροπή της ολικής τεστοστερόνης σε ελεύθερη τεστοστερόνη και μείωσε τα επίπεδα οιστραδιόλης σε άνδρες. Μικρή μελέτη του 2011 σε οκτώ άνδρες επιβεβαίωσε παρόμοια αποτελέσματα με δόση 10 mg ημερησίως. Ωστόσο, άλλες μελέτες δεν επιβεβαίωσαν αυτά τα ευρήματα, οπότε τα συμπεράσματα για βόριο και τεστοστερόνη παραμένουν ασαφή. Ως ιχνοστοιχείο που επηρεάζει τα επίπεδα οιστρογόνων και τεστοστερόνης, το βόριο μπορεί επίσης να βοηθά στη μείωση συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης και στη ρύθμιση του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κομμάτια ξύλου σε τρόφιμα που περιέχουν καρότο – Άμεση ανάκληση λόγω σοβαρού κινδύνου πνιγμού και τραυματισμού
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψάρι και κρέας: Πώς γίνεται το «μπότοξ» με επικίνδυνες ουσίες όταν αρχίσουν να χάνουν τη φρεσκάδα τους
Ο τρίτος τομέας όπου εμφανίζεται ερευνητικό ενδιαφέρον είναι η γνωστική λειτουργία. Επιδημιολογικές παρατηρήσεις και εργαστηριακές μελέτες συνδέουν χαμηλή πρόσληψη βορίου με επιβράδυνση εγκεφαλικής δραστηριότητας, ενώ υψηλότερη πρόσληψη σχετίζεται με καλύτερο κινητικό έλεγχο, προσοχή και βραχυπρόθεσμη μνήμη. Το βόριο θεωρείται από ορισμένους ερευνητές ως «τροφή για τον εγκέφαλο», αν και τα κλινικά δεδομένα σε ανθρώπους παραμένουν περιορισμένα.
Ποιοι πρέπει να αποφύγουν τα συμπληρώματα
Παρά τις υποσχόμενες ενδείξεις, υπάρχουν σαφείς περιπτώσεις όπου τα συμπληρώματα βορίου δεν συνιστώνται. Άτομα με νεφρική νόσο πρέπει να τα αποφεύγουν εντελώς, καθώς τα νεφρά είναι υπεύθυνα για την αποβολή του βορίου και η δυσλειτουργία τους μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη συσσώρευσή του. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η ενδοκολπική χρήση βορικού οξέος έχει συνδεθεί με συγγενείς ανωμαλίες όταν χρησιμοποιείται κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες, ενώ η από του στόματος χρήση σε δόσεις κάτω από το ανώτατο επιτρεπτό όριο θεωρείται πιθανώς ασφαλής αλλά χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Σε κάθε περίπτωση, η λήψη συμπληρώματος βορίου χωρίς ιατρική συμβουλή δεν συνιστάται, ιδίως σε άτομα που λαμβάνουν ήδη φάρμακα ή άλλα συμπληρώματα.
